چرا چشم‌ها در زمستان خشک می‌شوند؟ توصیه‌های عملی برای خشکی چشم
شوفاژ، ساعت‌های طولانی کار با صفحهنمایش و تغییر تغذیه، همگی در ماه‌های سرد سال باعث خشکی چشم می‌شوند. در این مطلب علت‌ها و توصیه‌های عملی خانگی را می‌خوانید.
در زمستان، فضاهای گرمشده با شوفاژ رطوبت هوا را کم میکنند. همچنین هنگام کار با صفحهنمایش پلک زدن کمتر میشود و اشک سریعتر از سطح چشم تبخیر میشود. به همین دلیل خشکی چشم در این فصل بیشتر دیده میشود. مرطوب کردن محیط، استراحت‌های مکرر از صفحهنمایش، نوشیدن آب فراوان و استفاده از اشک مصنوعی بدون مواد نگهدارنده، خشکی چشم را به‌طور محسوسی کم میکند. اگر با وجود این اقدامات شکایت ادامه یابد، معاینه چشم لازم است، زیرا ممکن است علت زمینه‌ای مانند التهاب لبه پلک وجود داشته باشد.
چرا خشکی چشم در ماه‌های سرد بیشتر میشود؟
خشکی چشم حالتی است که در آن مقدار یا کیفیت اشک کافی نیست و تعادل سطح چشم به هم می‌خورد. در زمستان چند عامل با هم جمع می‌شوند:
- هوای خشک: شوفاژ و کولر رطوبت محیط را کم میکنند و بنابراین اشک سریعتر تبخیر میشود.
- صفحهنمایش: در فضای بسته مدت بیشتری از رایانه و تلفن همراه استفاده میکنیم. وقتی روی صفحه تمرکز میکنیم، تعداد پلک زدن‌ها به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد.
- تغذیه و مایعات: در هوای سرد آب کمتری می‌نوشیم و سبزی تازه و ماهی کمتری می‌خوریم.
- باد و سرما: در بیرون از خانه، لایه اشک زودتر پراکنده میشود.
«در زمستان هنگام کار با صفحهنمایش کمتر پلک می‌زنیم، تغذیه‌مان بدتر میشود و شوفاژ هم رطوبت هوا را کم میکند. مرطوب کردن محیط و استراحت دادن گاه‌به‌گاه به چشم بسیار مفید است.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu، از توضیحات ویدیویی
درمان خشکی چشم
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu توصیه‌های عملی خود را برای خشکی چشم در زمستان با شما در میان می‌گذارد.
چرا چشم‌ها در زمستان خشک می‌شوند؟
اشک لایه‌ای نازک و سه‌لایه است. هوای خشک و گرم شوفاژ تبخیر این لایه را سریعتر میکند. از طرف دیگر، پلک زدن کمتر هنگام نگاه کردن به صفحهنمایش، تجدید آن را کند میکند.
- لایه اشکلایه‌های چربی، آب و موسین با هم سطح چشم را مرطوب، صاف و محافظت‌شده نگه می‌دارند.
- صفحهنمایش و پلک زدنوقتی روی صفحه تمرکز میکنیم، تعداد پلک زدن‌ها کم میشود و اشک سریعتر از سطح چشم تبخیر میشود.
- اقدامات عملیرطوبت محیط، استراحت‌های منظم، مایعات کافی و قطره مناسب، خشکی زمستان را به‌طور محسوسی کم میکنند.
نشانه‌های خشکی چشم
- سوزش، خلیدن و احساس وجود شن در چشم
- خستگی چشم که در پایان روز بیشتر میشود
- قرمزی و حساسیت به نور
- تاری نوسان‌دار بینایی که با پلک زدن بهتر میشود
- در تناقضی آشکار، اشکریزش زیاد؛ چشم خشک بهصورت رفلکس اشک بیش از حد تولید میکند
خشکی چشم بسیار شایع است. این مشکل به‌ویژه در زنان، پس از 40 سالگی، در کاربران لنز تماسی و در ماه‌های اول پس از جراحی لیزر چشم بیشتر دیده میشود.
توصیه‌های خانگی برای کاهش خشکی چشم
محیط و عادت‌ها
- در اتاق از دستگاه رطوبت‌ساز استفاده کنید؛ اگر ندارید، یک ظرف پر از آب روی شوفاژ بگذارید
- هنگام نگاه کردن به صفحهنمایش، هر 20 دقیقه یک بار 20 ثانیه به دور نگاه کنید و آگاهانه پلک بزنید
- صفحهنمایش را روبه‌روی خود، هم‌سطح چشم یا کمی پایین‌تر قرار دهید
- دریچه‌های هوای خودرو و کولر را به سمت صورت خود نگیرید
تغذیه و مراقبت
- در طول روز آب کافی بنوشید
- رژیم متعادلی شامل ماهی، سبزیجات برگ‌سبز و مغزها داشته باشید
- لبه پلک‌ها را با کمپرس گرم و تمیز کردن پلک مراقبت کنید
- از دود سیگار دوری کنید
تغذیه غنی از امگا-3 برای سلامت عمومی مفید است. با این حال، مطالعات درباره اثر مکمل امگا-3 بر خشکی چشم نتایج متفاوتی دارند. در یک مطالعه بزرگ روی بیماران مبتلا به خشکی چشم، مصرف مکمل امگا-3 به مدت 12 ماه برتری چشمگیری نسبت به دارونما نشان نداد. بنابراین پیش از شروع مکمل توصیه می‌کنم با پزشک خود مشورت کنید.
انتخاب قطره برای خشکی چشم
اشک مصنوعی درمان اصلی خشکی چشم است. اگر قرار است در طول روز زیاد از قطره استفاده کنید، قطره‌های بدون ماده نگهدارنده (تک‌دوزی یا در بطری مخصوص) را انتخاب کنید، زیرا برخی مواد نگهدارنده در مصرف مکرر می‌توانند سطح چشم را تحریک کنند. اما قطره‌های رفع قرمزی خشکی چشم را درمان نمی‌کنند و نباید مدت طولانی مصرف شوند.
هنگام استفاده از قطره
- نوک قطره را به چشم و مژه‌ها نزنید.
- بین قطره‌های مختلف دست‌کم 5 دقیقه فاصله بگذارید.
- اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید، قطره‌های سازگار با لنز را انتخاب کنید.
چه زمانی معاینه لازم است؟
اگر با وجود این اقدامات شکایت شما چند هفته ادامه یافت، یا چشم‌تان درد، قرمزی شدید یا کاهش بینایی دارد، باید معاینه شوید. پشت خشکی چشم ممکن است انسداد غدد چربی لبه پلک (بلفاریت)، بیماری‌های روماتیسمی، بیماری تیروئید یا داروهای مصرفی وجود داشته باشد. در معاینه، مقدار و کیفیت اشک سنجیده میشود و درمان بر اساس علت برنامه‌ریزی میشود. برای جزئیات بیشتر می‌توانید صفحه خشکی چشم را ببینید.
سؤالات متداول
فضاهای گرمشده با شوفاژ هوا را خشک میکنند. همچنین در فضای بسته مدت بیشتری به صفحهنمایش نگاه میکنیم و پلک زدن کم میشود. به همین دلیل اشک سریعتر تبخیر میشود.
وقتی سطح چشم خشک میشود، چشم بهصورت رفلکس اشک زیاد اما کمکیفیت تولید میکند. بنابراین بسیاری از افراد مبتلا به خشکی چشم در واقع از اشکریزش شکایت دارند.
بله، اشکهای مصنوعی بدون ماده نگهدارنده را در صورت نیاز میتوان چند بار در روز با اطمینان استفاده کرد.
تغذیه غنی از امگا-3 برای سلامت عمومی توصیه میشود. اما مطالعات درباره اثر مکمل امگا-3 بر خشکی چشم نتایج متفاوتی دارند؛ پیش از شروع مکمل با پزشک خود مشورت کنید.
در بیشتر موارد وضعیتی مزمن است، اما با درمان درست و تغییر عادت‌ها، شکایت‌ها به‌خوبی کنترل می‌شوند.
منابع
- Craig JP, Nichols KK, Akpek EK, et al. TFOS DEWS II Definition and Classification Report. Ocul Surf. 2017;15(3):276-283. doi:10.1016/j.jtos.2017.05.008
- Tsubota K, Nakamori K. Dry eyes and video display terminals. N Engl J Med. 1993;328(8):584. doi:10.1056/NEJM199302253280817
- Dry Eye Assessment and Management Study Research Group; Asbell PA, Maguire MG, et al. n-3 fatty acid supplementation for the treatment of dry eye disease. N Engl J Med. 2018;378(18):1681-1690. doi:10.1056/NEJMoa1709691
- Toda I. Dry eye after LASIK. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2018;59(14):DES109-DES115. doi:10.1167/iovs.17-23538
این مطلب برای اطلاع‌رسانی به بیماران است و جای معاینه و ارزیابی پزشکی را نمی‌گیرد. درمان مناسب شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود. تاریخ انتشار: 25 سپتامبر 2026.
برای پرسش‌های خود با Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu تماس بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Cad. No: 257، کادیکوی – Kadıköy / استانبول