آب مروارید بعد از لیزر: اگر سال‌ها بعد نمره چشم بالا رفت
در چشمی که سال‌ها پیش لیزر شده، بالا رفتن سریع نزدیکبینی اغلب به معنای «برگشت» لیزر نیست. معمولاً این نخستین نشانه آب مروارید است. پس جراحی آب مروارید بعد از لیزر و انتخاب لنز چگونه برنامه‌ریزی میشود؟
اگر در چشم لیزرشده بعد از 45 تا 50 سالگی نزدیکبینی سریع بالا برود و عینک دید را مثل قبل درست نکند، شایع‌ترین علت آب مروارید است. این بیماری با سفت شدن هسته عدسی چشم شروع میشود. در این حالت لیزر دوباره لازم نیست، بلکه جراحی آب مروارید لازم است. با این حال، در چشمهای لیزرشده محاسبه توان لنز داخل چشمی با فرمولهای استاندارد خطای بیشتری دارد. به همین دلیل از فرمولهای ویژه، اندازهگیریهای دقیق قرنیه و در صورت امکان سوابق قدیمی لیزر استفاده میشود.
آب مروارید بعد از لیزر: یک نمونه بالینی در بیمار 58 ساله
بیمار 58 سالهای که سال‌ها پیش برای نزدیکبینی حدود 8 و 9 دیوپتر لیزر کرده بود، به‌تازگی مراجعه کرد. او می‌گفت دیدش بدتر شده است. در یک چشم نزدیکبینی حدود 2 دیوپتر بود. در چشم دیگر نزدیکبینی به‌سرعت به 6 دیوپتر رسیده بود. عینک جدید هم نوشته شده بود، اما دید با عینک بهتر نمی‌شد.
در معاینه، در هر دو چشم آب مروارید با سفت شدن هسته عدسی (اسکلروز هسته‌ای) دیده شد. بنابراین علت بالا رفتن نمره، برگشت لیزر نبود و خود آب مروارید بود.
«بالا رفتن نمره چشم در سنین بالاتر بعد از لیزر بی‌اهمیت نیست و میتواند نشانه آب مروارید باشد. اگر عینکتان تغییر می‌کند و با عینک هم واضح نمی‌بینید، حتماً معاینه شوید.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu، از توضیحات ویدئویی
جراحی آب مروارید بعد از لیزر
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu توضیح می‌دهد که چرا در بیمار لیزرشده نزدیک‌بینیِ به‌سرعت بالارونده میتواند به آب مروارید مربوط باشد و چگونه درمان میشود.
آب مروارید چرا نمره چشم را تغییر می‌دهد؟
با افزایش سن، هسته عدسی چشم سفت و متراکم میشود. در نتیجه نور را قوی‌تر می‌شکند و چشم به سمت نزدیکبینی می‌رود. به همین دلیل برخی افراد در شروع آب مروارید متوجه می‌شوند که مدتی بدون عینک بهتر مطالعه می‌کنند. در زبان عامیانه به این حالت «بینایی دوم» می‌گویند.
می‌دانیم این نوع آب مروارید در چشمهای نزدیکبین شایع‌تر است. در یک متاآنالیز که 12 مطالعه جمعیتی را کنار هم گذاشته بود، نزدیکبینی حدود 2٫8 برابر بیشتر همراه با آب مروارید هسته‌ای دیده شد، یعنی نوعی که هسته عدسی در آن سفت میشود. لیزر نزدیکبینی را در قرنیه اصلاح می‌کند، اما عدسی و ساختار چشم را تغییر نمی‌دهد. بنابراین در چشمی که پیش‌تر نزدیکبینی شدید داشته، این خطر همچنان باقی می‌ماند.
آب مروارید بعد از لیزر: چرا نمره چشم ناگهان بالا می‌رود؟
وقتی هسته عدسی چشم سفت میشود، نور را قوی‌تر می‌شکند و چشم دوباره به سمت نزدیکبینی می‌رود. نمره عینک بالا می‌رود، اما دید با عینک مثل قبل واضح نمی‌شود.
- دوره دید واضحبعد از لیزر، نور روی شبکیه متمرکز میشود و فرد سال‌ها بدون عینک می‌بیند.
- سفت شدن عدسیوقتی آب مروارید شروع میشود، عدسی نور را قوی‌تر می‌شکند. در نتیجه کانون جلوی شبکیه قرار می‌گیرد و نزدیکبینی دوباره ظاهر میشود.
- لنز داخل چشمی جدیدعدسی کدر برداشته میشود و لنز داخل چشمی با توانی که با فرمولهای ویژه محاسبه شده جایگزین میشود. به این ترتیب کانون دوباره روی شبکیه قرار می‌گیرد.
آب مروارید بعد از لیزر: چرا محاسبه لنز دشوار است؟
در جراحی آب مروارید، توان لنز داخل چشمی با اندازه‌گیری قدرت شکست قرنیه و طول چشم محاسبه میشود. لیزر سطح جلویی قرنیه را دوباره شکل می‌دهد. بنابراین اندازهگیریهای کلاسیک قدرت قرنیه را متفاوت از واقعیت نشان می‌دهند. اگر فرمولهای استاندارد به کار روند، بعد از جراحی ممکن است نمره‌ای غیرمنتظره باقی بماند.
- برای چشمهای لیزرشده از فرمولهای ویژه و ماشین‌حساب‌هایی استفاده میشود که این فرمول‌ها را با هم ارزیابی می‌کنند.
- سطح جلویی و پشتی قرنیه نیز جداگانه با توموگرافی اندازه‌گیری میشود.
- اگر سوابق قدیمی لیزر شما (نمره و اندازهگیریهای قرنیه پیش از عمل) موجود باشد، به محاسبه کمک می‌کند. توصیه می‌کنم این مدارک را نگه دارید.
اگر بعد از جراحی نمره کمی باقی بماند
با وجود فرمولهای ویژه، در برخی چشم‌ها نمره کوچکی باقی می‌ماند. اگر قرنیه مناسب باشد، پس از جراحی لنز میتوان این نمره را با لیزر سطحی ظریف (PRK) اصلاح کرد. ما نتایج تنظیم دقیق با PRK بعد از لنز مولتی‌فوکال را در کنگره ESCRS ارائه کرده‌ایم.
پیش از جراحی آب مروارید بعد از لیزر چه چیزهایی بررسی میشود؟
- لکه زرد (ماکولا): بیماری‌های ماکولا در چشمهای با نزدیکبینی شدید شایع‌تر است، بنابراین با OCT ارزیابی میشود.
- شبکیه و زجاجیه: چون در چشمهای نزدیکبین خطر پارگی شبکیه بیشتر است، ته چشم با دقت معاینه میشود.
- قرنیه: با توپوگرافی بررسی میشود که ناحیه لیزر در مرکز و منظم باشد.
- بیومتری: طول چشم و اندازه‌های اتاق قدامی با روش نوری اندازه‌گیری میشود.
چه لنز داخل چشمی انتخاب میشود؟
در چشمهای لیزرشده نیز لنزهای هوشمند در بیماران منتخب میتوانند نتیجه خوبی بدهند. با این حال نقشه قرنیه باید معیارهای مشخصی را داشته باشد. اگر ناحیه لیزر مرکزی و منظم باشد، لنزهای EDOF یا تری‌فوکال قابل بررسی هستند. اما اگر قرنیه نامنظم باشد یا بیماری لکه زرد وجود داشته باشد، لنز مونوفوکال انتخاب ایمن‌تری است.
سایر علل بالا رفتن نمره در طول سال‌ها را در مقاله «آیا نمره بعد از لیزر برمی‌گردد؟» توضیح داده‌ام.
پرسش‌های متداول
بله. جراحی آب مروارید در چشمهای لیزرشده هم با اطمینان انجام میشود. تفاوت فقط در این است که توان لنز داخل چشمی با فرمولهای ویژه محاسبه میشود.
تغییرات سطح قرنیه، بلندتر شدن چشم یا شروع آب مروارید میتواند علت باشد. اگر بعد از 45 تا 50 سالگی نزدیکبینی سریع بالا برود و دید با عینک درست نشود، آب مروارید یکی از نخستین علتهایی است که باید به آن فکر کرد.
در بیماران منتخب میتوان. نقشه قرنیه باید منظم باشد، ناحیه لیزر در مرکز قرار داشته باشد و لکه زرد سالم باشد.
نمره و اندازهگیریهای قرنیه پیش از لیزر میتوانند دقت محاسبه لنز داخل چشمی را بالا ببرند. اگر این مدارک را دارید، بهتر است به معاینه بیاورید.
نمرههای کوچک اغلب در حدی هستند که به عینک نیاز ندارند. در صورت لزوم و اگر قرنیه مناسب باشد، میتوان لیزر سطحی ظریف انجام داد.
صفحات مرتبط
منابع
- Pan CW, Cheng CY, Saw SM, Wang JJ, Wong TY. Myopia and age-related cataract: a systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2013;156(5):1021-1033. doi:10.1016/j.ajo.2013.06.005
- Wang L, Koch DD. Intraocular lens power calculations in eyes with previous corneal refractive surgery: review and expert opinion. Ophthalmology. 2021;128(11):e121-e131. doi:10.1016/j.ophtha.2020.06.054
- Helvacıoğlu F, Sunay E, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Akyurt A, Akın T. PRK fine tuning after multifocal IOL implantation. سی‌وششمین کنگره ESCRS، وین، سپتامبر 2018 (سخنرانی).
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Topographic factors affecting dissatisfaction after trifocal IOL implantation. سی‌وششمین کنگره ESCRS، وین، سپتامبر 2018 (سخنرانی).
این مقاله برای اطلاع‌رسانی به بیماران است و جایگزین معاینه و ارزیابی پزشکی نمی‌شود. درمان مناسب شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود. تاریخ انتشار: 25 سپتامبر 2026.
برای پرسش‌هایتان با Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu در تماس باشید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Cad. No: 257، Caddebostan – Kadıköy / استانبول