PRK Lazer
Fotorefraktif keratektomi – flepsiz yüzey lazeri · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
PRK (fotorefraktif keratektomi), korneanın yüzey tabakası kaldırıldıktan sonra altındaki dokunun excimer lazerle şekillendirildiği flepsiz bir lazer tedavisidir. Miyopi, hipermetropi ve astigmatı düzeltir; özellikle ince korneası olanlar ve darbe riski taşıyanlar için uygundur. Yüzey tabakası 3–5 günde iyileşir.
Yüzey lazer tedavisi: Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu anlatıyor
NTV "Uzman Bakışı" programında Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, PRK’nin gelişmiş hali olan ve göze dokunulmadan yapılan No Touch yüzey lazer tedavisini anlatıyor.
PRK lazer nedir?
PRK (fotorefraktif keratektomi), korneanın yüzey tabakası (epitel) kaldırıldıktan sonra altındaki dokunun excimer lazerle şekillendirilerek miyopi, hipermetropi ve astigmatın düzeltildiği bir yüzey lazer tedavisidir. Korneada kapakçık (flep) oluşmaz. 1980’lerin sonundan beri uygulanan PRK, lazer göz ameliyatlarının ilk ve en uzun takip verisine sahip yöntemidir.
Klasik PRK’de önce seyreltik alkolle yüzey tabakasını yumuşatırız. Ardından özel bir aletle nazikçe kaldırırız. Bu tabakanın da lazerle, tek adımda ve göze herhangi bir alet ile dokunulmadan kaldırıldığı yönteme No Touch lazer (TransPRK) denir. İki yöntemde de excimer lazer numarayı aynı şekilde düzeltir.
PRK lazer nasıl uygulanır?
- Uyuşturma: Gözü damlalarla uyuşturur, hastayı uyutmayız; hasta ağrı hissetmez.
- Yüzey tabakasının kaldırılması: Seyreltik alkol korneanın en dıştaki ince tabakasını (epitel) yumuşatır; ardından özel bir aletle bu tabakayı nazikçe kaldırırız.
- Excimer lazer: Lazer, gözün küçük hareketlerini takip ederek numarayı düzeltecek kadar dokuyu saniyeler içinde şekillendirir. Ardından korneada puslanmayı (haze) önlemek için mitomisin-C kısa süreliğine uygulanır.
- Koruyucu lens: Yüzey tabakası iyileşene kadar göze şeffaf bir bandaj kontakt lens takarız. İki gözün tüm işlemi genellikle 15–20 dakika sürer.
PRK lazer uygulaması: adım adım illüstrasyon
Yüzey tabakasının aletle kaldırıldığı klasik yüzey lazeri.
- Epitelin kaldırılmasıDamlalar gözü uyuşturur; seyreltik alkol yüzey tabakasını (epitel) yumuşatır, ardından özel bir aletle nazikçe kaldırırız.
- Excimer lazerExcimer lazer, açığa çıkan kornea dokusunu numarayı düzeltecek şekilde yeniden şekillendirir.
- Koruyucu lensYüzey iyileşene kadar göze şeffaf bir bandaj kontakt lens takarız.
- Epitelin yenilenmesiYüzey tabakası birkaç gün içinde yeniden kapanır; görme haftalar içinde netleşir.
PRK lazer kimler için uygun?
- İnce korneası olanlar: Flep oluşmadığı için daha fazla kornea dokusu sağlam kalır.
- Temaslı spor yapanlar ve darbe riski olan meslekler: Boks, dövüş sporları, askeri ve emniyet mensupları gibi; flep kayması riski yoktur.
- Kornea yüzeyinde düzensizlik olanlar: Yüzey tabakası hastalıkları veya yüzeysel izler gibi LASIK’in uygun olmadığı bazı durumlar.
- Daha önce LASIK olmuş ve ek düzeltme gereken bazı hastalar: Kapakçığı yeniden kaldırmak istemediğimiz durumlarda yüzey tedavisini tercih edebiliriz.
- Akıllı lens sonrası kalan küçük numaralar: Multifokal veya trifokal lens ameliyatından sonra kalan küçük numaraları PRK ile düzeltebiliriz. Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu bu “ince ayar” tedavisinin sonuçlarını XXXVI. ESCRS Kongresi’nde (Viyana, 2018) sunmuştur.
- Yaş: En az 18 yaş; genellikle 18–40 yaş arası en uygun dönemdir.
- Numara stabilitesi: Göz numaranızın son bir yılda belirgin şekilde (0,5 dioptriden fazla) değişmemiş olması gerekir.
- Sağlıklı kornea: Kornea haritası (topografi/tomografi) ve kalınlık ölçümleri normal olmalı; keratokonus şüphesi dışlanmalıdır.
- Genel sağlık: Gebelik ve emzirme döneminde uygulamayız; ayrıca kontrolsüz diyabeti, bazı romatizmal ve bağışıklık hastalıklarını dikkatle değerlendiririz.
- Göz sağlığı: Belirgin göz kuruluğu, blefarit veya göz içi hastalıklar varsa önce bunları tedavi ederiz.
Korneada puslanma (haze) ve mitomisin-C
Yüzey lazer tedavilerinden sonra kornea iyileşirken nadiren korneada hafif bir puslanma (haze) oluşur. Risk ise düzeltilen numara yükseldikçe artar. Amerikan Oftalmoloji Akademisi’nin (AAO) literatür değerlendirmesine göre ameliyat sırasında uygun dozda ve yalnızca korneanın merkezine kısa süreli uygulanan mitomisin-C, özellikle yüksek miyopi tedavilerinde haze gelişimini azaltmaktadır. Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, PRK tedavilerinde mitomisin-C uygulamaktadır; excimer lazer sonrası haze konusundaki deneyimini SCHWIND Kullanıcı Toplantısı’nda (İstanbul, 2016) sunmuştur.
Ayrıca ameliyattan sonra UV korumalı gözlük takmak ve doktorun önerdiği damlaları düzenli kullanmak da haze riskini azaltır.
PRK lazer sonrası iyileşme süreci
| Zaman | Ne beklenir? |
|---|---|
| 1–3. gün | Yanma, batma, sulanma ve ışığa hassasiyet olabilir; ağrıyı ağrı kesici ve damlalarla kontrol ederiz |
| 3–5. gün | Yüzey tabakası çoğu hastada kapanır; koruyucu lensi çıkarırız |
| 1. hafta | Günlük yaşama ve masa başı işe dönüş |
| 1–3. ay | Görme netliği artar ve dengeye ulaşır |
PRK’de görme, flepli yöntemlere (LASIK) göre daha yavaş netleşir ve ilk günlerdeki rahatsızlık daha belirgindir; ancak uygun damla ve ilaçlarla bu rahatsızlığı iyi kontrol ederiz. Kalıcı sonuç açısından yöntemler arasında belirgin fark yoktur.
PRK’nin sonuçları: bilimsel veriler
LASIK ile PRK’yi karşılaştıran Cochrane derlemesinde LASIK’te görmenin daha hızlı toparlandığı ve ilk günlerde ağrının daha az olduğu, uzun dönemde ise iki yöntemin görme sonuçlarının benzer olduğu bildirilmiştir.
PRK, en uzun takip süresine sahip lazer yöntemidir. Türkiye’den 20 yıllık bir çalışmada tedavi gören gözlerin tamamında gözlüklü görme 1,0 (20/20) veya daha iyiydi. Çalışma, kornea dokusunun sağlıklı yapısını koruduğunu da gösterdi. İtalya’dan 20 yıllık bir başka çalışmada da geç dönemde ektazi veya haze gibi görmeyi tehdit eden bir komplikasyon görülmemiştir.
PRK mi, No Touch mu, LASIK mi?
| Özellik | PRK | No Touch (TransPRK) | LASIK (Q-LASIK, Femto-LASIK) |
|---|---|---|---|
| Flep | Yok | Yok | Var |
| Yüzey tabakası | Alkolle yumuşatıp özel aletle kaldırırız | Lazerle tek adımda kaldırırız | Yerinde kalır; kapakçığı kaldırırız |
| İlk günlerde rahatsızlık | Belirgin | Belirgin | Az |
| Görmenin netleşmesi | Günler – haftalar | Günler – haftalar | Saatler – 1 gün |
| Özellikle uygun | İnce kornea, darbe riski | İnce kornea, darbe riski | Hızlı iyileşme isteyenler, yeterli kornea kalınlığı |
Diğer yöntemler: No Touch · SMILE Pro · Q-LASIK · Femto-LASIK
PRK lazer riskleri
- İlk günlerde ağrı ve ışığa hassasiyet: Yüzey tabakası kapanana kadar sürer.
- Korneada puslanma (haze): Nadirdir; mitomisin-C ve güneşten korunma riski azaltır.
- Yüzey tabakasının geç kapanması: Nadiren olur, kontrollerde takip ederiz.
- Göz kuruluğu ve gece ışık halkaları: Genellikle geçicidir.
- Enfeksiyon: Çok nadirdir; damlalar ve koruyucu lens döneminde hijyen kurallarına uyulması önemlidir.
- Numarada gerileme: Az sayıda hastada zamanla küçük bir numara olması mümkündür; kornea uygunsa ek tedavi yapabiliriz.
PRK lazer ücreti
Ücreti muayene sonrasında, tek veya çift göz tedavisine göre belirleriz. Refraktif lazer tedavileri genellikle SGK kapsamında değildir.
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu anlatıyor
Sık değişen gözlük numarası, ameliyat sonrası süreç ve tekrar lazer hakkında kısa videolar.
Sık sorulan sorular
İşlem sırasında ağrı hissetmezsiniz. Yüzey tabakası iyileşene kadar ilk 2–3 gün yanma, batma ve sulanma olması olasıdır; bu dönemi damlalar ve ağrı kesicilerle kontrol ederiz.
İkisi de flepsiz yüzey tedavisidir. PRK’de yüzey tabakasını alkolle yumuşatıp özel bir aletle kaldırırız. No Touch’ta ise bu tabakayı da lazerle, tek adımda ve göze herhangi bir alet ile dokunulmadan kaldırırız.
Yüzey tabakası genellikle 3–5 günde kapanır. Masa başı işe çoğu hasta yaklaşık 1 hafta içinde döner.
Uzun dönemde görme sonuçları benzerdir. PRK’de flep olmadığı için ince korneada ve darbe riskinde avantajlıdır; LASIK’te ise görme daha hızlı netleşir ve ilk günlerde rahatsızlık daha azdır.
Görme keskinliği yeterli hale gelip kontrol muayenesinde onay alındıktan sonra; genellikle 1–2 hafta içinde.
Güneşe çıkmanızda sakınca yoktur; ancak ilk aylarda korneada puslanma riskini azaltmak için UV korumalı güneş gözlüğü kullanmanızı öneririz.
Kaynaklar
- Shortt AJ, Allan BD, Evans JR. Laser-assisted in-situ keratomileusis (LASIK) versus photorefractive keratectomy (PRK) for myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD005135. doi:10.1002/14651858.CD005135.pub3
- Majmudar PA ve ark. Mitomycin-C in corneal surface excimer laser ablation techniques: a report by the American Academy of Ophthalmology. Ophthalmology. 2015;122(6):1085–1095. doi:10.1016/j.ophtha.2015.01.019
- Bilgihan K ve ark. Evaluation of long-term corneal morphology after photorefractive keratectomy by in vivo confocal microscopy and specular microscopy; 20-year follow-up. Eye Contact Lens. 2019;45(6):360–364. doi:10.1097/ICL.0000000000000585
- Cennamo G ve ark. Twenty-year follow-up of excimer laser photorefractive keratectomy: a retrospective observational study. Ophthalmol Ther. 2020;9(4):917–927. doi:10.1007/s40123-020-00281-7
- Serfözö ve ark. Transepithelial versus conventional PRK: systematic review and meta-analysis. J Cataract Refract Surg. 2025. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001749
- Wen D ve ark. Postoperative efficacy, predictability, safety, and visual quality of laser corneal refractive surgery: a network meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2017;178:65–78. doi:10.1016/j.ajo.2017.03.013
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra belirleriz.
PRK uygunluk muayenesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul