درمان قوز قرنیه
کراسلینکینگ (CXL) · CXL ترکیبی + No Touch · حلقه‌های داخل قرنیه و CAIRS · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic، Caddebostan – Kadıköy، استانبول
قوز قرنیه (کراتوکونوس) بیماری پیشرونده‌ای است که در آن قرنیه نازک میشود و به شکل مخروط برآمده می‌گردد. درمان با متوقف کردن پیشرفت بیماری به کمک کراسلینکینگ کلاژن قرنیه (CXL) آغاز میشود؛ برای بهبود دید از CXL ترکیبی با لیزر No Touch، CAIRS و حلقه‌های داخل قرنیه (ICRS)، لنزهای تماسی ویژه یا لنز فاکیک استفاده میشود. تشخیص زودهنگام در بیشتر موارد از نیاز به پیوند قرنیه جلوگیری میکند.
قوز قرنیه چیست؟
قوز قرنیه بیماری پیشرونده قرنیه است که در آن قرنیه — سطح جلویی و شفاف چشم — به‌تدریج نازک میشود و به شکل مخروط به جلو برآمده می‌گردد. با از دست رفتن شکل منظم قرنیه، آستیگماتیسم نامنظم ایجاد میشود و دیگر نمی‌توان دید را با عینک به‌طور کامل اصلاح کرد. معمولاً هر دو چشم درگیر میشوند، هرچند ممکن است یکی بیشتر درگیر باشد.
قوز قرنیه شایع‌تر از آن است که تصور میشود: بر اساس داده‌های یک ثبت ملی در هلند، شیوع آن حدود 1 نفر در هر 375 نفر و میانگین سن تشخیص 28 سال است. بیماری معمولاً در نوجوانی آغاز میشود و ممکن است تا 30 تا 40 سالگی پیشرفت کند؛ به همین دلیل تشخیص زودهنگام کلید حفظ بینایی است.
علائم قوز قرنیه چیست؟
- تعویض مکرر عینک: به‌ویژه افزایش آستیگماتیسم در فواصل کوتاه.
- اصلاح ناکامل دید با عینک: با وجود عینک جدید، دید واضح به دست نمی‌آید.
- دید تار، «سایه‌دار» یا دوتایی: حروف حتی با یک چشم ممکن است دوتایی دیده شوند.
- حساسیت به نور و مشکلات دید در شب: پخش شدن نور و خیرگی ناشی از چراغ خودروها.
- ناراحتی از لنز تماسی: لنز جابه‌جا میشود یا در جای خود نمی‌ماند.
در صورت بروز این علائم، به‌ویژه در نوجوانان و جوانان، باید معاینه دقیق قرنیه انجام شود. در مراحل اولیه دید اغلب طبیعی است و بیماری فقط با توپوگرافی قرنیه قابل تشخیص است.
قوز قرنیه چرا ایجاد میشود؟ عوامل خطر
علت دقیق قوز قرنیه ناشناخته است؛ تصور میشود ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی نقش دارد.
- سابقه خانوادگی: در افرادی که بستگان درجه اول مبتلا به قوز قرنیه دارند، خطر بیشتر است؛ معاینه اعضای خانواده توصیه میشود.
- مالیدن چشم: این عامل خطر قابل اصلاح بیشترین ارتباط را با ایجاد و پیشرفت قوز قرنیه دارد. اگر چشمتان خارش دارد، به‌جای مالیدن چشم، خارش را درمان کنید.
- آلرژی و آتوپی: مطالعات بزرگ جمعیتی ارتباط قوز قرنیه را با بیماری‌های آلرژیک، آسم و برخی بیماری‌های با منشأ ایمنی نشان داده‌اند.
قوز قرنیه چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص با توپوگرافی و توموگرافی قرنیه که سطوح جلویی و پشتی قرنیه را نقشه‌برداری می‌کنند، نقشه ضخامت قرنیه (پاکیمتری) و معاینه دقیق چشم انجام میشود. برای تعیین پیشرفت بیماری، اندازه‌گیری‌ها به‌طور منظم تکرار و مقایسه میشوند. اجماع جهانی درباره قوز قرنیه (Global Consensus on Keratoconus) نیز برای ثبت پیشرفت، ارزیابی هم‌زمان تغییرات سطوح جلویی و پشتی قرنیه و ضخامت آن را توصیه میکند.
غربالگری دقیق پیش از لیزر چشم نیز برای تشخیص قوز قرنیه اولیه (تحت‌بالینی) که علامتی ایجاد نمی‌کند اهمیت حیاتی دارد: لیزر معمولی روی قرنیه مبتلا به قوز ممکن است بیماری را تسریع کند. پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو عضو هیئت مشورتی پزشکی RLES AI، یک پلتفرم پشتیبانی از تصمیم‌گیری بالینی، است و در توسعه ماژول غربالگری قوز قرنیه و ماژول تشخیص تغییرات موقت قرنیه ناشی از لنز تماسی مشارکت داشته است.
درمان قوز قرنیه: کدام روش برای چه کسی مناسب است؟
درمان قوز قرنیه دو هدف دارد: متوقف کردن پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت دید. این درمان به‌صورت فردی و بر اساس مرحله بیماری، پیشرفت آن، ضخامت قرنیه و سن برنامه‌ریزی میشود.
| درمان | هدف | مناسب برای |
|---|---|---|
| عینک / لنز نرم | اصلاح دید | مرحله بسیار اولیه، چشم‌های با کمترین نامنظمی قرنیه |
| لنزهای تماسی ویژه (سخت نفوذپذیر به گاز، هیبرید، اسکلرال) | خنثی کردن اثر نوری قرنیه نامنظم | هر مرحله‌ای که عینک دید کافی ندهد |
| کراسلینکینگ (CXL) | متوقف کردن پیشرفت | قوز قرنیه پیشرونده، به‌ویژه در کودکان و جوانان |
| CXL ترکیبی + No Touch | متوقف کردن پیشرفت و کاهش نامنظمی قرنیه | مراحل خفیف تا متوسط، ضخامت کافی قرنیه، بیمارانی که لنز را تحمل نمی‌کنند |
| CAIRS و حلقه‌های داخل قرنیه (ICRS) | صاف کردن مخروط و بهبود دید | مرحله متوسط، قرنیه مرکزی شفاف، تحمل ضعیف لنز |
| لنز فاکیک (ICL) | اصلاح نمره باقی‌مانده | بیماران منتخبی که بیماری‌شان تثبیت شده است |
| پیوند قرنیه (DALK / کراتوپلاستی نافذ) | بازگرداندن بینایی | مرحله پیشرفته، اسکار قرنیه یا ناکامی سایر روش‌ها |
امروزه به لطف تشخیص زودهنگام و کراسلینکینگ، اکثریت قریب به اتفاق بیماران مبتلا به قوز قرنیه بدون پیوند قرنیه درمان میشوند.
لنزهای تماسی در درمان قوز قرنیه
لنزهای تماسی مؤثرترین روش غیرجراحی برای اصلاح دید در قوز قرنیه هستند. چون سطح قرنیه در قوز قرنیه نامنظم است، عینک نمی‌تواند این نامنظمی را به‌طور کامل جبران کند. لنزهای ویژه به کمک لایه اشکی بین چشم و لنز، سطح نوری منظم جدیدی جلوی قرنیه ایجاد می‌کنند. در نتیجه بسیاری از بیمارانی که با عینک دید ضعیفی دارند، با لنز مناسب بسیار واضح‌تر می‌بینند.
| نوع لنز | ویژگی‌ها | مناسب برای |
|---|---|---|
| لنز نرم توریک / لنز نرم ویژه قوز قرنیه | راحت است؛ طرح‌های ویژه با مرکز ضخیم‌تر می‌توانند نامنظمی خفیف قرنیه را بپوشانند | مرحله اولیه، چشم‌های با کمترین نامنظمی قرنیه |
| لنز سخت نفوذپذیر به گاز (RGP) | روی قرنیه قرار می‌گیرد؛ گزینه کلاسیک و یکی از مؤثرترین گزینه‌ها برای اصلاح سطح نامنظم. طرح‌های ویژه قوز قرنیه (مانند لنزهای چندانحنایی) نیز وجود دارد | مراحل خفیف و متوسط؛ دوره سازگاری لازم است |
| لنز هیبرید | مرکز سخت نفوذپذیر به گاز همراه با «دامن» نرم از سیلیکون هیدروژل؛ کیفیت دید لنز سخت را با راحتی لنز نرم ترکیب میکند | موارد خفیف تا متوسط (و برخی موارد پیشرفته) که سازگاری با لنز سخت ممکن نیست یا لنز از مرکز جابه‌جا میشود؛ به‌ویژه مخروطهای مرکزی |
| Piggyback (لنز دولایه) | لنز سخت روی لنز نرم گذاشته میشود | بیمارانی که لنز سخت را به‌تنهایی تحمل نمی‌کنند |
| لنز اسکلرال / مینی‌اسکلرال | لنزی با قطر زیاد که روی سفیدی چشم (صلبیه) قرار می‌گیرد و با قرنیه تماس ندارد؛ مخزن مایع زیر آن از قرنیه محافظت میکند و نامنظمی را خنثی می‌سازد | مراحل متوسط و پیشرفته، مخروطهای شیبدار، پس از حلقه داخل قرنیه یا پیوند قرنیه، بیمارانی که لنز سخت را تحمل نمی‌کنند |
لنزهای هیبرید در درمان قوز قرنیه
لنز هیبرید یک لنز تماسی با مرکز سخت نفوذپذیر به گاز و «دامن» نرم از سیلیکون هیدروژل است. مرکز سخت همراه با لایه اشکی زیر آن، سطح نوری منظمی جلوی قرنیه نامنظم ایجاد میکند و کیفیت دید لنز سخت را فراهم می‌سازد. دامن نرم به مرکزگیری لنز روی چشم کمک میکند، حرکت لنز و خطر افتادن آن را کاهش می‌دهد و راحتی بیشتری نسبت به لنز سخت فراهم میکند. لنزهای هیبرید نسل جدید طوری طراحی شده‌اند که بدون فشار بر قرنیه، به‌آرامی روی مخروط قرار گیرند.
مزایا، نتایج و محدودیت‌های لنز هیبرید
- برای چه کسانی مناسب است؟ بیمارانی که نمی‌توانند با لنزهای سخت (RGP) سازگار شوند، کسانی که لنز سختشان از مرکز جابه‌جا میشود یا می‌افتد، و ورزشکارانی که با لنز نرم دید کافی ندارند. موفقیت به‌ویژه در مخروط مرکزی بالاست.
- دید: یک مطالعه مقایسه‌ای از ترکیه نشان داد که لنزهای هیبرید در قوز قرنیه متوسط تا شدید، بهبودی مشابه لنزهای سخت در دید ایجاد می‌کنند. در مطالعه دیگری روی 110 چشم مبتلا به قوز قرنیه، میانگین حدت بینایی از 0.36 با عینک به 0.80 (اعشاری) با لنزهای هیبرید رسید؛ در بیشتر بیماران لنز مناسب در اولین یا دومین آزمایش پیدا شد.
- کیفیت زندگی: در بیمارانی که لنزهای سخت یا نرم را تحمل نمی‌کنند، بر اساس داده‌های موجود، لنزهای هیبرید نسل جدید کیفیت زندگی مرتبط با بینایی را به‌طور محسوسی بهبود می‌بخشند.
- پس از کراسلینکینگ: در بیمارانی که پس از CXL از لنزهای هیبرید استفاده کردند، دید بهبود یافت و استفاده از لنز بر تثبیت بیماری اثر منفی نداشت.
- نکات قابل توجه: گذاشتن و برداشتن لنز هیبرید مهارت می‌خواهد؛ عمر لنز کوتاه‌تر و هزینه آن بیشتر از لنزهای نرم است. در یک مطالعه حدود یک‌سوم بیماران در 6 ماه اول استفاده از لنز را کنار گذاشتند که بیشتر به دلیل مشکلات راحتی و کار با لنز بود؛ موفقیت به شکل و محل مخروط بستگی دارد. در مخروطهای پایینی و محیطی، لنزهای اسکلرال ممکن است مناسب‌تر باشند.
| ویژگی | لنز هیبرید | لنز اسکلرال |
|---|---|---|
| محل استقرار | قرنیه و ناحیه مجاور آن | سفیدی چشم (صلبیه)، بدون تماس با قرنیه |
| مناسب‌ترین مخروط | مخروطهای مرکزی خفیف و متوسط | مخروطهای شیبدار، پیشرفته، پایینی یا محیطی |
| گذاشتن و برداشتن | مانند لنز نرم؛ مهارت لازم است | پس از پر کردن کاسه لنز با محلول ویژه گذاشته میشود؛ آموزش طولانی‌تر است |
| راحتی | بهتر از لنز سخت | چون با قرنیه تماس ندارد، معمولاً راحت‌ترین گزینه است |
لنز اسکلرال پیش از تصمیم به پیوند
لنزهای اسکلرال به‌ویژه در قوز قرنیه پیشرفته می‌توانند جایگزینی برای پیوند قرنیه باشند: در مطالعه‌ای روی 89 چشم مبتلا به قوز قرنیه، لنزهای مینی‌اسکلرال حدت بینایی و کیفیت زندگی مرتبط با بینایی را به‌طور معناداری بهبود دادند و شایع‌ترین دلیل کنار گذاشتن آنها دشواری در گذاشتن و برداشتن بود. حتی در موارد شدید با سابقه هیدروپس قرنیه، در بیشتر بیماران مناسب با لنز اسکلرال دید کاربردی به دست آمد؛ به همین دلیل توصیه میشود پیش از تصمیم به پیوند، لنز اسکلرال امتحان شود.
نکات مهم درباره استفاده از لنز
پس از کراسلینکینگ، درمان ترکیبی یا کاشت حلقه‌های داخل قرنیه شکل قرنیه تغییر میکند؛ بنابراین انتخاب لنز باید دوباره بررسی شود. پس از این درمانها، لنزها در بسیاری از بیماران راحت‌تر روی چشم قرار می‌گیرند.
لنز چگونه انتخاب میشود؟
در جلسه مشاوره، پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو مناسب‌ترین نوع لنز را بر اساس توموگرافی قرنیه، محل و مرحله مخروط، وضعیت لایه اشکی و عادت‌های روزمره شما تعیین و توصیه میکند. سپس لنز مطابق این توصیه تهیه میشود و وضعیت قرنیه پس از شروع استفاده از لنز در معاینات برنامه‌ریزی‌شده پیگیری می‌گردد.
تجربه پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو در درمان قوز قرنیه
تجربه و مقالات جراح
پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو از نویسندگان دو مطالعه بالینی درباره درمان با حلقه‌های داخل قرنیه است. در 30 چشم مبتلا به قوز قرنیه، حلقه‌ها با یک روش ویژه ایجاد تونل مکانیکی کاشته شدند؛ پس از 1 سال، میانگین معادل کروی از −6.42 دیوپتر به −1.26 دیوپتر و میانگین کراتومتری از 49.4 دیوپتر به 44.4 دیوپتر کاهش یافت و عارضه جدی دیده نشد. مطالعه‌ای روی 12 چشم مبتلا به اکتازی پس از لیزیک نیز بهبود معناداری نشان داد.
او همچنین نتایج کوتاه‌مدت، 2 ساله، 3 ساله و بلندمدت درمان ترکیبی (هیبرید) را که TransPRK مبتنی بر جبهه موج قرنیه و کراسلینکینگ را در قوز قرنیه در یک جلسه ترکیب میکند، در کنگره‌های ESCRS سال‌های 2016 تا 2019 ارائه کرد.
درمان قوز قرنیه در کودکان و جوانان
در کودکان و جوانان، قوز قرنیه معمولاً سریع‌تر پیشرفت میکند. در مطالعه تصادفی‌شده بریتانیایی KERALINK با شرکت بیماران 10 تا 16 ساله، احتمال پیشرفت در چشم‌هایی که با کراسلینکینگ درمان شدند حدود 90% کمتر از پیگیری استاندارد بود و توصیه شد CXL به‌عنوان درمان خط اول در بیماری پیشرونده در نظر گرفته شود. بنابراین بیماران جوان مبتلا به قوز قرنیه باید به‌دقت پیگیری و در صورت تشخیص پیشرفت، بی‌درنگ درمان شوند.
هزینه درمان قوز قرنیه و اطلاعات برای بیماران بین‌المللی
هزینه پس از معاینه و بسته به روش انتخاب‌شده (CXL، درمان ترکیبی، CAIRS یا حلقه‌های داخل قرنیه (ICRS)) و درمان یک یا هر دو چشم تعیین میشود. برای بیماران بین‌المللی: توپوگرافی/توموگرافی قرنیه و گزارش‌های قبلی خود را برای ارزیابی اولیه و برآورد هزینه از طریق واتس‌اپ بفرستید. بیشتر درمان‌های قوز قرنیه را میتوان طوری برنامه‌ریزی کرد که درمان و پیگیری اولیه در اقامتی حدوداً یک‌هفته‌ای در استانبول انجام شود؛ پیگیری‌های بعدی را چشم‌پزشک خودتان می‌تواند ادامه دهد. مشاوره به زبان انگلیسی امکان‌پذیر است.
پرسش‌های متداول
قوز قرنیه معمولاً به نابینایی کامل منجر نمیشود. اما بدون درمان ممکن است دید بهشدت کاهش یابد و در مرحله پیشرفته پیوند قرنیه لازم شود. به لطف تشخیص زودهنگام و کراسلینکینگ، پیشرفت بیماری در اکثریت قریب به اتفاق بیماران متوقف میشود.
لیزر چشم معمولی (مانند لیزیک) در قوز قرنیه انجام نمیشود، زیرا ممکن است بیماری را تسریع کند. اما در موارد منتخب خفیف تا متوسط، میتوان اصلاح شخصیسازیشده No Touch با دوز پایین را با کراسلینکینگ که قرنیه را تقویت میکند ترکیب کرد.
بیماری معمولاً در نوجوانی آغاز میشود و ممکن است تا 30 تا 40 سالگی پیشرفت کند؛ سرعت پیشرفت در افراد مختلف متفاوت است. بنابراین اندازهگیریهای منظم صرفنظر از سن لازم است.
زمینه ژنتیکی نقش مهمی دارد. به والدین، خواهر و برادرها و فرزندان فرد مبتلا به قوز قرنیه توصیه میشود معاینه قرنیه انجام دهند.
بله. لنزهای نرم در مرحله اولیه و لنزهای سخت (RGP) یا اسکلرال در مراحل پیشرفته‌تر می‌توانند دید را به‌طور محسوسی بهبود دهند. اما لنزها پیشرفت بیماری را متوقف نمی‌کنند؛ اگر بیماری پیشرفت کند، کراسلینکینگ لازم است.
یک لنز «بهترین» واحد وجود ندارد. در مرحله اولیه لنزهای نرم ویژه، در مراحل خفیف و متوسط لنزهای سخت (RGP) یا هیبرید، و در مراحل پیشرفته و مخروطهای شیبدار لنزهای اسکلرال نتایج خوبی دارند. پزشک در جلسه مشاوره بر اساس توموگرافی قرنیه، وضعیت لایه اشکی و عادت‌های استفاده از لنز، لنز مناسب شما را تعیین میکند.
لنز هیبرید لنز تماسی با مرکز سخت نفوذپذیر به گاز و حاشیه نرم است. کیفیت دید لنز سخت را با راحتی نزدیک به لنز نرم ترکیب میکند. گزینه خوبی برای بیماران مبتلا به قوز قرنیه خفیف تا متوسط است که نمی‌توانند با لنزهای سخت سازگار شوند یا لنز سختشان جابه‌جا میشود یا می‌افتد، به‌ویژه در مخروطهای مرکزی.
لنزهای هیبرید معمولاً در مخروطهای مرکزی خفیف و متوسط موفقترند و لنزهای اسکلرال در مخروطهای شیبدار، پیشرفته یا پایینی. پزشک در جلسه مشاوره بر اساس توموگرافی قرنیه تعیین میکند کدامیک برای شما مناسب است.
لنز اسکلرال لنزی سخت با قطر زیاد است که روی سفیدی چشم قرار می‌گیرد و با قرنیه تماس ندارد. لایه مایع زیر آن نامنظمی قرنیه را خنثی کرده و از آن محافظت میکند. این لنز در قوز قرنیه پیشرفته، در بیمارانی که لنز سخت را تحمل نمی‌کنند و در قرنیه نامنظم پس از کاشت حلقه یا پیوند قرنیه به کار می‌رود.
