Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı ve DSR Tedavisi
Sulanma · Dakriyosistit · Dakriyosistorinostomi · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşının buruna akamayıp yanaktan taşmasına (sulanma) ve kesede iltihaplanmaya yol açar. Bebeklerde tıkanıklık çoğu zaman kendiliğinden düzelir; ancak düzelmezse sondalama yaparız. Erişkinlerde kalıcı çözüm, gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir yol açılan DSR (dakriyosistorinostomi) ameliyatıdır ve başarı oranı yaklaşık %90’dır.
Gözleriniz yaşarıyorsa
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, göz sulanmasının nedenlerini ve tedavisini anlatıyor.
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı nedir?
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı, gözyaşının gözün iç köşesinden buruna akmasını sağlayan yolun (nazolakrimal kanal) daralması veya tıkanmasıdır. Bu durumda gözyaşı dışarı taşarak yanaktan akar (epifora). Ayrıca kesede biriken sıvı iltihaplanarak iç köşede ağrılı şişliğe ve iltihaplı akıntıya (dakriyosistit) yol açması mümkündür.
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı ve DSR ameliyatı
Çizim, gözyaşı yolunu, tıkanıklığı ve DSR (dakriyosistorinostomi) ile açılan yeni yolu gösterir.
- Gözyaşı yoluGözyaşı iç köşedeki kanalcıklardan gözyaşı kesesine, oradan kanalla buruna akar.
- TıkanıklıkKanal tıkanınca gözyaşı yanaktan akar (sulanma). Kesede biriken sıvının iltihaplanıp şişlik ve akıntı yapması mümkündür.
- DSR ameliyatıKese ile burun arasındaki ince kemikte yeni bir açıklık oluştururuz; geçici ince silikon tüp yerleştirmemiz mümkündür.
- SonuçGözyaşı, tıkalı kanalı atlayarak doğrudan buruna akar. Ardından silikon tüpü birkaç ay sonra çıkarırız.
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı nedenleri: bebeklerde ve erişkinlerde
- Doğumsal (konjenital) tıkanıklık: Bebeklerde kanalın buruna açılan ucundaki zarın açılmamasıyla oluşur. Çoğu kendiliğinden düzelir: 6–10 aylık bebeklerde yapılan bir çalışmada masaj ve gerektiğinde antibiyotikle 6 ay içinde gözlerin %66’sında tıkanıklık cerrahi gerekmeden düzelmiştir. Düzelmezse sondalama yaparız.
- Erişkinde edinsel tıkanıklık: En sık neden yaşa bağlı daralmadır ve kadınlarda daha yaygındır. Kronik sinüzit, burun yaralanmaları, burun ameliyatları ve bazı ilaçlar da nedenler arasında yer alır.
Ancak her sulanma kanal tıkanıklığı değildir: göz kuruluğu, blefarit, kapak pozisyon bozuklukları ve alerjiler de sulanma yapar. Kanalın açık olup olmadığını muayenede yıkama (lavaj) testiyle anlarız.
Gözyaşı kanalı tıkanıklığı için DSR (dakriyosistorinostomi) ameliyatı
DSR, gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir geçiş oluşturarak gözyaşının tıkalı kanalı atlayıp doğrudan buruna akmasını sağlayan ameliyattır.
- Dış (eksternal) DSR: Burun yan duvarında gözün iç köşesine yakın küçük bir kesi açarız; iz zamanla belirginliğini kaybeder. Başarı oranı yüksektir.
- Burun içinden (endonazal/endoskopik) DSR: Buna karşılık ciltte kesi yapmadan burun içinden ulaşırız.
Cochrane derlemesine göre mekanik endonazal DSR ile dış DSR’nin başarı oranları benzer (yaklaşık %90) bulunurken, lazerle yapılan endonazal DSR’de başarı daha düşüktür. Yeni geçidin açık kalması için çoğu zaman ince bir silikon tüp yerleştirir ve birkaç ay sonra muayenehanede çıkarırız. Ameliyatı genel veya lokal anestezi ile yapmamız mümkündür. Hastalar genellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu olur.
Ameliyat sonrası
- İlk günlerde hafif burun kanaması, şişlik ve morluk görmeniz mümkündür; bu nedenle burun sümkürmekten bir süre kaçınmanız gerekir.
- Ayrıca antibiyotikli damla ve burun spreyleri kullanırsınız.
- Silikon tüp varsa göz iç köşesinde ince bir halka olarak görünmesi mümkündür; ancak tüpü kendiliğinizden çekmemeniz gerekir.
- Sulanmanın geçip geçmediğini kontrollerde yıkama testiyle değerlendiririz.
Sık sorulan sorular
Dış DSR’de burun yan duvarında küçük bir kesi açarız ve iz zamanla çoğu hastada belirgin olmayacak hale gelir. Buna karşılık burun içinden yapılan yöntemde ciltte kesi yoktur.
Doğumsal gözyaşı kanalı tıkanıklığı çoğu zaman ilk yıl içinde kendiliğinden düzelir. Hekimin göstereceği şekilde kese masajı yaparsınız; akıntı varsa antibiyotik gerekmesi mümkündür. Düzelmezse sondalama planlarız.
Sulanma devam eder ve kesede tekrarlayan iltihaplanmaların (dakriyosistit) gelişmesi mümkündür. Ayrıca katarakt gibi göz içi ameliyatlardan önce enfeksiyon riski nedeniyle tıkanıklığı tedavi etmeyi öneririz.
Genellikle 2–6 ay içinde, muayenehanede birkaç saniyede çıkarırız; işlem sırasında ağrı beklenmez.
Kaynaklar
- Jawaheer L ve ark. Endonasal versus external dacryocystorhinostomy for nasolacrimal duct obstruction. Cochrane Database Syst Rev. 2017;2(2):CD007097. doi:10.1002/14651858.CD007097.pub3
- Pediatric Eye Disease Investigator Group. Resolution of congenital nasolacrimal duct obstruction with nonsurgical management. Arch Ophthalmol. 2012;130(6):730–734. doi:10.1001/archophthalmol.2012.454
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra belirleriz.
Sulanma ve gözyaşı kanalı değerlendirmesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul