کراسلینکینگ قرنیه (CXL) در قوز قرنیه
کراسلینکینگ کلاژن قرنیه · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic، Caddebostan – Kadıköy، استانبول
کراسلینکینگ قرنیه (CXL) درمانی است که با تقویت رشته‌های کلاژن قرنیه به کمک قطره ریبوفلاوین و اشعه فرابنفش A کنترل‌شده، پیشرفت قوز قرنیه را متوقف میکند. این درمان با بی‌حسی موضعی انجام میشود و برای هر چشم 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد. هدف آن اصلاح نمره نیست، بلکه متوقف کردن بیماری است؛ در بیماران جوان نشان داده شده که خطر پیشرفت را حدود 90% کاهش می‌دهد.
کراسلینکینگ قرنیه (CXL) چیست؟
کراسلینکینگ قرنیه (CXL) با ایجاد پیوندهای جدید میان رشته‌های کلاژن قرنیه به کمک قطره ریبوفلاوین (ویتامین B2) و اشعه فرابنفش A کنترل‌شده (UVA)، قرنیه را تقویت میکند. قرنیه تقویت‌شده مقاوم‌تر میشود و پیشرفت قوز قرنیه متوقف می‌گردد.
هدف اصلی کراسلینکینگ قرنیه اصلاح نمره نیست، بلکه متوقف کردن پیشرفت بیماری است. در برخی بیماران قرنیه کمی صاف‌تر میشود و دید بهتر می‌گردد، اما نمره موجود معمولاً با عینک، لنز یا درمان‌های تکمیلی اصلاح میشود.
کراسلینکینگ قرنیه برای چه کسانی انجام میشود؟
- قوز قرنیه پیشرونده: افزایش انحنای قرنیه، نازک شدن آن یا تغییر محسوس نمره در اندازه‌گیری‌های پیاپی.
- کودکان و جوانان: چون بیماری در این سن ممکن است سریع پیشرفت کند، با تشخیص پیشرفت درمان زودهنگام توصیه میشود.
- اکتازی پس از لیزر یا سایر جراحی‌های قرنیه: برای متوقف کردن ضعیف شدن قرنیه.
- ضخامت کافی قرنیه: برای روش استاندارد معمولاً دست‌کم 400 میکرون؛ در قرنیه‌های نازک‌تر از پروتکل‌های ویژه استفاده میشود.
CXL ممکن است در مرحله بسیار پیشرفته همراه با اسکار قرنیه، عفونت فعال یا بیماری شدید سطح چشم مناسب نباشد.
کراسلینکینگ قرنیه چگونه انجام میشود؟
- بی‌حسی: چشم با قطره بی‌حس میشود؛ در حین انجام آن دردی احساس نمی‌شود، اما در روزهای نخست ممکن است سوزش و حساسیت به نور وجود داشته باشد.
- لایه سطحی: در روش استاندارد (epi-off) لایه سطحی (اپیتلیوم) به‌آرامی برداشته میشود تا ریبوفلاوین بتواند به درون قرنیه نفوذ کند.
- ریبوفلاوین: قطره ریبوفلاوین در فواصل معین چکانده میشود تا قرنیه از آن اشباع شود.
- اشعه فرابنفش A: قرنیه با دوز کنترل‌شده UVA تابش داده میشود. در پروتکل‌های تسریع‌شده زمان تابش کوتاه‌تر است.
- لنز محافظ: تا ترمیم لایه سطحی، یک لنز تماسی بانداژ شفاف روی چشم گذاشته میشود.
کل روش برای هر چشم حدود 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد و بیمار همان روز به خانه برمی‌گردد.
مراحل کراسلینکینگ قرنیه: تصویر گام‌به‌گام
تقویت قرنیه با قطره ریبوفلاوین و اشعه فرابنفش A (روش epi-off).
- برداشتن اپی‌تلیومچشم با قطره بی‌حس میشود. در روش استاندارد (epi-off) لایه سطحی (اپیتلیوم) به‌آرامی برداشته میشود تا ریبوفلاوین بتواند به درون قرنیه نفوذ کند.
- قطره ریبوفلاوینقطره ریبوفلاوین (ویتامین B2) در فواصل معین چکانده میشود تا بافت قرنیه از آن اشباع شود.
- اشعه فرابنفش Aقرنیه با دوز کنترل‌شده اشعه فرابنفش A تابش داده میشود. طبق پروتکل کلاسیک این کار 30 دقیقه طول می‌کشد؛ پروتکل‌های تسریع‌شده کوتاه‌ترند.
- قرنیه تقویت‌شدهمیان رشته‌های کلاژن پیوندهای جدیدی ایجاد میشود؛ قرنیه سفت‌تر میشود و پیشرفت قوز قرنیه متوقف می‌گردد. تا ترمیم اپیتلیوم از لنز محافظ استفاده میشود.
کراسلینکینگ قرنیه استاندارد و تسریع‌شده
در «پروتکل درسدن» کلاسیک، اشعه فرابنفش A به مدت 30 دقیقه به کار می‌رود؛ در پروتکل‌های تسریع‌شده زمان با تابش شدیدتر کوتاه میشود. متاآنالیزهای مطالعات تصادفی‌شده نشان داده‌اند که هر دو روش پیشرفت بیماری را به میزان مشابهی متوقف می‌کنند؛ پروتکل استاندارد ممکن است صاف شدن کمی بیشتر قرنیه و اثر عمیق‌تری ایجاد کند، در حالی که پروتکل تسریع‌شده نازک شدن کمتری در قرنیه ایجاد میکند. پروتکل بر اساس ضخامت قرنیه و مرحله بیماری انتخاب میشود.
دوره بهبودی پس از CXL
| زمان | آنچه انتظار می‌رود |
|---|---|
| روز 1 تا 3 | احساس شن در چشم، اشک‌ریزش، حساسیت به نور؛ با مسکن و قطره کنترل می‌شوند |
| روز 3 تا 5 | لایه سطحی بسته میشود و لنز بانداژ برداشته میشود |
| هفته 1 – ماه 1 | دید ممکن است نوسان داشته باشد؛ بیشتر بیماران طی 1 هفته به کار اداری بازمی‌گردند |
| ماه 3 تا 12 | قرنیه تثبیت میشود؛ درباره استفاده از لنز تماسی در معاینه کنترل تصمیم گرفته میشود |
در ماه‌های اول ممکن است کدورت خفیفی (هیز) در قرنیه دیده شود که معمولاً با گذشت زمان برطرف میشود. عوارض جدی مانند عفونت نادرند؛ به همین دلیل استفاده منظم از قطره‌ها و حضور در معاینات کنترل اهمیت دارد.
اثربخشی کراسلینکینگ قرنیه و داده‌های علمی
کراسلینکینگ قرنیه درمان اصلی است که مطالعات تصادفی‌شده توانایی آن را در متوقف کردن پیشرفت قوز قرنیه ثابت کرده‌اند. در مطالعه KERALINK احتمال پیشرفت در بیماران جوانی که CXL دریافت کردند حدود 90% کمتر از پیگیری استاندارد بود. متاآنالیزها در کودکان نیز نشان دادند که همه روش‌های CXL پیشرفت را دست‌کم به مدت یک سال کند می‌کنند. در تعداد اندکی از بیماران ممکن است با وجود درمان، پیشرفت ادامه یابد؛ در این صورت CXL را میتوان تکرار کرد.
هزینه و بیماران بین‌المللی: هزینه پس از معاینه تعیین میشود. چون ترمیم لایه سطحی 3 تا 5 روز طول می‌کشد و لنز بانداژ در معاینه کنترل برداشته میشود، به بیماران بین‌المللی توصیه می‌کنیم حدود یک هفته اقامت در استانبول برنامه‌ریزی کنند. توپوگرافی/توموگرافی قرنیه خود را برای ارزیابی اولیه از طریق واتس‌اپ بفرستید.
درمان‌های مرتبط: CXL ترکیبی + No Touch · CAIRS و حلقه‌های داخل قرنیه · درمان قوز قرنیه
پرسش‌های متداول
هدف CXL اصلاح دید نیست، بلکه متوقف کردن پیشرفت قوز قرنیه است. در برخی بیماران دید کمی بهتر میشود؛ نمره باقی‌مانده با عینک، لنز یا روش‌های ترکیبی اصلاح میشود.
در بیشتر بیماران یک بار درمان کافی است و اثر آن سالها باقی میماند. اگر در پیگیریها پیشرفت ادامه یابد، درمان را میتوان تکرار کرد.
پس از ترمیم لایه سطحی و تثبیت قرنیه؛ معمولاً در معاینه کنترل 1 تا 3 ماه بعد تصمیم گرفته میشود.
روش epi-on کمدردتر است و سریعتر ترمیم میشود، اما اثربخشی آن در متوقف کردن پیشرفت معمولاً کمتر از روش استاندارد epi-off بوده است. انتخاب بر اساس شرایط بیمار انجام میشود.
در کودکان قوز قرنیه ممکن است سریعتر پیشرفت کند. در صورت تشخیص پیشرفت، CXL زودهنگام خطر آینده کاهش بینایی و پیوند قرنیه را کم میکند.
منابع
- Larkin DFP et al. Effect of corneal cross-linking versus standard care on keratoconus progression in young patients: the KERALINK randomized controlled trial. Ophthalmology. 2021;128(11):1516–1526. doi:10.1016/j.ophtha.2021.04.019
- Shajari M et al. Comparison of standard and accelerated corneal cross-linking for the treatment of keratoconus: a meta-analysis. Acta Ophthalmol. 2019;97(1):e22–e35. doi:10.1111/aos.13814
- Kobashi H, Tsubota K. Accelerated versus standard corneal cross-linking for progressive keratoconus: a meta-analysis of randomized controlled trials. Cornea. 2020;39(2):172–180. doi:10.1097/ICO.0000000000002092
- Kobashi H et al. Corneal cross-linking for paediatric keratoconus: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med. 2021;10(12):2626. doi:10.3390/jcm10122626
- Gomes JA et al. Global consensus on keratoconus and ectatic diseases. Cornea. 2015;34(4):359–369. doi:10.1097/ICO.0000000000000408
این صفحه برای اطلاع‌رسانی به بیماران تهیه شده است و جایگزین معاینه یا ارزیابی پزشکی نیست. درمان مناسب برای شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود.
برای معاینه مناسب بودن کراسلینکینگ نوبت بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy، استانبول، ترکیه