لیزر چشم
لیزر چشم: SMILE Pro · No Touch · فمتو لیزیک · Q-LASIK · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic، Caddebostan – Kadıköy، استانبول
لیزر چشم با تغییر شکل قرنیه به کمک لیزر، نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم را اصلاح می‌کند. این درمان با بیحسی موضعی با قطره انجام میشود، معمولاً برای هر دو چشم 15 تا 20 دقیقه طول میکشد و بیمار همان روز به خانه برمی‌گردد. مناسبترین روش (SMILE Pro، No Touch، فمتو لیزیک یا Q-LASIK) بر اساس ضخامت قرنیه، میزان نمره چشم و سبک زندگی انتخاب میشود.
لیزر چشم چیست؟
لیزر چشم با تغییر شکل قرنیه — سطح جلویی و شفاف چشم — به کمک لیزر، نزدیک‌بینی (میوپی)، دوربینی (هایپروپی) و آستیگماتیسم را اصلاح می‌کند. به آن جراحی انکساری نیز گفته میشود. هدف، بی‌نیازی از عینک یا لنز تماسی یا به حداقل رساندن نیاز به آن‌هاست.
امروزه سه رویکرد اصلی به کار می‌رود: SMILE Pro که بدون ایجاد فلپ قرنیه انجام میشود؛ No Touch (TransPRK) که یک روش سطحی است و هیچ ابزاری با چشم تماس پیدا نمی‌کند؛ و روش‌های لیزیک (Q-LASIK و فمتو لیزیک) که در آن‌ها یک فلپ نازک قرنیه ایجاد میشود. متاآنالیزهای مقایسه‌ای نشان داده‌اند که نتایج بینایی این روش‌ها بهطور کلی مشابه است؛ انتخاب روش به ساختار چشم شما بستگی دارد.
کدام روش لیزری برای چه کسی مناسب است؟
| روش | چگونه انجام میشود؟ | دوره بهبودی | به‌ویژه مناسب برای |
|---|---|---|---|
| SMILE Pro | دیسک نازکی از بافت (لنتیکول) درون قرنیه شکل داده میشود و از طریق برشی 2 تا 4 میلی‌متری خارج می‌گردد؛ فلپی ایجاد نمیشود | بازگشت به زندگی روزمره معمولاً از روز بعد؛ دید طی چند روز واضح میشود | نزدیک‌بینی و آستیگماتیسم؛ تمایل به خشکی چشم؛ سبک زندگی فعال |
| No Touch (TransPRK) | لایه سطحی برداشته میشود و اصلاح در یک مرحله با لیزر اگزایمر انجام می‌گیرد؛ هیچ ابزاری با چشم تماس ندارد | لایه سطحی معمولاً طی 2 تا 4 روز ترمیم میشود؛ در روزهای اول ممکن است سوزش و احساس شن در چشم وجود داشته باشد | قرنیه نازک، ورزش‌های برخوردی، مشاغل با خطر آسیب چشم |
| Q-LASIK | فلپ با سیستم Med-Logics ML7 LASIK در حدود 7 ثانیه و با مکش پایین ساخته میشود؛ تورم حداقلی و لولای گیجگاهی به بهبود سریع کمک می‌کنند و سپس بافت با لیزر اگزایمر شکل داده میشود | دید طی 5 تا 6 ساعت واضح میشود (بهبود سریع بینایی)؛ درد بسیار کم | نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم؛ چشم‌های با توپوگرافی منظم و ضخامت کافی قرنیه |
| فمتو لیزیک | فلپ با لیزر فمتوثانیه ساخته میشود و بافت زیرین با لیزر اگزایمر شکل داده میشود | بهبود سریع بینایی؛ درد بسیار کم | طیف گسترده‌ای از نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم؛ ضخامت کافی قرنیه |
| مبتنی بر توپوگرافی / جبهه موج | برداشت شخصی‌سازی‌شده بر اساس نقشه قرنیه یا انحرافات نوری چشم | بسته به روش مورد استفاده | قرنیه نامنظم؛ اصلاح تکمیلی پس از جراحی‌های قبلی |
آیا برای لیزر چشم مناسب هستم؟
- سن: دستکم 18 سال؛ مناسبترین دوره معمولاً بین 18 تا 40 سالگی است.
- نمره پایدار: نمره چشم شما در یک سال گذشته نباید تغییر قابل‌توجهی (بیش از 0.5 دیوپتر) کرده باشد.
- قرنیه سالم: نقشه‌برداری قرنیه (توپوگرافی/توموگرافی) و اندازه‌گیری ضخامت آن باید طبیعی باشد و قوز قرنیه باید رد شده باشد.
- سلامت عمومی: جراحی در دوران بارداری یا شیردهی انجام نمیشود؛ دیابت کنترل‌نشده و برخی بیماری‌های روماتیسمی و ایمنی با دقت ارزیابی می‌شوند.
- سلامت چشم: خشکی چشم قابل‌توجه، بلفاریت یا بیماری‌های داخل چشمی ابتدا درمان می‌شوند.
در نمره‌های بالایی که برای لیزر مناسب نیستند، لنز فاکیک (ICL) و پس از 45 سالگی یا در آب مروارید اولیه لنز مولتیفوکال ممکن است گزینه بهتری باشد.
معاینه پیش از عمل شامل چه مواردی است؟
معاینه پیش از لیزر حدود 1.5 تا 2 ساعت طول میکشد. این معاینه شامل توپوگرافی و توموگرافی قرنیه، اندازه‌گیری ضخامت قرنیه، اندازه‌گیری مردمک، آزمون‌های خشکی چشم، تعیین نمره بدون گشاد کردن مردمک و پس از قطره سیکلوپلژیک، و معاینه شبکیه است. کسانی که لنز تماسی نرم استفاده می‌کنند باید مدت معینی پیش از معاینه آن را کنار بگذارند، زیرا لنزها ممکن است نقشه قرنیه را موقتاً تغییر دهند.
برنامه‌ریزی ایمن
پروفسور فرات هلواجی‌اوغلو عضو هیئت مشورتی پزشکی RLES AI، یک پلتفرم پشتیبانی از تصمیم‌گیری بالینی، است و در توسعه ماژول‌های آن (برنامه‌ریزی لیزر، غربالگری قوز قرنیه، شناسایی تغییرات قرنیه ناشی از لنز تماسی و تحلیل خشکی چشم) مشارکت داشته است. تصمیم به جراحی همیشه با جراح است؛ سیستم‌های پشتیبان تصمیم‌گیری به بررسی کامل صدها اندازه‌گیری کمک می‌کنند.
آیا لیزر چشم ایمن است؟
مهم‌ترین ملاحظه ایمنی در درمان لیزری، خطر اکتازی — یعنی ضعیف شدن و برآمدگی قرنیه به جلو — است. یکی از قوی‌ترین شاخص‌های خطر اکتازی درصد بافت تغییریافته (PTA) است که نشان می‌دهد چه مقدار از قرنیه تغییر می‌کند. یک مطالعه مورد-شاهدی 30 چشم را بررسی کرد که با وجود توپوگرافی طبیعی، پس از لیزیک دچار اکتازی شده بودند. در 97% از این چشم‌ها، PTA برابر 40% یا بیشتر بود (Santhiago و همکاران، Am J Ophthalmol 2014). به همین دلیل، برای هر برنامه درمانی ضخامت قرنیه، توپوگرافی و PTA با هم محاسبه می‌شوند و بهجای یک برنامه پرخطر، روش ایمن‌تری انتخاب میشود.
خشکی چشم و هاله دور نورها در شب از علائم شایع و بیشتر موقت ماه‌های اول پس از جراحی هستند. در مطالعات PROWL که با حمایت FDA در ایالات متحده انجام شد، علائم کلی خشکی چشم پس از جراحی کاهش یافت. در همین مطالعات، نسبت کسانی که از جراحی راضی نبودند، 1 تا 2% گزارش شده است (Eydelman و همکاران، JAMA Ophthalmol 2017).
هزینه لیزر چشم و اطلاعات برای بیماران بین‌المللی
هزینه پس از معاینه و بر اساس روش انتخاب‌شده، درمان یک یا هر دو چشم و نیاز به برنامه‌ریزی شخصی‌سازی‌شده تعیین میشود. لیزر چشم یک عمل انتخابی است و معمولاً تحت پوشش بیمه درمانی قرار نمی‌گیرد.
پرسش‌های متداول
خود لیزر فقط چند ثانیه اعمال میشود؛ کل روند برای هر دو چشم معمولاً 15 تا 20 دقیقه طول میکشد. بیماران پس از یک معاینه کوتاه همان روز به خانه برمیگردند.
به لطف قطرههای بیحسی، در حین جراحی دردی احساس نمیشود. پس از SMILE Pro و فمتو لیزیک ممکن است چند ساعت سوزش وجود داشته باشد؛ پس از درمانهای سطحی مانند No Touch، احساس شن در چشم و اشکریزش در 2 تا 3 روز اول بیشتر است.
در بیماران با نمره پایدار، نتیجه تا حد زیادی دائمی است. در تعداد اندکی از بیماران ممکن است با گذشت زمان نمره مختصری ایجاد شود؛ اگر قرنیه اجازه دهد، اصلاح تکمیلی قابل انجام است.
سن باید دستکم 18 سال باشد و نمره چشم در یک سال گذشته پایدار مانده باشد. پس از 40 سالگی و با کاهش دید نزدیک، بهجای لیزر میتوان لنز مولتیفوکال را نیز در نظر گرفت.
معاینه پیش از عمل و درمان را میتوان ظرف چند روز انجام داد. پس از SMILE Pro و فمتو لیزیک توصیه میکنیم برای معاینات پس از عمل حدود 3 تا 4 روز بمانید؛ پس از No Touch حدود 5 تا 7 روز، تا لایه سطحی ترمیم شود. بیشتر بیماران پس از SMILE Pro و فمتو لیزیک طی 1 تا 2 روز به کار اداری بازمیگردند.
هیچ روشی برای همه بهترین نیست. نتایج بینایی بهطور کلی مشابه است؛ مناسبترین روش بر اساس ضخامت قرنیه، میزان نمره، شغل و وضعیت سطح چشم تعیین میشود.
منابع
- Wen D et al. Postoperative efficacy, predictability, safety, and visual quality of laser corneal refractive surgery: a network meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2017;178:65–78. doi:10.1016/j.ajo.2017.03.013
- Shortt AJ, Allan BD, Evans JR. Laser-assisted in-situ keratomileusis (LASIK) versus photorefractive keratectomy (PRK) for myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD005135. doi:10.1002/14651858.CD005135.pub3
- Santhiago MR et al. Association between the percent tissue altered and post-laser in situ keratomileusis ectasia in eyes with normal preoperative topography. Am J Ophthalmol. 2014;158(1):87–95. doi:10.1016/j.ajo.2014.04.002
- Eydelman M et al. Symptoms and satisfaction of patients in the Patient-Reported Outcomes With Laser In Situ Keratomileusis (PROWL) studies. JAMA Ophthalmol. 2017;135(1):13–22. doi:10.1001/jamaophthalmol.2016.4587
- Shen Z et al. Small incision lenticule extraction (SMILE) versus femtosecond laser-assisted in situ keratomileusis (FS-LASIK) for myopia: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2016;11(7):e0158176. doi:10.1371/journal.pone.0158176
این صفحه برای اطلاع‌رسانی به بیماران تهیه شده است و جایگزین معاینه یا ارزیابی پزشکی نیست. درمان مناسب برای شما پس از معاینه چشم و اندازه‌گیری‌ها تعیین میشود.
برای ارزیابی مناسب بودن لیزر چشم نوبت بگیرید
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic، Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy، استانبول، ترکیه