Medikal Retina Tedavileri
Diyabetik retinopati · Sarı nokta hastalığı · Retinitis pigmentosa · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Göz, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul
Medikal retina; diyabetik retinopati, sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu) ve retinitis pigmentosa gibi retina hastalıklarını göz içi iğne (anti-VEGF), lazer ve ilaç tedavileriyle yönetme alanıdır. Bu hastalıklar çoğu zaman sessiz ilerler; bu yüzden düzenli göz dibi muayenesi ve OKT ile erken tanı, görmeyi korumanın anahtarıdır.
Şeker hastalığı göze ne yapar?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, şeker hastalığının retinada yol açtığı değişiklikleri anlatıyor.
Medikal retina nedir?
Medikal retina, gözün arka tabakası olan retinanın (ağ tabaka) ve sarı noktanın (makula) hastalıklarının ilaç, lazer ve göz içi iğne tedavileriyle yönetildiği göz hastalıkları alanıdır. Retina, gözün içini bir film gibi kaplayan ve ışığı sinir sinyaline çeviren dokudur; merkezindeki makula ise okuma, yüz tanıma ve keskin görmeden sorumludur.
Retina hastalıkları çoğu zaman erken dönemde belirti vermez. Bu nedenle özellikle şeker hastalarında, 50 yaş üzerindeki kişilerde ve ailesinde retina hastalığı olanlarda düzenli göz dibi muayenesi görme kaybını önlemenin en etkili yoludur.
Tedavi ettiğimiz başlıca medikal retina hastalıkları
| Hastalık | Ne olur? | Başlıca tedavi |
|---|---|---|
| Diyabetik retinopati | Şeker hastalığı retina damarlarını bozar; sızıntı, kanama ve yeni damarlar gelişir | Kan şekeri kontrolü, göz içi iğne (anti-VEGF), retina lazeri, gerekirse vitrektomi |
| Sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu) | Yaşla makulada hasar; merkezi görme zayıflar | Yaş tipte göz içi iğne; kuru tipte takip, beslenme desteği ve risk faktörü kontrolü |
| Gece körlüğü (retinitis pigmentosa) | Kalıtsal olarak çubuk ve koni hücreleri kaybolur; gece ve yan görme azalır | Komplikasyonların tedavisi (makula ödemi, katarakt), genetik danışmanlık, uygun hastalarda gen tedavisi |
Medikal retina muayenesi ve görüntüleme
- Göz dibi muayenesi: Önce göz bebeğini damlayla büyütür, ardından retinayı ve optik siniri ayrıntılı inceleriz.
- Optik koherens tomografi (OKT): Retinanın katmanlarını mikron düzeyinde gösteren, göze temas etmeyen bir çekimdir; makula ödemi ve sıvı birikimini saptamada ve tedaviyi izlemede temel araçtır.
- Fundus fotoğrafı ve anjiyografi: Ayrıca gerekli durumlarda damar sızıntılarını ve yeni damarları boyalı çekimlerle gösteririz.
- Görme alanı ve renk görme testleri: Özellikle kalıtsal retina hastalıklarında hastalığın evresini izlemek için bu testlerden yararlanırız.
Medikal retina tedavileri
- Göz içi iğne (anti-VEGF): Anormal damar büyümesini ve sızıntıyı durduran ilaçlar göz içine uygulanır; yaş tip sarı nokta hastalığı ve diyabetik makula ödeminde standart tedavidir.
- Göz içi steroid uygulamaları: Ayrıca seçilmiş makula ödemi olgularında tercih ederiz.
- Retina lazeri (panretinal fotokoagülasyon): Proliferatif diyabetik retinopatide yeni damarların gelişimini ve kanama riskini azaltır.
- Damla ve ilaç tedavileri: Örneğin retinitis pigmentosadaki kistoid makula ödeminde.
Göz içi iğne (intravitreal enjeksiyon) nasıl uygulanır? Ameliyathane koşullarında, damla anestezisiyle yaparız ve işlem birkaç dakika sürer. Önce göz ve çevresini antiseptik solüsyonla temizleriz. Sonra göz kapaklarını bir aralayıcıyla açık tutarız. Ardından ilacı çok ince bir iğneyle gözün beyaz kısmından göz içine veririz. Çoğu hasta yalnızca hafif bir basınç hisseder. İşlemden sonra birkaç gün antibiyotikli damla kullanabilirsiniz. Ancak ağrı, artan kızarıklık veya görmede azalma olursa hemen hekime başvurmalısınız. Enfeksiyon (endoftalmi) gibi ciddi yan etkiler nadirdir.
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’nun retina alanındaki çalışmaları
Bilimsel çalışmalar
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, Prof. Dr. Zafer Kapran ile birlikte Retina-Vitreus dergisinin özel sayısında “Yaşa bağlı maküla dejenerasyonunda anti-VEGF tedavisi” başlıklı bölümü yazmıştır (2015). Spektral-domain OKT ile retina sinir lifi ölçümlerinde hizalama hatalarının etkisini değerlendiren ve kendi adını taşıyan “Helvacıoğlu tekrarlanabilirlik indeksi” algoritmasını International Journal of Ophthalmology dergisinde yayımlamıştır (2015). Retina alanındaki diğer çalışmaları arasında nanoftalmide makula katlantılarının OKT bulguları ve vitrektomi sonrası eksantrik makula deliği oluşumu yer almaktadır.
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu anlatıyor
Gözde kanama ve göz tansiyonu hakkında kısa videolar.
Sık sorulan sorular
Birçoğunda tedavi mümkündür; ayrıca ilerlemeyi yavaşlatmak da mümkündür. Yaş tip sarı nokta hastalığı ve diyabetik makula ödeminde göz içi iğne tedavileriyle görmeyi korumak, hatta iyileştirmek mümkündür. Erken tanı sonucu belirleyen en önemli etkendir.
Damla anestezisiyle yaparız; çoğu hasta yalnızca hafif bir basınç hisseder. Birkaç dakika sürer ve aynı gün evinize dönersiniz.
Retinopatisi olmayan şeker hastalarına genellikle yılda bir göz dibi muayenesi öneririz. Ancak retinopati saptanmışsa kontrol aralığını evresine göre kısaltırız. Gebelikte daha sık muayene gerekir.
Göz bebeğini büyüten damlalar birkaç saat bulanık görme ve ışığa hassasiyet yapar. Bu nedenle bu süre içinde araç kullanmamanızı öneririz.
Kaynaklar
- Teo ZL ve ark. Global prevalence of diabetic retinopathy and projection of burden through 2045: systematic review and meta-analysis. Ophthalmology. 2021;128(11):1580–1591. doi:10.1016/j.ophtha.2021.04.027
- Wong WL ve ark. Global prevalence of age-related macular degeneration and disease burden projection for 2020 and 2040: a systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health. 2014;2(2):e106–e116. doi:10.1016/S2214-109X(13)70145-1
- Virgili G ve ark. Anti-vascular endothelial growth factor for diabetic macular oedema: a network meta-analysis. Cochrane Database Syst Rev. 2023;6(6):CD007419. doi:10.1002/14651858.CD007419.pub7
- Solomon SD ve ark. Anti-vascular endothelial growth factor for neovascular age-related macular degeneration. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD005139. doi:10.1002/14651858.CD005139.pub4
- Hartong DT ve ark. Retinitis pigmentosa. Lancet. 2006;368(9549):1795–1809. doi:10.1016/S0140-6736(06)69740-7
- Kapran Z, Helvacıoğlu F. Yaşa bağlı maküla dejenerasyonunda anti-VEGF tedavisi. Retina-Vitreus. 2015;Özel Sayı:233–243.
- Helvacıoğlu F, Uyar OM, Şencan S, Tunç Z, Kapran Z. Helvacioglu reproducibility index: a new algorithm to evaluate the effects of misalignments on the measurements of retinal nerve fiber layer by spectral-domain OCT. Int J Ophthalmol. 2015;8(5). doi:10.3980/j.issn.2222-3959.2015.05.28
Bu sayfa hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedaviyi göz muayenesi ve ölçümlerden sonra belirleriz.
Retina muayenesi ve OKT değerlendirmesi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul