Bijziendheid in elke levensfase: waar moet u op letten?
Bijziendheid begint in de kindertijd en neemt toe in de jeugd. Rond 20 jaar komt laser in beeld, na 40 helpt het goed dichtbij zien, en op latere leeftijd kan staar ontstaan. Waar let u in elke fase op?
Bijziendheid begint meestal op de basisschool. Daarna neemt ze toe tot het oog is uitgegroeid, meestal tot rond het 20e jaar. In die periode kunnen atropine-druppels, speciale lenzen voor myopiecontrole en buiten spelen de toename vertragen, naast de bril. Zodra de sterkte stabiel is, kijken we naar laser of een kunstlens (ICL). Na 40 jaar kunnen bijzienden dichtbij vaak zonder bril lezen. Neemt de sterkte op latere leeftijd weer toe, dan kan dat wijzen op staar. Mensen met hoge bijziendheid moeten hun netvlies daarom regelmatig laten controleren.
Kindertijd: signalen van bijziendheid herkennen
Bijziendheid (wazig zien op afstand) begint meestal op de basisschool. Kinderen zeggen dit vaak niet zelf. Ouders en leerkrachten moeten daarom op deze signalen letten:
- Moeite om het bord te lezen en de ogen samenknijpen
- Heel dicht bij de televisie zitten
- Slechtere schoolresultaten en concentratieproblemen
- Hoofdpijn en vaak in de ogen wrijven
Bijziendheid neemt wereldwijd snel toe. Volgens schattingen is in 2050 ongeveer de helft van de wereldbevolking bijziend. Bij ongeveer 10% daarvan gaat het om hoge bijziendheid.
“Bijziendheid begint meestal in de kindertijd en kan tot rond het 20e jaar toenemen. In die periode kunnen we de toename vertragen met atropine-druppels of speciale myopiecontrole-lenzen, naast de bril.”
— prof. dr. Fırat Helvacıoğlu, uit de video
Hoe zien mensen met bijziendheid door de jaren heen en waar moeten ze op letten?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu vertelt hoe het zien van bijzienden zich door het leven heen ontwikkelt en waar u in elke levensfase op moet letten.
Het verloop van bijziendheid vertragen
| Methode | Wat weten we? |
|---|---|
| Atropine-druppels in lage dosis | In een grote gerandomiseerde studie vertraagden atropine-druppels van 0,05%, 0,025% en 0,01% de toename van bijziendheid, afhankelijk van de dosis. Na een jaar was 0,05% het meest effectief. Bovendien bleef de beeldkwaliteit gelijk. |
| Buiten spelen | Bij kinderen van 6 jaar met elke schooldag 40 minuten extra buitenactiviteit ontwikkelde na 3 jaar 30,4% bijziendheid, tegenover 39,5% in de controlegroep. |
| Brilglazen en lenzen voor myopiecontrole | Ze focussen het beeld op een andere manier aan de rand van het netvlies. Zo willen ze de groei van het oog vertragen. We kiezen ze op basis van de leeftijd en de sterkte van het kind. |
Welke methode past, hangt af van de leeftijd, de sterkte en de snelheid van toename. Regelmatige controles zijn daarbij belangrijk, want zo ziet u hoe snel de sterkte verandert.
De levensreis van een bijziend oog
Bijziendheid begint in de kindertijd en neemt toe in de jeugd. Rond 20 jaar stopt ze. Na 40 jaar is dichtbij zien een voordeel. Neemt de sterkte op latere leeftijd weer toe, dan wijst dat vaak op staar.
- Het oog groeit, de sterkte neemt toeIn de kindertijd wordt het oog langer en neemt de sterkte toe. Bril, atropine-druppels, speciale glazen en buiten spelen zijn dan belangrijk.
- De sterkte stabiliseertBlijft de sterkte minstens een jaar gelijk, dan komen naast bril en lenzen ook laser of ICL in aanmerking.
- Voordeel bij dichtbij zienWie bijziend is en de bril afdoet, ziet dichtbij scherp. De leesbril is dan pas later nodig.
- StaarNeemt de sterkte weer toe en verbetert de bril het zicht niet meer, dan kan er staar zijn ontstaan.
Rond 20 jaar: bril, lenzen en laser
Als het oog is uitgegroeid, stabiliseert meestal ook de sterkte. Naast bril en contactlenzen komen dan blijvende oplossingen in aanmerking:
- Oogoperatie met laser: als de sterkte minstens een jaar stabiel is en het hoornvlies geschikt is.
- Kunstlens in het oog (ICL): voor mensen met een zeer hoge sterkte of een hoornvlies dat niet geschikt is voor laser.
Welke optie bij u past, heb ik uitgebreid beschreven op de pagina over behandeling van bijziendheid.
Na 40 jaar: het voordeel van bijziendheid
Rond het 40e jaar gaat bij iedereen het dichtbij zien achteruit. Bijzienden hebben hier minder last van, omdat ze zonder bril dichtbij scherp zien. Daarom bespreken we bij een bijziende patiënt boven de 40 die laser overweegt altijd het dichtbij zien. Monovisie, waarbij we één oog licht bijziend laten, kan dan een optie zijn. Ik heb dit toegelicht in het artikel “Wat kunt u doen als uw leeszicht achteruitgaat?”.
Op latere leeftijd: staar en netvlies
Bij bijziende ogen komt vaker een type staar voor waarbij de kern van de ooglens hard wordt. Deze staar verschuift de sterkte opnieuw richting bijziendheid. Neemt uw brilsterkte op latere leeftijd dus toe en ziet u ook met een nieuwe bril niet scherp, dan kan dat een teken van staar zijn. De behandeling is een staaroperatie.
Mensen met hoge bijziendheid mogen bij deze klachten niet wachten
- Plotseling veel zwevende vlekjes of lichtflitsen
- Een gordijn of schaduw in het gezichtsveld
- Rechte lijnen die krom lijken of wazig zien in het midden
Bij sterk bijziende ogen is het netvlies dunner. Daardoor komen scheurtjes, netvliesloslating en problemen met de macula vaker voor. Mensen met hoge bijziendheid moeten daarom regelmatig hun netvlies laten controleren, ook na een laserbehandeling.
Veelgestelde vragen
Meestal tot het begin van de twintig, wanneer het oog is uitgegroeid. Neemt de sterkte daarna snel toe, dan zoeken we daar een andere oorzaak voor.
Nee. Een bril met de juiste sterkte maakt bijziendheid niet erger. Een te lage sterkte of helemaal geen bril vertraagt de toename bij kinderen ook niet.
Helemaal stoppen lukt niet altijd. Toch kunnen atropine-druppels in lage dosis, speciale glazen voor myopiecontrole en buiten spelen de toename vertragen.
Meestal vanaf 18 jaar, als de sterkte minstens een jaar niet duidelijk is veranderd. Ook de metingen van het hoornvlies moeten geschikt zijn.
Ja. Laser corrigeert de sterkte in het hoornvlies, maar verandert de bouw van het oog niet. Mensen met hoge bijziendheid moeten hun netvlies daarom regelmatig laten controleren.
Gerelateerde pagina’s
Bronnen
- Holden BA, Fricke TR, Wilson DA, et al. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123(5):1036-1042. doi:10.1016/j.ophtha.2016.01.006
- Yam JC, Jiang Y, Tang SM, et al. Low-Concentration Atropine for Myopia Progression (LAMP) Study: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial of 0.05%, 0.025%, and 0.01% atropine eye drops in myopia control. Ophthalmology. 2019;126(1):113-124. doi:10.1016/j.ophtha.2018.05.029
- He M, Xiang F, Zeng Y, et al. Effect of time spent outdoors at school on the development of myopia among children in China: a randomized clinical trial. JAMA. 2015;314(11):1142-1148. doi:10.1001/jama.2015.10803
- Pan CW, Cheng CY, Saw SM, Wang JJ, Wong TY. Myopia and age-related cataract: a systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2013;156(5):1021-1033. doi:10.1016/j.ajo.2013.06.005
Dit artikel is bedoeld als patiëntinformatie en vervangt geen onderzoek of medisch advies. Welke behandeling bij u past, bepalen we na een oogonderzoek en metingen. Publicatiedatum: 25 september 2026.
Heeft u vragen? Neem contact op met prof. dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Istanbul