Refraksiyon Kusurları ve Tedavileri
Miyopi · Hipermetropi · Astigmat · Presbiyopi · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
Refraksiyon (kırma) kusurları; miyopi, hipermetropi, astigmat ve yaşa bağlı yakın görme bozukluğu olan presbiyopidir. Bu kusurları gözlük ve kontakt lensle düzeltmek mümkündür. Ayrıca uygun kişilerde lazer göz ameliyatı, fakik göz içi lens (ICL) veya akıllı lensle kalıcı tedavi de mümkündür. Doğru seçeneği yaş, numara ve kornea yapısı belirler.
Yakını ve uzağı göremiyorsanız
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, hem yakını hem uzağı net göremeyen kişiler için tedavi seçeneklerini anlatıyor.
Refraksiyon kusurları (kırma kusurları) nedir?
Refraksiyon kusuru, gözün ışığı retinaya tam olarak odaklayamaması nedeniyle görüntünün bulanık görülmesidir. Gözlük veya kontakt lensle düzeltilen “göz numarası” bu kusurun ölçüsüdür. Dört temel refraksiyon kusuru vardır:
| Kusur | Ne olur? | Tipik şikâyet |
|---|---|---|
| Miyopi | Görüntü retinanın önünde odaklanır | Uzağı bulanık görme |
| Hipermetropi | Görüntü retinanın arkasında odaklanır | Yakında zorlanma, göz yorgunluğu; ileri derecede uzakta da bulanıklık |
| Astigmat | Kornea veya mercek bir yönde daha kavisli; ışık tek bir odak noktası oluşturmaz | Her mesafede bulanık, gölgeli görme; gece ışıkların dağılması |
| Presbiyopi | Yaşla birlikte göz merceği yakına odaklanma esnekliğini kaybeder | 40’lı yaşlardan itibaren yakını okuyamama, telefonu uzaklaştırma |
Refraksiyon kusurları bazen tek başına, bazen birlikte bulunur. Örneğin miyop bir kişide hem astigmat hem de 40’lı yaşlardan sonra presbiyopi bulunması mümkündür.
Refraksiyon kusurları ve göz numarası ölçümü?
Doğru tedavi, doğru ölçümle başlar. Muayenede bilgisayarlı ölçümün yanı sıra hastanın okuduğu harflere göre subjektif numarayı belirleriz. Özellikle çocuklarda ve genç erişkinlerde göz bebeğini büyüten damlalarla (sikloplejik) ölçüm yaparız. Böylece odaklanma kasının yanıltıcı etkisini ortadan kaldırırız. Ayrıca cerrahiyi düşündüğümüz hastalarda kornea topografisi/tomografisi, kornea kalınlığı, göz uzunluğu ve göz içi lens ölçümlerini de yaparız. Bunun yanı sıra göz tansiyonu ve retina muayenesi her muayenenin parçasıdır.
Refraksiyon kusurları için tedavi seçenekleri: gözlükten ameliyata
| Seçenek | Nasıl düzeltir? | Kimler için? |
|---|---|---|
| Gözlük | Camlar numarayı düzeltir; tek odaklı, bifokal veya progresif (çok odaklı) cam seçenekleri vardır | Her yaş; en güvenli ve basit yöntem |
| Kontakt lens | Korneanın üzerine yerleşen lens numarayı düzeltir; yumuşak, torik (astigmatlı), multifokal veya sert lensler vardır | Gözlük istemeyen, spor yapan kişiler; düzensiz korneada özel lensler |
| Lazer göz ameliyatı | Lazer korneayı yeniden şekillendirir (SMILE Pro, No Touch, Q-LASIK, Femto-LASIK, PRK) | 18–40 yaş, numarası durağan, korneası uygun kişiler |
| Fakik göz içi lens (ICL) | Doğal merceği koruyarak göz içine ince bir lens yerleştiririz | Lazer için numarası çok yüksek veya korneası uygun olmayan genç erişkinler |
| Akıllı lens / refraktif lens değişimi | Doğal merceği alıp yerine uzak, orta ve yakını hedefleyen göz içi lens yerleştiririz | Genellikle 45 yaş üzeri, yakın görme sorunu başlamış veya katarakt gelişmiş kişiler |
Hangi yöntemin uygun olduğunu yaş, numaranın türü ve derecesi, kornea yapısı, göz sağlığı ve kişinin yaşam tarzı birlikte belirler. Ancak ameliyat her zaman gerekli değildir; gözlük ve kontakt lens de güvenli ve etkili seçeneklerdir.
Kontakt lens kullanımında uygun lens tipini ve numarasını muayenede hekim belirler; hasta lensi bu öneriye göre temin eder. Ayrıca düzenli kontrollerle lensin göze uyumunu ve kornea sağlığını takip ederiz.
Hipermetropi ve tedavisi
Hipermetropide göz, normalden kısa olduğu veya kornea yeterince kavisli olmadığı için görüntü retinanın arkasında odaklanır. Gençlerde göz merceği, odaklanma gücüyle bu kusuru kısmen telafi eder. Bu nedenle hipermetropi bazen gözden kaçar; ancak baş ağrısı, göz yorgunluğu ve yakında zorlanmaya yol açar. Ayrıca çocuklarda düzeltilmeyen hipermetropi şaşılık ve göz tembelliğine neden olabileceğinden erken muayene önemlidir.
- Gözlük ve kontakt lens: Her yaşta ilk seçenektir.
- Lazer: Uygun hastalarda düşük ve orta derecedeki hipermetropiyi lazerle düzeltmek mümkündür (No Touch, Femto-LASIK, Q-LASIK).
- Göz içi lens: Yüksek hipermetropide ve 45 yaş üzerinde refraktif lens değişimi ile akıllı lens çoğu zaman daha iyi sonuç verir; uygun genç hastalarda fakik göz içi lens (ICL) de seçenektir.
Ayrıntılı bilgi: hipermetropi tedavisi.
Refraksiyon kusurları: yaşa göre yol haritası
- Çocukluk ve ergenlik: Gözlük veya kontakt lens; miyopisi hızla artan çocuklarda miyopi kontrol yöntemleri. Bu dönemde lazer uygulamayız.
- 18–40 yaş: Numara durağansa lazer göz ameliyatı; lazere uygun değilse fakik göz içi lens (ICL).
- 40–45 yaş: Yakın görme azalmaya başlar; lazeri planlarken bu dönemi mutlaka konuşuruz (presbiyopi tedavisi).
- 45 yaş üzeri: Gözlük, multifokal kontakt lens veya akıllı lens ile refraktif lens değişimi; katarakt gelişmişse katarakt ameliyatı.
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu anlatıyor
Miyopi, astigmat ve yakın görme sorunları hakkında kısa videolar.
Refraksiyon kusurları hakkında sık sorulan sorular
Miyopi başta olmak üzere refraksiyon kusurlarında genetik yatkınlık önemlidir; ebeveynleri miyop olan çocuklarda miyopi daha sıktır. Bunun yanı sıra yakın çalışma ve dışarıda az zaman geçirme gibi çevresel etkenler de rol oynar.
Genellikle hayır. Numaranın çocuklukta ve gençlikte artması mümkündür; ancak erişkin yaşta durağan hale gelir. Yaşla birlikte presbiyopi de ortaya çıkar. Ayrıca ileri yaşta kataraktın da numarayı değiştirmesi mümkündür.
Hayır. Doğru numaralı gözlük numarayı artırmaz; düzeltilmemiş kusur ise çocuklarda göz tembelliğine, erişkinlerde göz yorgunluğu ve baş ağrısına yol açma riski taşır.
En az 18 yaşında ve numaranın en az bir yıldır değişmemiş olması gerekir. 40 yaş sonrasında yakın görme azalacağı için tedavi planını buna göre yaparız.
Önce ayrıntılı göz muayenesi, numara ölçümü ve kornea ölçümleri yaparız. Ardından yaşınızı, numaranızı, kornea yapınızı ve beklentilerinizi birlikte değerlendirerek karar veririz.
Kaynaklar
- Holden BA ve ark. Global prevalence of myopia and high myopia and temporal trends from 2000 through 2050. Ophthalmology. 2016;123(5):1036–1042. doi:10.1016/j.ophtha.2016.01.006
- Fricke TR ve ark. Global prevalence of presbyopia and vision impairment from uncorrected presbyopia: systematic review, meta-analysis, and modelling. Ophthalmology. 2018;125(10):1492–1499. doi:10.1016/j.ophtha.2018.04.013
- Lawrenson JG ve ark. Interventions for myopia control in children: a living systematic review and network meta-analysis. Cochrane Database Syst Rev. 2025;2(2):CD014758. doi:10.1002/14651858.CD014758.pub3
- Barsam A, Allan BD. Excimer laser refractive surgery versus phakic intraocular lenses for the correction of moderate to high myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(6):CD007679. doi:10.1002/14651858.CD007679.pub4
- Wen D ve ark. Postoperative efficacy, predictability, safety, and visual quality of laser corneal refractive surgery: a network meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2017;178:65–78. doi:10.1016/j.ajo.2017.03.013
- Alvarado-Villacorta R ve ark. Surgical interventions for presbyopia. Cochrane Database Syst Rev. 2025;4(4):CD015711. doi:10.1002/14651858.CD015711.pub2
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Bu nedenle size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra belirleriz.
Göz numarası ve tedavi seçenekleri muayenesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul