نزدیکبینی در طول زندگی: چه تغییراتی دارد و به چه نکاتی باید توجه کرد؟
نزدیکبینی از کودکی شروع می‌شود و در نوجوانی پیشرفت میکند. سپس در دهه 20 زندگی لیزر مطرح می‌شود، در دهه 40 دید نزدیک مزیت می‌شود و در سنین بالا آب مروارید پیش می‌آید. در هر دوره به چه نکاتی باید توجه کرد؟
نزدیکبینی بیشتر در سن مدرسه شروع می‌شود. نمره تا زمانی که رشد چشم متوقف شود، معمولاً تا دهه 20 زندگی، بالا می‌رود. در این دوره علاوه بر عینک، قطره آتروپین، عدسی‌های ویژه کنترل نزدیکبینی و گذراندن وقت در فضای باز میتوانند پیشرفت را کند کنند. وقتی نمره ثابت شد، لیزر یا لنز داخل چشمی (ICL) بررسی می‌شود. در دهه 40 افراد نزدیکبین ممکن است بدون عینک نزدیک را ببینند. اما افزایش دوباره نمره در سنین بالا می‌تواند نشانه آب مروارید باشد. همچنین افراد با نزدیکبینی زیاد باید برای شبکیه مرتب معاینه شوند.
کودکی: تشخیص نشانه‌های نزدیکبینی
نزدیکبینی (تار دیدن دورها) بیشتر در سن مدرسه شروع می‌شود. کودک اغلب خودش چیزی نمی‌گوید. به همین دلیل خانواده‌ها و معلمان باید به این نشانه‌ها توجه کنند:
- سختی در دیدن تخته و چشم‌ریز کردن هنگام نگاه
- نشستن بیش از حد نزدیک تلویزیون
- افت موفقیت در مدرسه و پرتی حواس
- سردرد و مالیدن چشم‌ها
نزدیکبینی در جهان به سرعت افزایش می‌یابد. طبق برآوردها، در سال 2050 حدود نیمی از جمعیت جهان نزدیکبین خواهد بود و حدود 10 درصد آنها نزدیکبینی زیاد خواهند داشت.
«نزدیکبینی معمولاً در کودکی شروع می‌شود و تا دهه 20 زندگی می‌تواند بالا برود. در این دوره، علاوه بر عینک، با قطره آتروپین یا عدسی‌های ویژه کنترل نزدیکبینی می‌توانیم پیشرفت را کند کنیم.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu، از توضیحات ویدیویی
نزدیکبینی در طول زندگی: به چه نکاتی باید توجه کرد؟
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu مسیر بینایی افراد نزدیکبین را در طول زندگی و نکاتی را که در هر سن باید رعایت کرد توضیح می‌دهد.
کند کردن پیشرفت نزدیکبینی
| روش | چه می‌دانیم؟ |
|---|---|
| قطره آتروپین با دوز پایین | در یک مطالعه تصادفی بزرگ، قطره‌های آتروپین 0.05 درصد، 0.025 درصد و 0.01 درصد پیشرفت نزدیکبینی را متناسب با دوز کند کردند. در یک سال مؤثرترین دوز 0.05 درصد بود و کیفیت بینایی هم تحت تأثیر قرار نگرفت. |
| گذراندن وقت در فضای باز | در کودکان 6 ساله‌ای که هر روز 40 دقیقه فعالیت اضافی در فضای باز در مدرسه داشتند، نرخ بروز نزدیکبینی جدید در 3 سال 30.4 درصد بود. این نرخ در گروه مقایسه 39.5 درصد بود. |
| عینک‌ها و لنزهای کنترل نزدیکبینی | این روش با متمرکز کردن تصویر به شکل متفاوت در اطراف شبکیه، می‌خواهد کشیده شدن چشم را کند کند. انتخاب آن بر اساس سن و نمره کودک انجام می‌شود. |
انتخاب روش مناسب به سن کودک، نمره و سرعت پیشرفت او بستگی دارد. همچنین کنترل‌های منظم برای پیگیری سرعت افزایش نمره اهمیت دارد.
مسیر نزدیکبینی در طول زندگی
نزدیکبینی در کودکی شروع می‌شود، در نوجوانی بالا می‌رود و در دهه 20 زندگی متوقف می‌شود. در دهه 40 برای دید نزدیک مزیت ایجاد میکند. اما افزایش دوباره نمره در سنین بالا اغلب نشانه آب مروارید است.
- چشم کشیده می‌شود، نمره بالا می‌روددر کودکی با بلندتر شدن طول چشم، نمره بالا می‌رود. عینک، قطره آتروپین، عدسی‌های ویژه و گذراندن وقت در فضای باز مهم هستند.
- نمره ثابت می‌شوداگر نمره دستکم یک سال تغییر نکند، علاوه بر عینک و لنز، لیزر یا ICL هم بررسی می‌شود.
- مزیت در دید نزدیکفرد نزدیکبین با برداشتن عینک نزدیک را واضح می‌بیند. به همین دلیل نیاز او به عینک مطالعه دیرتر شروع می‌شود.
- دوره آب مرواریداگر نمره دوباره بالا برود و با عینک بینایی اصلاح نشود، ممکن است آب مروارید شروع شده باشد.
دهه 20 زندگی: عینک، لنز و لیزر نزدیکبینی
وقتی رشد چشم متوقف شود، نمره هم معمولاً ثابت می‌شود. در این دوره علاوه بر عینک و لنز تماسی، راه‌حل‌های دائمی هم بررسی می‌شود:
- جراحی لیزر چشم: اگر نمره دستکم یک سال ثابت باشد و قرنیه مناسب باشد.
- لنز داخل چشمی (ICL): برای کسانی که نمره بسیار بالا دارند یا قرنیه آنها برای لیزر مناسب نیست.
گزینه مناسب شما را در صفحه درمان نزدیکبینی با جزئیات توضیح داده‌ام.
دهه 40 زندگی: مزیت افراد نزدیکبین
در دهه 40 زندگی دید نزدیک در همه کم می‌شود. اما افراد نزدیکبین این دوره را راحت‌تر می‌گذرانند، زیرا با برداشتن عینک نزدیک را واضح می‌بینند. به همین دلیل، اگر فرد نزدیکبین بالای 40 سال بخواهد لیزر کند، حتماً درباره دید نزدیک صحبت می‌شود. مونوویژن، که در آن یک چشم کمی نزدیکبین باقی می‌ماند، هم می‌تواند یک گزینه باشد. جزئیات را در مطلب «وقتی دید نزدیک شما خراب می‌شود چه کار می‌توانید بکنید؟» توضیح داده‌ام.
سنین بالا: آب مروارید و شبکیه
در چشم‌های نزدیکبین، نوعی آب مروارید که در آن هسته عدسی سفت می‌شود بیشتر دیده می‌شود. این نوع آب مروارید نمره را دوباره به سمت نزدیکبینی می‌برد. بنابراین اگر در سنین بالا نمره عینک شما بالا می‌رود و با عینک جدید هم واضح نمی‌بینید، این می‌تواند نشانه آب مروارید باشد. درمان آن جراحی آب مروارید است.
افراد با نزدیکبینی زیاد با این نشانه‌ها نباید صبر کنند
- افزایش ناگهانی اجسام شناور یا جرقه‌های نور
- پرده یا سایه در میدان بینایی
- کج دیده شدن خطوط صاف یا تاری در مرکز دید
در چشم‌های با نزدیکبینی زیاد، شبکیه نازک‌تر است. به همین دلیل پارگی شبکیه، جداشدگی شبکیه و مشکلات ماکولا بیشتر دیده می‌شود. بنابراین افراد با نزدیکبینی زیاد، حتی اگر لیزر کرده باشند، باید مرتب معاینه ته چشم شوند.
سؤالات متداول
معمولاً تا اوایل دهه 20 زندگی، یعنی زمانی که رشد چشم متوقف می‌شود، می‌تواند پیشرفت کند. اگر پس از این سن نمره به سرعت بالا برود، باید دلایل دیگر بررسی شود.
خیر. عینک با نمره درست نزدیکبینی را بیشتر نمیکند. از طرف دیگر، استفاده از عینک با نمره پایینتر یا نزدن عینک هم پیشرفت را در کودکان کند نمیکند.
متوقف کردن کامل همیشه ممکن نیست. با این حال، قطره آتروپین با دوز پایین، عدسی‌های کنترل نزدیکبینی و گذراندن وقت در فضای باز میتوانند پیشرفت را کند کنند.
معمولاً بعد از 18 سالگی و در صورتی که نمره دستکم یک سال تغییر چشمگیری نکرده باشد. اندازهگیریهای قرنیه هم باید مناسب باشد.
بله. لیزر نمره را در قرنیه اصلاح میکند، اما ساختار چشم را تغییر نمیدهد. بنابراین افراد با نزدیکبینی زیاد باید از نظر شبکیه مرتب کنترل شوند.
صفحات مرتبط
منابع
- Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, et al. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123(5):1036-1042. doi:10.1016/j.ophtha.2016.01.006
- Yam JC, Jiang Y, Tang SM, et al. Low-Concentration Atropine for Myopia Progression (LAMP) Study: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial of 0.05%, 0.025%, and 0.01% atropine eye drops in myopia control. Ophthalmology. 2019;126(1):113-124. doi:10.1016/j.ophtha.2018.05.029
- He M, Xiang F, Zeng Y, et al. Effect of time spent outdoors at school on the development of myopia among children in China: a randomized clinical trial. JAMA. 2015;314(11):1142-1148. doi:10.1001/jama.2015.10803
- Pan CW, Cheng CY, Saw SM, Wang JJ, Wong TY. Myopia and age-related cataract: a systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2013;156(5):1021-1033. doi:10.1016/j.ajo.2013.06.005
این مطلب برای اطلاع‌رسانی به بیماران است و جایگزین معاینه و ارزیابی پزشکی نمی‌شود. درمان مناسب شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها مشخص می‌شود. تاریخ انتشار: 25 سپتامبر 2026.
برای پرسش‌های خود با Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu تماس بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Cad. No: 257، کادی‌بوستان – کادیکوی / استانبول