Göz Eti Yürümesi – Pterjiyum ve Pinguekula
Otogreftli pterjiyum ameliyatı · Mitomisin-C · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
Pterjiyum (göz eti), göz akındaki zarın korneanın üzerine üçgen şeklinde ilerlemesidir; pinguekula ise korneaya ilerlemeyen sarımsı bir lekedir. Başlıca neden güneş ışığıdır. Görmeyi etkileyen veya ilerleyen pterjiyumda standart tedavi, otogreftli pterjiyum ameliyatı olarak uygulanır. Bu ameliyatta dokuyu temizler, alanı hastanın kendi konjonktivasıyla kapatırız; böylece nüks riskini belirgin şekilde azaltırız.
Güneş gözlüğü takmak gerekir mi?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, güneşin gözlere etkisini ve korunma yollarını anlatıyor.
Pterjiyum ameliyatı öncesi: pterjiyum (göz eti) ve pinguekula nedir?
Pterjiyum, göz akındaki zarın (konjonktiva) korneanın üzerine doğru üçgen şeklinde ve damarlı olarak ilerlemesidir; halk arasında buna “göz eti yürümesi” denir. Genellikle burun tarafında başlar. Pinguekula ise göz akında korneaya ilerlemeyen, sarımsı ve hafif kabarık bir dejenerasyon alanıdır.
Her ikisinin de başlıca nedeni uzun süreli güneş ışığına (UV) maruziyettir. Ayrıca rüzgâr, toz ve kuru iklim de rol oynar. 415.911 kişiyi kapsayan bir meta-analize göre pterjiyumun dünyadaki sıklığı yaklaşık %12’dir. Günde 5 saatten uzun güneş maruziyeti ve açık havada çalışmak riski artırır. Güneş gözlüğü kullanmak ise riski yaklaşık yarıya indirir.
Pterjiyum ameliyatı adımları: göz eti ve pinguekula
Göz eti yürümesinin görünümünü ve otogreftli ameliyatı adım adım gösterir.
- PinguekulaGöz akında, korneaya uzanmayan sarımsı, hafif kabarık bir lekedir; güneş ve rüzgârla ilişkilidir.
- Pterjiyum (göz eti)Göz akından kornea üzerine doğru üçgen şeklinde, damarlı bir doku uzanır; batma, kızarıklık ve astigmata yol açar.
- Temizleme ve greft planıİlk olarak pterjiyumu kornea yüzeyinden dikkatle temizleriz; daha sonra üst bölgeden sağlıklı konjonktiva parçası (otogreft) hazırlarız.
- Otogreft ile kapatmaSon olarak açık alanı hastanın kendi konjonktivasıyla kapatırız (doku yapıştırıcısı veya ince dikiş); gerekirse mitomisin-C ile nüks riskini azaltırız.
Pterjiyum ameliyatı ne zaman gerekir? Belirtiler
- Kızarıklık, batma, yanma ve yabancı cisim hissi
- Gözde kabarık, etli doku; kozmetik rahatsızlık
- Korneayı çekerek astigmat ve bulanık görme
- İleri olgularda göz bebeği alanına ulaşarak görmeyi engelleme
Ameliyat önerilen durumlar: Görme eksenine doğru ilerleme, astigmat artışı ve görme bulanıklığı, damlalarla geçmeyen şikâyetler, kontakt lens kullanımını engellemesi ve kozmetik rahatsızlık. Katarakt veya lazer ameliyatı düşünülen hastalarda pterjiyum ölçümleri bozma ihtimali taşır; bu yüzden pterjiyumu genellikle önce tedavi ederiz.
Pterjiyum ameliyatı ve diğer tedaviler: damladan otogrefte
Küçük ve belirti vermeyen pterjiyum ve pinguekulada koruyucusuz suni gözyaşı, alevlenme dönemlerinde kısa süreli iltihap giderici damlalar ve UV koruması yeterli olması mümkündür.
Cerrahi: Pterjiyum ameliyatında pterjiyumu lokal anestezi altında kornea yüzeyinden dikkatle temizleriz. Buna karşılık yalnızca dokuyu çıkarıp alanı açık bıraktığımız eski yöntemde nüks oranının %80’i aşması mümkündür. Günümüzde standart yöntem, açık alanın hastanın kendi sağlıklı konjonktivasıyla kapatılmasıdır (konjonktival otogreft). Daha sonra grefti doku yapıştırıcısıyla veya ince dikişlerle yerleştiririz. Cochrane derlemesine göre konjonktival otogreft, amniyotik membran greftine göre nüks riskini yaklaşık yarıya indirmektedir. Ayrıca nüks riski yüksek hastalarda ameliyat sırasında veya öncesinde uygulanan mitomisin-C ek olarak nüksü belirgin şekilde azaltır.
Ameliyat sonrası birkaç gün batma ve kızarıklık yaşayabilirsiniz; antibiyotikli ve kortizonlu damlaları birkaç hafta kullanırsınız. Ayrıca güneşe karşı önlem almak nüksü önlemek için önemlidir.
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’nun pterjiyum çalışmaları
Bilimsel çalışmalar
Pterjiyum, Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’nun en çok çalıştığı konulardan biridir. Pterjiyum nükslerini önlemek için ameliyat öncesi konjonktiva altına mitomisin-C uygulaması ve süperior temporal limbal konjonktival otogreft yöntemlerinin 1 ve 2 yıllık sonuçlarını ESCRS (Lizbon 2005, Londra 2006), ASCRS (Washington 2005) ve Akdeniz Oftalmoloji Derneği kongrelerinde sunmuş; bu iki yöntemi karşılaştıran çalışmalar yapmıştır. Mitomisin-C sonrası gelişebilen skleromalaziye cerrahi yaklaşımı (ESCRS Paris 2004; MN Oftalmoloji 2007), serbest konjonktival otogreftin uzun dönem sonuçlarını ve genişletilmiş limbal konjonktival otogreft tekniğini (ESCRS Viyana 2018) yayımlamış ve sunmuştur. Bir üniversite hastanesinde pterjiyum sıklığını inceleyen çalışması Journal of Clinical and Experimental Investigations dergisinde yer almıştır (2013).
Korunma
- Açık havada UV400 korumalı, yanları kapalı güneş gözlüğü ve şapka kullanın.
- Rüzgârlı ve tozlu ortamlarda gözlerinizi koruyun; suni gözyaşıyla nemlendirin.
- Ameliyat sonrası ilk aylarda güneşten korunmaya özellikle dikkat edin.
Sık sorulan sorular
Hayır. Pterjiyum kendiliğinden gerilemez; bazıları yıllarca durağan kalırken bazıları korneaya doğru ilerler. Takip ve gerektiğinde cerrahi öneririz.
Otogreftli pterjiyum ameliyatı genellikle 30–45 dakika sürer. Ayrıca ameliyatı lokal anestezi altında yaparız; aynı gün evinize dönersiniz.
Otogreft ve gerektiğinde mitomisin-C ile nüks riski belirgin şekilde azalır. Yine de özellikle genç ve güneşe çok maruz kalan hastalarda tekrarlama mümkündür. Güneşe karşı önlem almak önemlidir.
Çoğunlukla hayır. Damla ve güneş korumasıyla takip ederiz; nadiren sık iltihaplanan veya kozmetik rahatsızlık veren olgularda çıkarmak mümkündür.
Korneayı çekerek astigmat yapabilir ve ilerleyip göz bebeği alanına ulaştığında görmeyi engelleyebilir.
Kaynaklar
- Rezvan F ve ark. Prevalence and risk factors of pterygium: a systematic review and meta-analysis. Surv Ophthalmol. 2018;63(5):719–735. doi:10.1016/j.survophthal.2018.03.001
- Clearfield E ve ark. Conjunctival autograft for pterygium. Cochrane Database Syst Rev. 2016;2(2):CD011349. doi:10.1002/14651858.CD011349.pub2
- Zeng W ve ark. Anti-fibrotic, anti-VEGF or radiotherapy treatments as adjuvants for pterygium excision: a systematic review and network meta-analysis. BMC Ophthalmol. 2017;17(1):211. doi:10.1186/s12886-017-0601-5
- Turgut FG, Helvacıoğlu F. Incidence of pterygium in patients admitted to a university hospital. J Clin Exp Invest. 2013;4:436–442.
- Tuğcu B, Helvacıoğlu F, Yüzbaşıoğlu E, Ağaçhan A. Pterjium nükslerinin önlenmesinde preoperatif subkonjonktival mitomisin-C uygulamasının 2 yıllık sonuçları. Bakırköy Tıp Dergisi. 2009;5:18–21.
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Bu nedenle size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra belirleriz.
Pterjiyum değerlendirmesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
İlgili sayfalar
- Kornea HastalıklarıKornea hastalıkları: keratokonus, kornea enfeksiyonları, distrofiler ve kornea nakli (keratoplasti) için tanı, topografi ve tedavi seçenekleri.
- Göz KuruluğuGöz kuruluğu tedavisi: belirtiler, nedenler, Meibom bezi disfonksiyonu, suni gözyaşı, antiinflamatuvar damlalar ve punktum tıkacı seçenekleri.
- Genel Göz MuayenesiKapsamlı göz muayenesi neleri içerir: görme keskinliği, göz tansiyonu, biyomikroskop, göz dibi, OCT ve ne sıklıkla yaptırılmalı.
- Göz Hastalıkları ve TedavileriGlokom, göz kuruluğu, blefarit, pterjiyum, kornea hastalıkları, şaşılık, blefaroplasti, DSR ve genel göz muayenesi hakkında güncel bilgiler.