Slimme lens zonder staar: kan dat?
Een slimme lens zonder staar heet een heldere lensruil (refractieve lensvervanging). Voor wie is die geschikt? Waarom past hij vooral bij verziende mensen boven de 40? En wanneer is laser de betere keuze?
Ja, een slimme lens zonder staar is mogelijk. Ook als uw oog geen staar heeft, kan de eigen lens worden vervangen door een slimme lens. Dat heet een heldere lensruil (refractieve lensvervanging). De meest geschikte kandidaten zijn mensen boven de 40–45 jaar bij wie het zicht dichtbij achteruitgaat, vooral verziende mensen. De operatie corrigeert het zicht veraf, op middenafstand en dichtbij. Bovendien ontwikkelt dit oog later geen staar. Bij een jonge, licht bijziende patiënt is laser daarentegen meestal een geschiktere keuze.
Slimme lens zonder staar: wat is een heldere lensruil?
Bij een staaroperatie verwijdert de chirurg de troebele lens en plaatst hij een kunstlens. Bij een heldere lensruil is de operatie hetzelfde. Alleen is de lens die we verwijderen nog niet troebel geworden. Het doel is dus niet om staar te behandelen, maar om minder afhankelijk te zijn van een bril.
Vanaf ongeveer het 40e jaar verliest de ooglens zijn souplesse. Daardoor neemt het vermogen om op dichtbij scherp te stellen af (presbyopie). Na deze leeftijd is de lens bovendien de structuur die later staar wordt. Het vervangen van de lens kan daarom bij de juiste patiënt het zicht veraf en dichtbij corrigeren. Ook is er later geen staaroperatie meer nodig.
“Vooral bij patiënten boven de 40–45 jaar met achteruitgaand zicht dichtbij, en zeker bij verziende patiënten, is een slimme lens een heel goed alternatief, ook zonder staar.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, uit zijn video-uitleg
Kunt u een slimme lens krijgen, ook zonder staar?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu legt in 1 minuut uit voor wie een operatie met een slimme lens zonder staar geschikt is.
Wie komt in aanmerking voor een slimme lens zonder staar?
- Verziende mensen boven de 40–45 jaar: Denk aan iemand die veraf +2 en dichtbij +4 nodig heeft. Bij verziendheid ligt de grens voor laser meestal rond +4 dioptrie. Bovendien lost laser het probleem met dichtbij zien niet op. Een slimme lens corrigeert beide tegelijk.
- Mensen met achteruitgaand zicht dichtbij die geen bril willen: Dit zijn mensen die veraf misschien geen bril nodig hebben, maar wel moeite hebben met lezen. Ze wisselen steeds tussen twee brillen.
- Mensen met een hoornvlies dat niet geschikt is voor laser: Het gaat om patiënten boven de 45 met een dun hoornvlies of een sterkte buiten de grenzen van laser.
- Mensen bij wie de lens al vroeg verandert: Er is dan nog geen volledige staar, maar de lens wordt al harder of het contrast neemt af.
Voor wie is een slimme lens zonder staar geschikt?
De keuze hangt niet alleen af van de sterkte. Ook leeftijd, de toestand van de ooglens en de behoefte aan scherp zicht dichtbij spelen mee.
- Jonge bijziendeDe ooglens kan nog scherpstellen. Laser, die de sterkte op het hoornvlies corrigeert, is dan een geschiktere optie.
- Verziende boven de 40Zowel veraf als dichtbij wordt het zicht wazig. Bovendien neemt de sterkte van de leesbril snel toe. Dit is een goede groep voor een slimme lens.
- Na een slimme lensDe heldere, maar al verouderende lens wordt verwijderd. Daarna plaatst de chirurg een multifocale lens. In dit oog ontstaat later geen staar.
Voor wie raden we het niet aan?
- Jonge mensen met een lage bijziendheid: Bij iemand van twintig met −2 bijziendheid is het niet zinvol om een gezonde lens te verwijderen die nog kan scherpstellen. Op die leeftijd zijn laser of, bij een hoge sterkte, een ICL-lens betere opties.
- Sterk bijziende ogen met een lange oogas: Na een lensoperatie kan in deze ogen het risico op netvliesloslating hoger zijn. Daarom nemen we de beslissing hier extra zorgvuldig.
- Mensen met een aandoening van de gele vlek (macula): Multifocale lenzen kunnen de contrastgevoeligheid verminderen. In deze ogen kiezen we daarom meestal een monofocale lens.
- Mensen met onrealistische verwachtingen: Geen enkele lens vervangt de natuurlijke lens van een twintigjarige volledig op elke afstand.
Resultaten en risico’s
Een studie onder 1280 patiënten met een heldere lensruil vanwege problemen met dichtbij zien vergeleek leeftijdsgroepen (Schallhorn et al., Clin Ophthalmol 2017). Na 3 maanden zag ongeveer 89–94% van de patiënten met beide ogen veraf 20/20 of beter. Op dat moment zag 78–85% van de patiënten zonder bril dichtbij 20/30 of beter. Tussen de groep van 45–49 jaar en oudere patiënten was er geen significant verschil in resultaat en tevredenheid.
Net als bij elke operatie in het oog zijn er zeldzame maar ernstige risico’s, zoals infectie, ontsteking in het oog en netvliesproblemen. Bij multifocale lenzen kunt u de eerste maanden bovendien halo’s rond lichten zien in het donker. Uw hersenen wennen daar binnen enkele maanden aan.
Welke lens kiest u?
De keuze hangt af van uw levensstijl en de metingen van uw oog:
| Lens | Voor wie? |
|---|---|
| Trifocale lens | Mensen die lang op dichtbij lezen en veel met computer en telefoon werken |
| EDOF-lens | Mensen die veel in het donker autorijden en vooral veraf en op middenafstand scherp willen zien |
| Torische slimme lens | Mensen met duidelijk hoornvliesastigmatisme |
Het verschil tussen beide lenzen heb ik uitgebreid beschreven in het artikel “Trifocaal of EDOF?”.
Veelgestelde vragen
Ja. Dit heet een heldere lensruil. Het is vooral een goede optie voor verziende mensen boven de 40–45 jaar bij wie het zicht dichtbij achteruitgaat.
Meestal denken we eraan na het 40e–45e jaar, wanneer het zicht dichtbij begint af te nemen. Op jongere leeftijd kan de ooglens nog scherpstellen. Daarom zijn dan opties als laser of ICL-lenzen beter.
Nee. Staar is een troebele natuurlijke lens. Omdat die lens is verwijderd, ontstaat in dat oog geen staar. Na jaren kan het vlies achter de lens wel troebel worden (nastaar). Dat verhelpt een YAG-laser in enkele minuten.
Ja, kunstlenzen zijn gemaakt om levenslang in het oog te blijven. Ze hoeven dus niet te worden vervangen.
Bij verziendheid is de sterkte die laser kan corrigeren beperkt. Bovendien lost laser het probleem met dichtbij zien na het 40e jaar niet op. Een slimme lens corrigeert het zicht veraf en dichtbij tegelijk in één operatie.
Gerelateerde pagina’s
Bronnen
- Schallhorn SC, Schallhorn JM, Pelouskova M, et al. Refractive lens exchange in younger and older presbyopes: comparison of complication rates, 3 months clinical and patient-reported outcomes. Clin Ophthalmol. 2017;11:1569-1581. doi:10.2147/OPTH.S143201
- Fricke TR, Tahhan N, Resnikoff S, et al. Global prevalence of presbyopia and vision impairment from uncorrected presbyopia: systematic review, meta-analysis, and modelling. Ophthalmology. 2018;125(10):1492-1499. doi:10.1016/j.ophtha.2018.04.013
- Woodward MA, Randleman JB, Stulting RD. Dissatisfaction after multifocal intraocular lens implantation. J Cataract Refract Surg. 2009;35(6):992-997. doi:10.1016/j.jcrs.2009.01.031
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Topographic factors affecting dissatisfaction after trifocal IOL implantation. 36e ESCRS-congres, Wenen, september 2018 (voordracht).
Dit artikel is bedoeld als patiëntinformatie en vervangt geen onderzoek of medisch advies. De behandeling die bij u past, wordt bepaald na een oogonderzoek en metingen. Publicatiedatum: 25 september 2026.
Neem voor uw vragen contact op met Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Istanbul