Brilsterkte verandert vaak? Het kan keratoconus zijn
In je jeugd is het normaal als je brilsterkte verandert. Verandert je brilsterkte echter vaak tussen je 20e en 40e, vooral door toenemend astigmatisme? Dan kan dat het eerste teken van keratoconus zijn.
In de kindertijd en de puberteit is het normaal dat je brilsterkte verandert. Bijziendheid kan tot ongeveer je 20e toenemen. Tussen je 20e en 40e hoort je sterkte echter stabiel te blijven. Wissel je in die periode vaak van bril, neemt je astigmatisme toe en zie je ook met de nieuwe bril niet scherp? Dan moet je aan keratoconus denken. De diagnose stelt de arts met een hoornvlieskaart (topografie). Bij keratoconus die vroeg is ontdekt, kan crosslinking de voortgang van de ziekte stoppen.
Tot welke leeftijd verandert je brilsterkte?
In de kindertijd groeit het oog, dus een veranderende sterkte is dan normaal. Bijziendheid kan meestal tot het begin van je twintigste toenemen. Daarna is de ooggroei klaar. Vanaf dat moment hoort je sterkte tussen ongeveer 20 en 40 jaar stabiel te blijven. Rond je veertigste gaat het zicht van dichtbij achteruit. Dat is een andere verandering.
“Tussen je 20e en 40e moet je brilsterkte stabiel zijn. Verandert je brilsterkte in die jaren vaak, vooral je astigmatisme? Dan kan het keratoconus zijn en moet je altijd een topografie laten maken.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, uit zijn videouitleg
Verandert je brilsterkte vaak?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu legt uit waar een snel veranderende brilsterkte op kan wijzen.
Welke veranderingen in brilsterkte zijn een waarschuwingssignaal?
- Als volwassene elk jaar of nog vaker een nieuwe bril nodig hebben
- Toename van het astigmatisme of verandering van de astigmatismehoek (as)
- Ook met de nieuwe bril niet helemaal scherp zien
- Dubbel of schaduwbeeld met één oog en lichtstrepen rond lampen
- Vaak in je ogen wrijven en allergische oogjeuk
Een veranderende sterkte kan ook andere oorzaken hebben. Zo kan een slecht ingestelde bloedsuiker de ooglens laten zwellen, waardoor de sterkte tijdelijk verandert. Op oudere leeftijd verschuift staar de sterkte richting bijziendheid. De juiste oorzaak vindt de arts bij het onderzoek.
Het hoornvlies achter een brilsterkte die steeds verandert
Bij keratoconus wordt het hoornvlies dunner en bolt het kegelvormig naar voren. Daardoor ontstaat een astigmatisme dat telkens verandert en dat een bril niet volledig corrigeert. De diagnose stelt de arts met een hoornvlieskaart.
- Normaal hoornvliesEen gelijkmatig gewelfd hoornvlies breekt het licht overal gelijk. Daarom blijft de sterkte op volwassen leeftijd stabiel.
- KeratoconusNaarmate het hoornvlies dunner en puntiger wordt, neemt het onregelmatige astigmatisme toe. De bril verandert dus vaak, maar het zicht wordt niet helemaal scherp.
- TopografieOp de hoornvlieskaart zie je meestal onderin een steilere zone in warme kleuren. Zo toont de kaart de ziekte al in een vroeg stadium.
Wat is keratoconus?
Keratoconus is een ziekte waarbij het hoornvlies na verloop van tijd dunner wordt en kegelvormig naar voren bolt. Meestal begint het in de puberteit of op jongvolwassen leeftijd. Vaak raakt het beide ogen, maar in verschillende mate.
Een nationaal onderzoek in Nederland vond keratoconus bij ongeveer 1 op 375 mensen. Dat is 5 tot 10 keer vaker dan eerdere schattingen. Bovendien was de gemiddelde leeftijd bij de diagnose 28 jaar. Risicofactoren zijn onder meer in de ogen wrijven, allergie en keratoconus in de familie.
Hoe stelt de arts de diagnose?
Vroege keratoconus kan bij een standaardmeting voor een bril onopgemerkt blijven. Het belangrijkste onderzoek is daarom de hoornvlies-topografie en -tomografie. Daarbij meet de arts de kaart van de voor- en achterkant van het hoornvlies en de dikte. Dit onderzoek duurt enkele minuten en raakt het oog niet aan.
Bij een oog met verdenking op keratoconus voert de arts geen ooglaserbehandeling uit, want dat kan de ziekte versnellen. Daarom bekijkt de arts voor een laserbehandeling altijd eerst de hoornvlieskaart.
Vroege diagnose en behandeling bij een veranderende brilsterkte
Bij keratoconus wil de arts eerst de voortgang van de ziekte stoppen. Daarna verbetert hij de beeldkwaliteit:
| Behandeling | Doel |
|---|---|
| Crosslinking (CXL) | Het hoornvlies versterken om de voortgang te stoppen |
| Gecombineerde CXL + oppervlaktelaser | Het hoornvliesoppervlak gladder maken en in dezelfde sessie versterken |
| Hoornvliesring | De uitgesproken kegelvorm afvlakken |
| Speciale contactlenzen | Scherp zicht geven bij een onregelmatig hoornvlies |
Bij keratoconus maakt de arts met een laserprofiel op maat het hoornvliesoppervlak gladder en voert hij in dezelfde sessie crosslinking uit. De langetermijnresultaten van deze hybride behandeling hebben we gedeeld op ESCRS-congressen. Ik heb deze aanpak met een patiëntvoorbeeld uitgelegd in het artikel over de congrespresentatie. Op de pagina keratoconus vind je alle opties.
Veelgestelde vragen
In de kindertijd en tot het begin van je twintigste kan dat normaal zijn. Verandert je brilsterkte elk jaar tussen je 20e en 40e, vooral door toenemend astigmatisme? Dan zijn onderzoek en een hoornvlieskaart nodig.
Keratoconus leidt meestal niet tot volledige blindheid. Zonder behandeling kan de beeldkwaliteit wel duidelijk afnemen. Met een vroege diagnose en crosslinking kan de arts de voortgang bij de meeste patiënten stoppen.
In het begin kun je met een bril nog goed zien. Naarmate de ziekte vordert, neemt het onregelmatige astigmatisme echter toe. Dan zijn speciale contactlenzen of een operatie soms nodig.
Een klassieke ooglaserbehandeling doet de arts niet, omdat die keratoconus kan versnellen. Bij geschikte patiënten kan een speciale oppervlaktebehandeling samen met crosslinking wel een optie zijn.
Vaak en hard in je ogen wrijven geldt als een belangrijke risicofactor voor keratoconus. Heb je jeuk? Laat dan de allergie behandelen in plaats van te wrijven.
Gerelateerde pagina's
Bronnen
- Godefrooij DA, de Wit GA, Uiterwaal CS, Imhof SM, Wisse RP. Age-specific incidence and prevalence of keratoconus: a nationwide registration study. Am J Ophthalmol. 2017;175:169-172. doi:10.1016/j.ajo.2016.12.015
- Gomes JAP, Tan D, Rapuano CJ, et al. Global consensus on keratoconus and ectatic diseases. Cornea. 2015;34(4):359-369. doi:10.1097/ICO.0000000000000408
- Sunay E, Helvacıoğlu F, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Bulut E. Long-term outcomes of keratoconus management with corneal wavefront-guided normalisation combined with corneal cross-linking stabilisation. 37e ESCRS-congres, Parijs, september 2019 (voordracht).
Dit artikel is bedoeld als patiëntinformatie en vervangt geen onderzoek of medisch oordeel. De behandeling die bij je past, bepaalt de arts na het oogonderzoek en de metingen. Publicatiedatum: 25 september 2026.
Heb je vragen? Neem contact op met Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Istanbul