تغییر مکرر نمره عینک؛ آیا نشانه قوز قرنیه است؟
تغییر نمره در کودکی طبیعی است. اما اگر بین 20 تا 40 سالگی نمره مدام عوض شود و آستیگماتیسم افزایش یابد، ممکن است اولین نشانه قوز قرنیه باشد.
تغییر نمره عینک در کودکی و نوجوانی طبیعی است و نزدیک‌بینی تا اوایل 20 سالگی ممکن است بیشتر شود. اما بین 20 تا 40 سالگی نمره باید ثابت بماند. بنابراین اگر در این سن تغییر مکرر نمره عینک دارید، آستیگماتیسم بالا می‌رود و با عینک جدید هم کاملاً واضح نمی‌بینید، باید به قوز قرنیه فکر کرد. تشخیص با نقشه قرنیه (توپوگرافی) انجام میشود. در قوز قرنیه‌ای که زود تشخیص داده شود، کراسلینکینگ میتواند پیشرفت بیماری را متوقف کند.
تغییر نمره عینک تا چه سنی طبیعی است؟
در کودکی با رشد چشم، تغییر نمره امری طبیعی است. نزدیک‌بینی معمولاً تا اوایل 20 سالگی ممکن است افزایش یابد. پس از پایان رشد چشم، انتظار می‌رود نمره بین 20 تا 40 سالگی ثابت بماند. در دهه 40 زندگی، دید نزدیک ضعیف میشود، اما این تغییر ماهیت دیگری دارد.
«بین 20 تا 40 سالگی نمره عینک شما باید ثابت باشد. اگر در این سن نمره، به‌ویژه آستیگماتیسم، مدام تغییر کند، ممکن است قوز قرنیه باشد و حتماً باید توپوگرافی انجام شود.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu، از توضیحات ویدیویی
آیا نمره عینک شما مدام تغییر می‌کند؟
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu توضیح میدهد که تغییر مکرر نمره عینک ممکن است نشانه چه چیزی باشد.
کدام موارد از تغییر مکرر نمره عینک هشدار است؟
- عوض کردن عینک هر سال یا حتی زودتر، در سن بزرگسالی
- افزایش میزان آستیگماتیسم یا تغییر زاویه (محور) آن
- واضح نشدن کامل دید با عینک جدید
- دوبینی یا سایه‌دیدن با یک چشم و پخش شدن نور اطراف چراغ‌ها
- مالیدن مکرر چشم و خارش چشم ناشی از آلرژی
البته تغییر مکرر نمره دلایل دیگری هم دارد. برای مثال، قند خون کنترل‌نشده عدسی چشم را متورم می‌کند و نمره را موقتاً تغییر میدهد. در سنین بالا نیز آب مروارید نمره را به سمت نزدیک‌بینی می‌برد. علت درست را فقط معاینه مشخص می‌کند.
قرنیه، پشت‌صحنه نمره‌ای که مدام عوض میشود
در قوز قرنیه، قرنیه نازک میشود و به شکل مخروط به جلو برآمده میشود. این تغییر باعث آستیگماتیسمی میشود که با عینک کاملاً اصلاح نمیشود و مدام تغییر می‌کند. تشخیص با نقشه قرنیه انجام میشود.
- قرنیه طبیعیقرنیه‌ای با شکل گنبدی و یکنواخت نور را یکسان می‌شکند. بنابراین نمره در بزرگسالی ثابت می‌ماند.
- قوز قرنیههرچه قرنیه نازک‌تر و نوک‌تیزتر شود، آستیگماتیسم نامنظم بیشتر میشود. در نتیجه عینک مدام عوض میشود، ولی دید کاملاً اصلاح نمی‌گردد.
- توپوگرافیدر نقشه قرنیه، تندی ناحیه پایینی معمولاً با رنگ‌های گرم دیده میشود. به این ترتیب بیماری در مراحل اولیه نمایان میشود.
قوز قرنیه چیست؟
قوز قرنیه بیماری‌ای است که در آن قرنیه به‌مرور نازک میشود و به شکل مخروط به جلو برمی‌آید. معمولاً در نوجوانی و جوانی شروع میشود و اغلب هر دو چشم را به درجات مختلف درگیر می‌کند.
در یک پژوهش ملی در هلند، فراوانی قوز قرنیه حدود 1 نفر در هر 375 نفر به دست آمد. این میزان 5 تا 10 برابر برآوردهای قبلی است. میانگین سن در زمان تشخیص 28 سال بود. همچنین مالیدن چشم، آلرژی و سابقه خانوادگی قوز قرنیه جزو عوامل خطر به شمار می‌آیند.
تشخیص علت تغییر مکرر نمره عینک چگونه انجام میشود؟
قوز قرنیه در مراحل اولیه ممکن است در اندازه‌گیری استاندارد عینک نادیده بماند. مهم‌ترین بررسی در تشخیص، توپوگرافی و توموگرافی قرنیه است. در این روش، نقشه سطح جلویی و پشتی قرنیه و ضخامت آن اندازه‌گیری میشود. این بررسی چند دقیقه طول می‌کشد و با چشم تماس پیدا نمی‌کند.
اگر به قوز قرنیه مشکوک باشیم، لیزر چشم انجام نمیشود، زیرا ممکن است بیماری را سریعتر کند. به همین دلیل نقشه قرنیه در معاینه پیش از لیزر حتماً بررسی میشود.
اهمیت تشخیص زودهنگام و درمان
هدف درمان قوز قرنیه ابتدا متوقف کردن پیشرفت بیماری و سپس بهتر کردن کیفیت دید است:
| درمان | هدف |
|---|---|
| کراسلینکینگ (CXL) | تقویت قرنیه و توقف پیشرفت بیماری |
| CXL ترکیبی با لیزر سطحی | صاف کردن سطح قرنیه و تقویت آن در همان جلسه |
| حلقه قرنیه | صاف کردن شکل مخروطی آشکار |
| لنزهای تماسی ویژه | ایجاد دید واضح در قرنیه نامنظم |
ما نتایج بلندمدت درمان هیبریدی را در کنگره‌های ESCRS ارائه کرده‌ایم. در این روش، سطح قرنیه با پروفایل لیزری اختصاصی صاف میشود و در همان جلسه کراسلینکینگ انجام می‌گیرد. این رویکرد را با یک نمونه بیمار در مقاله ارائه کنگره توضیح داده‌ام. برای دیدن همه گزینه‌ها می‌توانید به صفحه قوز قرنیه مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول
در کودکی و تا اوایل 20 سالگی ممکن است طبیعی باشد. اما بین 20 تا 40 سالگی، تغییر نمره هر سال به معاینه و نقشه قرنیه نیاز دارد، به‌ویژه اگر آستیگماتیسم بالا برود.
قوز قرنیه معمولاً به کوری کامل منجر نمیشود. با این حال اگر درمان نشود، کیفیت دید را بهطور چشمگیری کاهش میدهد. با تشخیص زودهنگام و کراسلینکینگ، پیشرفت بیماری در بیشتر بیماران متوقف میشود.
در مراحل اولیه با عینک میتوان خوب دید. اما با پیشرفت بیماری، آستیگماتیسم نامنظم افزایش مییابد و ممکن است لنزهای تماسی ویژه یا درمانهای جراحی لازم شوند.
لیزر چشم کلاسیک انجام نمیشود، زیرا ممکن است قوز قرنیه را سریعتر کند. با این حال در بیماران مناسب، درمانهای سطحی ویژه همراه با کراسلینکینگ میتواند یک گزینه باشد.
مالیدن مکرر و شدید چشم یکی از عوامل خطر مهم قوز قرنیه محسوب میشود. اگر خارش وجود دارد، به جای مالیدن باید آلرژی درمان شود.
صفحات مرتبط
منابع
- Godefrooij DA, de Wit GA, Uiterwaal CS, Imhof SM, Wisse RP. Age-specific incidence and prevalence of keratoconus: a nationwide registration study. Am J Ophthalmol. 2017;175:169-172. doi:10.1016/j.ajo.2016.12.015
- Gomes JAP, Tan D, Rapuano CJ, et al. Global consensus on keratoconus and ectatic diseases. Cornea. 2015;34(4):359-369. doi:10.1097/ICO.0000000000000408
- Sunay E, Helvacıoğlu F, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Bulut E. Long-term outcomes of keratoconus management with corneal wavefront-guided normalisation combined with corneal cross-linking stabilisation. سی‌وهفتمین کنگره ESCRS، پاریس، سپتامبر 2019 (سخنرانی).
این مقاله برای اطلاع‌رسانی به بیماران نوشته شده است و جایگزین معاینه و ارزیابی پزشکی نمیشود. درمان مناسب شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود. تاریخ انتشار: 25 سپتامبر 2026.
برای پرسش‌های خود با Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu تماس بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، خیابان بغداد شماره 257، کادیکوی – استانبول