Blefarit – Göz Kapağı Kirpik İltihabı
Meibom bezi disfonksiyonu · Demodeks · Kapak hijyeni · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
Blefarit, göz kapağı kenarının ve kirpik diplerinin kronik iltihabıdır; kızarıklık, kepeklenme, kaşıntı, yanma ve sabah yapışıklık yapar. Olası nedenler arasında bakteriler, meibom bezi tıkanıklığı ve Demodeks akarları yer alır. Blefarit tedavisi için temel adım düzenli sıcak kompres ve kapak hijyenidir; ayrıca gerekirse damla, pomad ve ağızdan ilaçlar ekleriz.
Kuru göz ve blefarit tedavisi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, kuru göz ve kapak kaynaklı şikâyetlerin tedavisini anlatıyor.
Blefarit nedir?
Blefarit, göz kapağı kenarının ve kirpik diplerinin kronik iltihabıdır. Kirpik diplerinde kızarıklık, kepeklenme, kabuklanma, kaşıntı ve yanma yapar; sabahları kapaklar bazen yapışık olur. Bulaşıcı değildir, ancak tekrarlama eğilimi yüksektir ve genellikle uzun süreli bakım gerektirir. Göz kuruluğunun en sık nedenlerinden biridir.
Blefarit tipleri
- Ön blefarit: Kirpik diplerini tutar; stafilokok bakterileri veya seboreik dermatit (kepek) ile ilişkilidir.
- Arka blefarit – meibom bezi disfonksiyonu: Kapak içindeki yağ bezlerinde tıkanıklık olur, salgı koyulaşır ve gözyaşı hızla buharlaşır. Ayrıca rozasea (gül hastalığı) ile sık birlikte seyreder.
- Demodeks blefariti: Kirpik diplerinde yaşayan mikroskobik akarlar (Demodex) kirpik diplerinde silindirik kepekler (kolaret) oluşturur. Bir meta-analize göre insanların yaklaşık üçte birinde, 60 yaş üzerinde ise yarısından fazlasında Demodex bulunmaktadır.
Belirtiler
- Kapak kenarlarında kızarıklık, şişlik ve kaşıntı
- Kirpik diplerinde kepek, kabuk; sabah kapakların yapışması
- Yanma, batma, kumlanma; gün içinde dalgalanan görme
- Kirpik dökülmesi veya yanlış yönde çıkan kirpikler
- Tekrarlayan arpacık ve şalazyon (kapakta yağ bezi kisti)
Blefarit tedavisi
- Kapak hijyeni (tedavinin temeli): Günde 1–2 kez 5–10 dakika sıcak kompres, ardından kapak kenarlarının hafif masajı ve kapak temizleme solüsyonu veya mendilleriyle temizlik.
- Damla ve pomadlar: Antibiyotikli pomadlar, kısa süreli iltihap giderici damlalar, koruyucusuz suni gözyaşı.
- Demodeks tedavisi: Çay ağacı yağı içeren kapak ürünleri; bazı ülkelerde onaylı lotilaner damla. 412 hastalık Saturn-2 çalışmasında lotilaner damlayla 6 haftada kolaret temizlenmesi %56’ya ulaşmıştır (plasebo %12,5).
- Ağızdan tedavi: Rozasea veya dirençli meibom bezi hastalığında hekim kontrolünde doksisiklin/azitromisin gibi antibiyotikler kullanmak mümkündür.
- Cihaz tabanlı tedaviler: Dirençli meibom bezi disfonksiyonunda termal pulsasyon veya yoğun atımlı ışık (IPL) gibi uygulamaları seçilmiş hastalarda düşünmek mümkündür.
Cochrane derlemesine göre kapak hijyeni belirtileri azaltır ve topikal antibiyotikler ön blefaritte yararlıdır; ancak kronik blefariti tamamen iyileştiren tek bir tedavi yoktur. Bu nedenle blefarit tedavisi için düzenli bakım en önemli adımdır.
Göz ameliyatı öncesi blefarit tedavisi neden önemli?
Katarakt, akıllı lens veya lazer göz ameliyatı öncesinde blefarit ve meibom bezi hastalığı tedavi edilmelidir. Çünkü kapak kenarındaki bakteri yükünün enfeksiyon riskini yükseltmesi mümkündür; bozuk gözyaşı tabakası ise ameliyat öncesi ölçümlerin doğruluğunu ve ameliyat sonrası konforu olumsuz etkiler. Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, katarakt ve lazer ameliyatı öncesinde göz yüzeyini bu nedenle ayrıntılı değerlendirmektedir.
Blefarit tedavisi hakkında sık sorulan sorular
Hayır, blefarit bulaşıcı değildir. Ancak genel hijyen için havlu ve göz makyaj malzemelerini paylaşmamanızı öneririz.
Blefarit genellikle kronik ve tekrarlayıcıdır. Yine de düzenli kapak bakımıyla şikâyetleri çoğu hastada kontrol altına almak mümkündür.
Alevlenme dönemlerinde göz makyajına ara vermenizi öneririz. Sonrasında da kirpik diplerine sürülen ürünlerden kaçınmanızı ve makyajı her gece iyice temizlemenizi öneririz.
Evet. Meibom bezlerinin tıkanması tekrarlayan arpacık ve şalazyona zemin hazırlar; bu nedenle blefarit tedavisi bunların tekrarlamasını azaltır.
Kaynaklar
- Lindsley K ve ark. Interventions for chronic blepharitis. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(5):CD005556. doi:10.1002/14651858.CD005556.pub2
- Amescua G ve ark. Blepharitis Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2019;126(1):P56–P93. doi:10.1016/j.ophtha.2018.10.019
- Nichols KK ve ark. The international workshop on meibomian gland dysfunction: executive summary. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2011;52(4):1922–1929. doi:10.1167/iovs.10-6997a
- Gaddie IB ve ark. Lotilaner ophthalmic solution 0.25% for Demodex blepharitis: randomized, vehicle-controlled, multicenter, phase 3 trial (Saturn-2). Ophthalmology. 2023;130(10):1015–1023. doi:10.1016/j.ophtha.2023.05.030
- Maleki B ve ark. Global prevalence of human Demodex mite: a systematic review and meta-analysis. Acta Trop. 2025;268:107693. doi:10.1016/j.actatropica.2025.107693
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra hekiminiz belirler.
Blefarit ve göz yüzeyi muayenesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul