Gözleriniz Neden Yaşarır? Göz Sulanmasının Nedenleri ve Tedavisi
Sürekli sulanan göz ya fazla gözyaşı üretiminden ya da gözyaşının burna giden yolunun tıkanmasından kaynaklanır. Nedenler, tanıda lavaj testi ve DSR ameliyatı.
Göz sulanması iki temel nedenle olur: gözyaşının fazla üretilmesi (rüzgâr, soğuk, yabancı cisim, alerji, enfeksiyon, kuru göz) veya gözyaşının burna giden yolunun tıkanması. Tıkanıklık, göz kapağındaki küçük gözyaşı deliklerinde (punktum) veya burna giden kanalda olabilir. Tanıda lavaj testi yapılır. Kanal tıkanıklığında DSR ameliyatı ile gözyaşına yeni bir yol açılır; punktum darlığında ise daha küçük işlemler yeterli olabilir.
Gözyaşı nerede üretilir, nereye gider?
Gözyaşı, göz kapağının üst dış köşesinin altındaki gözyaşı bezinde üretilir. Göz kırptıkça yüzeye yayılır ve gözün iç köşesindeki alt ve üst kapakta bulunan iki küçük delikten (punktum) toplanır. Buradan ince kanalcıklarla gözyaşı kesesine, oradan da burna açılan kanala akar. Bu yüzden ağladığımızda burnumuz da akar.
“Gözyaşı sistemini bir musluk ve lavaboya benzetebiliriz: ya musluk fazla açıktır ya da lavabonun gideri tıkanmıştır. Tedavi, hangisi olduğuna göre değişir.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Gözleriniz yaşarıyorsa
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, gözlerin neden yaşardığını ve tedavi yollarını anlatıyor.
Gözler neden yaşarır: musluk ve gider
Gözyaşı üst dış köşedeki bezden salgılanır, gözü ıslattıktan sonra iç köşedeki küçük deliklerden (punktum) keseye, oradan kanalla buruna akar. Sulanma ya fazla salgıdan ya da giderin tıkanmasından kaynaklanır.
- Normal akışSalgılanan gözyaşı ile boşalan gözyaşı dengededir; göz ıslak kalır ama taşmaz.
- Fazla salgıRüzgâr, soğuk, yabancı cisim, alerji, enfeksiyon veya kuru göz gözyaşı salgısını artırır.
- Tıkalı giderPunktum darlığı veya burna giden kanalın tıkanması gözyaşının yanaktan taşmasına yol açar.
Fazla gözyaşı üretimi
- Çevresel etkenler: Rüzgâr, soğuk hava, duman
- Yabancı cisim veya kirpik batması
- Alerji ve enfeksiyonlar: Kaşıntı, kızarıklık ve çapakla birlikte
- Kuru göz: Kuruyan yüzey refleks olarak fazla ama kalitesiz gözyaşı üretir
- Göz kapağı sorunları: Kapağın dışa ya da içe dönmesi, kapak kenarı iltihabı (blefarit)
Bu nedenlerde tedavi, sulanmaya yol açan asıl soruna yöneliktir. Kışın artan kuruluğa bağlı sulanmayı “Kışın gözleriniz neden kurur?” yazısında anlattım.
Gözyaşı yolu tıkanıklığı
Tıkanıklık gözyaşı yolunun farklı noktalarında olabilir:
- Punktum darlığı: Gözyaşının toplandığı deliklerin daralması; ileri yaşta ve kronik kapak iltihaplarında sık görülür.
- Burna giden kanalın (nazolakrimal kanal) tıkanması: Yetişkinlerde en sık neden; kesede birikmiş gözyaşı iltihaplanarak iç köşede şişlik, kızarıklık ve çapak yapabilir.
- Doğumsal tıkanıklık: Bebeklerde sık görülür; çoğu ilk yıl içinde kendiliğinden açılır, gerekirse masaj ve basit bir sondalama ile tedavi edilir.
ABD’de 25 yıllık bir toplum çalışmasında yetişkinlerde gözyaşı yolu tıkanıklığının en sık 66 yaş üstü kadınlarda görüldüğü saptandı.
Tanı: lavaj testi
Muayenede göz yüzeyi, kapaklar ve punktumlar incelenir. Tıkanıklıktan şüpheleniliyorsa lavaj (yıkama) testi yapılır: damla ile uyuşturulan punktumdan ince bir kanülle serum verilir. Serum boğaza geçiyorsa yol açıktır; geri geliyorsa tıkanıklık vardır ve yeri anlaşılır. İşlem birkaç dakika sürer; damla anestezisi sayesinde çoğu hastada ağrı hissedilmez, hafif bir baskı hissi olabilir.
Tedavi seçenekleri
| Durum | Tedavi |
|---|---|
| Fazla salgı | Nedene yönelik: kuru göz, alerji ve kapak iltihabının tedavisi |
| Punktum darlığı | Punktumun genişletilmesi veya delikli punktum tıkacı |
| Burna giden kanalın tıkanması | DSR (dakriyosistorinostomi): keseden buruna yeni bir yol açılır |
| Kesede iltihap (dakriyosistit) | Önce antibiyotik, ardından tıkanıklığın cerrahi tedavisi |
DSR ameliyatının başarısı yüksektir; yukarıda sözü edilen çalışmada dış yoldan yapılan DSR ameliyatlarında başarı oranı %94 bulundu. Ayrıntılar için gözyaşı kanalı tıkanıklığı (DSR) sayfasına bakabilirsiniz.
İlerlemeden başvurun
- Gözün iç köşesinde ağrılı, kızarık şişlik
- Bastırınca iç köşeden çapak veya iltihap gelmesi
- Tek gözde sürekli sulanma ve bulanık görme
Muayene ve randevu
Durumunuzu değerlendirmek ve size uygun seçenekleri konuşmak için WhatsApp ile randevu alabilir ya da 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ya gözyaşı fazla üretilmektedir (rüzgâr, alerji, kuru göz, yabancı cisim) ya da gözyaşının burna giden yolu tıkanmıştır. Nedeni muayene ve gerekirse lavaj testiyle anlaşılır.
Evet. Kuruyan göz yüzeyi refleks olarak fazla gözyaşı üretir. Bu nedenle kuru göz, sulanmanın sık nedenlerinden biridir.
Bebeklerde çoğu zaman ilk yıl içinde kendiliğinden açılır. Yetişkinlerde ise genellikle kendiliğinden düzelmez ve tedavi gerekir.
Gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir geçiş yolu açılan ameliyattır. Burna giden kanal tıkandığında gözyaşının yeniden burna akmasını sağlar.
Doğumsal gözyaşı kanalı tıkanıklığı sık görülür ve çoğu kendiliğinden açılır. Hekiminizin göstereceği masaj önerilir; iltihap varsa veya bir yaşa kadar düzelmezse muayene ve basit bir sondalama gerekebilir.
Test damla ile uyuşturulduktan sonra yapılır. Çoğu hasta hafif bir basınç ve sıvı hissi tarif eder, işlem kısa sürer.
Tıkanıklık ilaç veya masajla açılmıyor, enfeksiyon veya sürekli sulanma yaşam kalitesini bozuyorsa DSR gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir. Karar muayene ve lavaj sonucuna göre hekimle birlikte verilir.
Bu belirtiler enfeksiyon veya kanal iltihabı gibi durumlara işaret edebilir. Göze dokunmadan, temiz ellerle ve kısa sürede göz doktoruna başvurmak gerekir.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Woog JJ. The incidence of symptomatic acquired lacrimal outflow obstruction among residents of Olmsted County, Minnesota, 1976-2000 (an American Ophthalmological Society thesis). Trans Am Ophthalmol Soc. 2007;105:649-666. PMID: 18427633.
- Craig JP, Nichols KK, Akpek EK, et al. TFOS DEWS II Definition and Classification Report. Ocul Surf. 2017;15(3):276-283. doi:10.1016/j.jtos.2017.05.008
Bu yazı hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, göz muayenesi ve ölçümler sonrasında belirlenir. Yayın tarihi: 25 Eylül 2026.
Sorularınız için Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’na ulaşın
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul