لنز داخل چشمی فاکیک (ICL)
لنزی که نمرههای بالا را با حفظ عدسی طبیعی اصلاح می‌کند · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic، Caddebostan – Kadıköy، استانبول
لنز ICL (لنز داخل چشمی فاکیک) لنزی نازک و انعطاف‌پذیر است که جراح آن را بین عنبیه و عدسی طبیعی قرار می‌دهد و عدسی طبیعی در جای خود باقی میماند. این لنز بدون برداشتن بافت قرنیه، نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم را اصلاح می‌کند و بهویژه برای افرادی گزینه ارجح است که نمره چشمشان برای اصلاح با لیزر بیش از حد بالاست یا قرنیه‌شان مناسب نیست. در صورت لزوم میتوان آن را خارج کرد.
لنز داخل چشمی فاکیک (ICL) چیست؟
لنز داخل چشمی فاکیک (ICL – Implantable Collamer Lens) لنزی نازک و انعطاف‌پذیر است که جراح آن را برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم بین عنبیه و عدسی طبیعی چشم قرار می‌دهد و عدسی طبیعی در جای خود باقی میماند. «فاکیک» به این معناست که عدسی طبیعی حفظ میشود. در ICL هیچ بافتی از قرنیه برداشته نمیشود و به همین دلیل یکی از گزینه‌های اصلی برای افرادی است که نمره چشمشان برای درمان با لیزر بیش از حد بالاست یا قرنیه‌شان مناسب نیست.
جنس این لنز ماده‌ای نرم و حاوی کلاژن (Collamer) است که با بافت‌های چشم سازگاری زیستی دارد و داخل چشم احساس نمیشود. برخلاف لنز تماسی، آن را در چشم نمی‌گذارید و بیرون نمی‌آورید؛ بهطور دائمی در جای خود میماند، اما در صورت لزوم میتوان آن را با جراحی خارج یا تعویض کرد. لنزهای ICL امروزی یک منفذ مرکزی کوچک دارند که جریان مایع زلالیه داخل چشم را ممکن می‌سازد؛ به لطف این طراحی، ایریدوتومی لیزری که پیش‌تر پیش از جراحی لازم بود، معمولاً دیگر ضرورتی ندارد.
لنز ICL برای چه کسانی مناسب است؟
- نزدیکبینی شدید: نمره‌هایی فراتر از حدود ایمن درمان با لیزر.
- افرادی که قرنیه‌شان برای لیزر مناسب نیست: کسانی که به دلیل قرنیه نازک، یافته‌های مشکوک در توپوگرافی قرنیه یا خشکی چشم قابل‌توجه، لیزر چشم برایشان توصیه نمیشود.
- دوربینی و آستیگماتیسم: در بیماران منتخب، دوربینی و آستیگماتیسم (با ICL توریک) نیز قابل اصلاح است.
- بزرگسالان جوان با نمره پایدار: معمولاً افراد 21 تا 45 ساله که نمره چشمشان دست‌کم یک سال تغییر نکرده و عدسی طبیعی آن‌ها شفاف است.
- قوز قرنیه پایدار: در برخی بیماران مبتلا به قوز قرنیه که بیماری‌شان با کراس‌لینکینگ متوقف شده یا پیشرفت نمی‌کند، ممکن است ICL توریک در نظر گرفته شود.
ICL، لیزر یا لنز مولتی‌فوکال؟
| ویژگی | ICL (لنز داخل چشمی فاکیک) | لیزر (SMILE Pro، فمتو لیزیک، No Touch) | تعویض لنز انکساری |
|---|---|---|---|
| کجا اعمال میشود؟ | داخل چشم؛ عدسی طبیعی حفظ میشود | روی قرنیه | داخل چشم؛ عدسی طبیعی خارج میشود |
| آیا بافتی برداشته میشود؟ | خیر | بله، از قرنیه | عدسی طبیعی خارج میشود |
| آیا برگشت‌پذیر است؟ | بله، لنز را میتوان خارج کرد | خیر | لنز را میتوان تعویض کرد |
| مناسب برای | نمرههای بالا، قرنیه نازک/نامناسب، بزرگسالان جوان | قرنیه مناسب، نمره در محدوده لیزر | معمولاً بالای 45 سال، همراه با پیرچشمی |
| دید نزدیک | چون عدسی طبیعی حفظ میشود، دید نزدیک با افزایش سن همچنان کاهش می‌یابد | مشابه | با لنز مولتی‌فوکال، دید نزدیک نیز هدف قرار میگیرد |
روش مناسب در جلسه مشاوره و بر اساس نمره چشم، ضخامت و توپوگرافی قرنیه، عمق اتاق قدامی، سن و سلامت چشم شما تعیین میشود.
جراحی لنز ICL چگونه انجام میشود؟
- اندازهگیریهای دقیق: عمق اتاق قدامی، تعداد سلول‌های اندوتلیال، قطر داخلی چشم و پارامترهای قرنیه اندازه‌گیری می‌شوند. ICL برای هر چشم بر اساس این اندازهگیریها و نمره چشم انتخاب میشود؛ تعیین درست اندازه لنز حساس‌ترین مرحله این روش است.
- جراحی: با بی‌حسی موضعی انجام میشود. لنز تاشده از طریق برشی کوچک به طول حدود 3 میلی‌متر وارد میشود، داخل چشم باز میشود و پشت عنبیه قرار میگیرد. این روش معمولاً برای هر چشم 15 تا 20 دقیقه طول می‌کشد؛ به بخیه نیازی نیست.
- بازگشت به خانه در همان روز: بیمار چند ساعت بعد به خانه برمی‌گردد. هر دو چشم را میتوان در یک روز یا با فاصله چند روز جراحی کرد.
دوره بهبودی پس از جراحی
در بیشتر بیماران دید در چند ساعت اول بهطور محسوسی واضح میشود و بسیاری می‌توانند از روز بعد به فعالیت‌های روزمره بازگردند. در روزهای اول ممکن است احساس خفیف شن در چشم، حساسیت به نور و هاله دور نورها در شب وجود داشته باشد. قطره‌ها را برای چند هفته استفاده می‌کنید؛ چشم را فشار ندهید و نمالید و از محیط‌هایی مانند استخر و دریا دوری کنید. در معاینات پیگیری، فشار چشم، موقعیت لنز و فضای بین ICL و عدسی طبیعی (والت) ارزیابی می‌شوند.
نتایج و ایمنی ICL: شواهد علمی
در متاآنالیزی از 27 مطالعه (2,204 چشم) با لنزهای ICL امروزی دارای منفذ مرکزی، 80% بیماران به دید اصلاح‌نشده 20/20 یا بهتر رسیدند و 87% چشم‌ها در محدوده ±0.50 دیوپتر از رفرکشن هدف قرار داشتند. فشار چشم پس از جراحی پایدار ماند و هیچ عارضه تهدیدکننده بینایی گزارش نشد.
یک مرور کاکرین که جراحی لیزری را با لنزهای داخل چشمی فاکیک برای نزدیکبینی متوسط تا شدید مقایسه کرده، خطر کمتری از کاهش بهترین دید اصلاح‌شده با عینک را با لنزهای فاکیک نشان داد و بیماران نیز این لنزها را ترجیح می‌دادند. در یک متاآنالیز شبکه‌ای که روش‌های مختلف را مقایسه کرده، ICL همچنین روشی بود که کمترین انحرافات نوری مرتبه بالا را که بر کیفیت دید پس از جراحی اثر می‌گذارند، ایجاد می‌کرد.
داده‌های بلندمدت نیز مطلوب‌اند: در پیگیری 10 ساله، کاهش سلول‌های اندوتلیال حدود 4% باقی ماند و آب سیاه ناشی از پراکندگی رنگدانه یا عوارض تهدیدکننده بینایی مشاهده نشد؛ یک مطالعه 8 ساله دیگر نیز افزایش معناداری در فشار چشم یا کاهش سلول‌های اندوتلیال نیافت.
پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو و تیم او نتایج اولیه یک لنز داخل چشمی فاکیک اتاق خلفی تازه‌توسعه‌یافته را در نزدیکبینی شدید در 37امین کنگره ESCRS (پاریس، 2019) و 53امین کنگره ملی انجمن چشم‌پزشکی ترکیه (2019) ارائه کردند.
خطرات لنز ICL چیست؟
ICL جراحی ایمنی است؛ با این حال، مانند هر جراحی داخل چشمی، خطراتی دارد که بیماران باید از آن‌ها آگاه باشند:
- اندازه لنز و والت: فضای بیش از حد کم یا بیش از حد زیاد بین ICL و عدسی طبیعی شایع‌ترین مشکل است؛ در صورت لزوم، لنز با لنزی در اندازه دیگر تعویض میشود.
- فشار چشم: افزایش موقت فشار ممکن است در دوره اولیه رخ دهد؛ در معاینات پیگیری کنترل و درمان میشود.
- آب مروارید: ایجاد آب مروارید با لنزهای امروزی دارای منفذ مرکزی نادر است؛ اگر در سالهای بعد آب مروارید ایجاد شود، میتوان ICL را خارج کرد و جراحی آب مروارید انجام داد.
- هاله و خیرگی: ممکن است بهویژه در شب دیده شوند و معمولاً با گذشت زمان کاهش می‌یابند.
- عفونت: بسیار نادر است؛ خطر آن با شرایط استریل و قطره‌های پس از جراحی به حداقل می‌رسد.
معاینات منظم پس از جراحی (شمارش سلول‌های اندوتلیال، فشار چشم، والت) برای ایمنی بلندمدت اهمیت دارند.
هزینه لنز ICL و اطلاعات برای بیماران بین‌المللی
هزینه جراحی ICL پس از معاینه و اندازهگیریها نهایی میشود. از آنجا که لنز بر اساس اندازهگیریها و نمره چشم شما انتخاب میشود، هزینه به نوع لنز (ICL کروی یا توریک) و درمان یک یا هر دو چشم بستگی دارد.
برای بیماران بین‌المللی: لطفاً توجه داشته باشید که لنزهای ICL برای هر چشم بهصورت سفارشی ساخته می‌شوند، بنابراین پیش از سفارش لنز به اندازهگیریهای دقیق نیاز است. گزارش‌های چشم‌پزشکی خود را از طریق واتس‌اپ برای ما بفرستید تا ارزیابی اولیه و برآورد هزینه دریافت کنید؛ برنامه دقیق و مدت اقامت در استانبول سپس بهصورت فردی تنظیم میشود. مشاوره به زبان انگلیسی امکان‌پذیر است.
پرسش‌های متداول
ICL لنز داخل چشمی نازک و انعطافپذیری است که برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم بین عنبیه و عدسی طبیعی قرار داده میشود و عدسی طبیعی در جای خود باقی میماند. هیچ بافتی از قرنیه برداشته نمیشود.
ICL بهویژه برای نزدیکبینی شدید فراتر از حدود ایمن جراحی لیزری گزینه ارجح است، اما برای نمرههای متوسط نیز قابل استفاده است. حد دقیق را اندازهگیریهای چشم شما تعیین میکنند.
بله. ICL بهطور دائمی در جای خود میماند، اما در صورت لزوم میتوان آن را با جراحی خارج یا تعویض کرد. اگر در سالهای بعد آب مروارید ایجاد شود، میتوان لنز را خارج کرد و جراحی آب مروارید انجام داد.
برای افرادی که قرنیه مناسب و نمرهای در محدوده لیزر دارند، جراحی لیزری گزینه خوبی است. اگر نمره بالا باشد یا قرنیه برای لیزر مناسب نباشد، ICL در اولویت قرار میگیرد. ما بر اساس معاینه و اندازهگیریها تصمیم میگیریم.
خیر. لنز پشت عنبیه قرار دارد؛ از بیرون دیده نمیشود، احساس نمیشود و به نگهداری نیاز ندارد.
این به اندازهگیریهای شما و اینکه آیا لنز باید پس از معاینه سفارش داده شود یا نه بستگی دارد. برنامه شما، از جمله مدت اقامت، پس از بررسی گزارشهایتان بهصورت فردی تهیه میشود.
منابع
- Larivoir NB et al. Efficacy, predictability, and safety of phakic Implantable Collamer Lenses V4c and V5: a systematic review and meta-analysis. J Refract Surg. 2025;41(12):e1349–e1359. doi:10.3928/1081597X-20251010-01
- Barsam A, Allan BD. Excimer laser refractive surgery versus phakic intraocular lenses for the correction of moderate to high myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(6):CD007679. doi:10.1002/14651858.CD007679.pub4
- Chen T et al. Higher order aberrations and visual quality after refractive surgeries for myopia: a systematic review and network meta-analysis. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2026. doi:10.1007/s00417-026-07386-y
- Alfonso-Bartolozzi B et al. Ten-year follow-up of posterior chamber phakic intraocular lens with central port design in patients with low and normal vault. J Cataract Refract Surg. 2024;50(5):441–447. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001379
- Kamiya K et al. Eight-year outcomes of implantation of posterior chamber phakic intraocular lens with a central port for moderate to high ametropia. Front Med (Lausanne). 2021;8:799078. doi:10.3389/fmed.2021.799078
- Alhamzah A et al. Indications for exchange or explantation of phakic implantable collamer lens with central port in patients with and without keratoconus. Int J Ophthalmol. 2021;14(11):1714–1720. doi:10.18240/ijo.2021.11.10
- Packer M. Meta-analysis and review: effectiveness, safety, and central port design of the intraocular collamer lens. Clin Ophthalmol. 2016;10:1059–1077. doi:10.2147/OPTH.S111620
- Yuzbasioglu E, Helvacioglu F, Sencan S. Fixed, dilated pupil after phakic intraocular lens implantation. Journal of Cataract and Refractive Surgery. 2006;32(1):174-176. doi:10.1016/j.jcrs.2005.11.016
این صفحه برای اطلاع‌رسانی به بیماران است و جایگزین معاینه یا ارزیابی پزشکی نیست. درمان مناسب برای شما پس از معاینه چشم و اندازهگیریها تعیین میشود.
برای ارزیابی مناسب بودن ICL نوبت بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy، استانبول، ترکیه