درمانها با بیحسی موضعی انجام میشوند و در حین آنها دردی احساس نمیشود. پس از کراسلینکینگ و درمان ترکیبی که در آنها لایه سطحی برداشته میشود، در 2 تا 3 روز اول ممکن است احساس شن در چشم، اشکریزش و حساسیت به نور وجود داشته باشد.
منابع
- Godefrooij DA et al. Age-specific incidence and prevalence of keratoconus: a nationwide registration study. Am J Ophthalmol. 2017;175:169–172. doi:10.1016/j.ajo.2016.12.015
- Gomes JA et al. Global consensus on keratoconus and ectatic diseases. Cornea. 2015;34(4):359–369. doi:10.1097/ICO.0000000000000408
- Larkin DFP et al. Effect of corneal cross-linking versus standard care on keratoconus progression in young patients: the KERALINK randomized controlled trial. Ophthalmology. 2021;128(11):1516–1526. doi:10.1016/j.ophtha.2021.04.019
- Claessens JLJ et al. Nationwide epidemiological approach to identify associations between keratoconus and immune-mediated diseases. Br J Ophthalmol. 2022;106:1350–1354. doi:10.1136/bjophthalmol-2021-318804
- Tunc Z, Helvacioglu F, Sencan S. Evaluation of intrastromal corneal ring segments for treatment of keratoconus with a mechanical implantation technique. Indian J Ophthalmol. 2013;61(5):218–225. doi:10.4103/0301-4738.109519
- Tunc Z, Helvacioglu F, Sencan S. Evaluation of intrastromal corneal ring segments for treatment of post-LASIK ectasia patients with a mechanical implantation technique. Indian J Ophthalmol. 2011;59(6):437–443. doi:10.4103/0301-4738.86310
- Shajari M et al. Comparison of standard and accelerated corneal cross-linking for the treatment of keratoconus: a meta-analysis. Acta Ophthalmol. 2019;97(1):e22–e35. doi:10.1111/aos.13814
- Taşcı YY et al. Comparison of hybrid contact lenses and rigid gas-permeable contact lenses in moderate and advanced keratoconus. Turk J Ophthalmol. 2023;53(3):142–148. doi:10.4274/tjo.galenos.2022.82754
- Serdarov A et al. Clinical performance and patient satisfaction of hybrid contact lenses in patients with keratoconus. Turk J Ophthalmol. 2023;53(4):206–212. doi:10.4274/tjo.galenos.2022.43077
- Kloeck D, Koppen C, Kreps EO. Clinical outcome of hybrid contact lenses in keratoconus. Eye Contact Lens. 2021;47(5):283–287. doi:10.1097/ICL.0000000000000738
- Ozcan DO, Ozcan SC. Effects of a new-generation hybrid contact lens on visual performance and vision-related quality of life in patients with keratoconus. Arq Bras Oftalmol. 2023;86(1):7–12. doi:10.5935/0004-2749.20230001
- Aslan MG et al. The impact of hybrid contact lenses on keratoconus progression after accelerated transepithelial corneal cross-linking. Int Ophthalmol. 2021;41(1):45–55. doi:10.1007/s10792-020-01551-w
- Kreps EO et al. Mini-scleral lenses improve vision-related quality of life in keratoconus. Cornea. 2021;40(7):859–864. doi:10.1097/ICO.0000000000002518
- Kreps EO, Claerhout I, Koppen C. The outcome of scleral lens fitting for keratoconus with resolved corneal hydrops. Cornea. 2019;38(7):855–858. doi:10.1097/ICO.0000000000001946
- Swartz G et al. Impact of contact lens correction on wavefront aberrations and vision quality in keratoconus. Ophthalmic Physiol Opt. 2025;45(7):1811–1828. doi:10.1111/opo.70037
- Deboutte I et al. Influence of specialty contact lens wear on posterior corneal tomography in keratoconus subjects. Eye Contact Lens. 2022;48(12):497–502. doi:10.1097/ICL.0000000000000941
یادآوری مهم
این صفحه برای اطلاع‌رسانی به بیماران تهیه شده است و جایگزین معاینه یا ارزیابی پزشکی نیست. درمان مناسب برای شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود.
برای مشاوره قوز قرنیه و معاینه قرنیه نوبت بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy، استانبول، ترکیه