Torische lens
Kunstlens die astigmatisme corrigeert · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul
Een torische lens is een kunstlens die astigmatisme corrigeert. De chirurg plaatst de lens tijdens een staaroperatie of multifocale lensimplantatie. Hij lijnt de lens uit op de as van het astigmatisme van het hoornvlies. Daardoor is na de operatie minder vaak een bril nodig. Er bestaan bovendien torische versies van monofocale, EDOF- en trifocale lenzen.
Wat is een torische lens?
Een torische lens is een kunstlens die tijdens een staaroperatie of multifocale lensimplantatie de eigen ooglens vervangt en astigmatisme corrigeert. Standaard (sferische) kunstlenzen corrigeren bijziendheid en verziendheid, maar geen astigmatisme. Een torische lens heeft daarentegen in verschillende meridianen een verschillende brekingskracht. Tijdens de operatie lijnt de chirurg deze sterkte uit op de as van het astigmatisme van het hoornvlies. Daardoor heft de lens het astigmatisme op.
Torisch is eerder een ontwerpkenmerk dan een afzonderlijk lenstype: er bestaan torische versies van monofocale, EDOF- en trifocale lenzen. Zo kunnen we naar scherp zicht op afstand, tussenafstand en dichtbij streven, terwijl we het astigmatisme in dezelfde operatie corrigeren.
Wat is astigmatisme en waarom is het belangrijk?
Het hoornvlies is het heldere voorste ‘venster’ van het oog. Astigmatisme ontstaat wanneer het hoornvlies in de ene richting sterker gekromd is dan in de andere. Daardoor kan het oog het licht niet in één punt bundelen. Beelden kunnen dan wazig, schaduwachtig of dubbel lijken, en vooral ’s nachts treedt lichtverstrooiing op. Bovendien heeft een aanzienlijk deel van de staarpatiënten zoveel astigmatisme van het hoornvlies dat correctie tijdens de operatie aangewezen is.
Zonder correctie van het astigmatisme tijdens een staaroperatie kan voor veraf nog steeds een bril nodig zijn. Dat geldt ook als de lenssterkte heel nauwkeurig is berekend. Bij premiumlenzen vermindert niet-gecorrigeerd astigmatisme daarnaast de beeldkwaliteit die de lens kan bieden aanzienlijk.
Voor wie is een torische lens geschikt?
- Staarpatiënten met regelmatig astigmatisme van het hoornvlies: patiënten bij wie metingen een relevant regelmatig astigmatisme bevestigen.
- Patiënten die een premiumlens overwegen: om volledig te profiteren van een trifocale of EDOF-lens is correctie van het astigmatisme nodig. Bij deze patiënten gebruiken we daarom een torische premiumlens.
- Kandidaten voor refractieve lensvervanging: bij refractieve lensvervanging corrigeren we het astigmatisme eveneens met een torische lens. Deze ingreep vindt zonder staar plaats, met als doel onafhankelijk te worden van een bril.
Hoe plannen we een operatie met een torische lens?
Het succes van de operatie hangt af van de nauwkeurigheid van de metingen vóór de operatie:
- Voorbereiding van het oogoppervlak: droge ogen kunnen de metingen vertekenen. Zo nodig behandelen we eerst het oogoppervlak en herhalen we daarna de metingen.
- Biometrie en hoornvliestopografie: we meten de grootte en de as van het astigmatisme met meer dan één apparaat. Vervolgens vergelijken we de resultaten met elkaar.
- Astigmatisme van de achterzijde van het hoornvlies: naast de voorzijde draagt ook de achterzijde bij aan het totale astigmatisme. Daarom houden we bij de berekening van de lenssterkte rekening met dit effect.
- Berekening van lenssterkte en as: we bepalen de sferische en cilindrische sterkte van de lens met actuele torische formules. Op dezelfde manier bepalen we ook de as waarop we de lens plaatsen.
Hoe verloopt een operatie met een torische lens?
Net als bij een staaroperatie krijgt u een plaatselijke verdoving met oogdruppels. De ingreep duurt meestal 15–20 minuten per oog. Eerst verwijdert de chirurg de eigen lens met phaco-emulsificatie. Vervolgens plaatst hij de torische lens in het kapselzakje. Tot slot lijnt hij de asmarkeringen op de lens uit op de geplande astigmatismeas. Voor de uitlijning kan de chirurg een handmatige markering vóór de operatie gebruiken. Ook een digitale (beeldgestuurde) markering tijdens de operatie is mogelijk. Meta-analyses hebben aangetoond dat digitale markering de uitlijningsfout verkleint.
Kan een torische lens draaien?
Het effect van een torische lens hangt ervan af of hij op de juiste as blijft. Elke graad afwijking vermindert het corrigerende effect namelijk met ongeveer 3%. Bij een afwijking van 30 graden gaat de correctie zelfs volledig verloren. De rotatiestabiliteit van de lens is daarom belangrijk.
Volgens een meta-analyse van 51 studies met 4.863 ogen draaien de huidige torische lenzen gemiddeld ongeveer 2,4 graden. Met andere woorden: moderne torische lenzen zijn zeer stabiel. Rotatie treedt meestal op in de eerste dagen. Een relevante rotatie is zeldzaam. Als die toch optreedt, kan de chirurg de lens met een korte ingreep weer op de juiste as zetten.
Resultaten van torische lenzen: het wetenschappelijk bewijs
Een meta-analyse van 12 studies vergeleek torische en niet-torische lenzen bij staarpatiënten met astigmatisme van het hoornvlies. Volgens deze analyse leiden torische lenzen tot minder restastigmatisme en een beter ongecorrigeerd zicht in de verte. Met torische lenzen is de kans op een restastigmatisme van maximaal 0,5 dioptrie bovendien ongeveer 3,3 keer groter.
Torische lenzen doen het ook goed in vergelijking met methoden die astigmatisme verminderen door incisies in het hoornvlies. Vergeleken met femtosecondelaser-geassisteerde astigmatische keratotomie (FSAK) laten torische lenzen minder restastigmatisme achter. Bovendien geven ze een beter ongecorrigeerd zicht in de verte. Een Cochrane-review vergeleek torische lenzen met limbale relaxatie-incisies (LRI). Die review vond een verschil in het voordeel van torische lenzen, al was dat klein. Bij een gering astigmatisme kunnen we daarom ook andere opties overwegen.
Kosten en informatie voor internationale patiënten
De kosten van een operatie met een torische lens stellen we na het onderzoek vast. Ze hangen af van het type lens (torisch monofocaal, torisch EDOF, torisch trifocaal). Ook speelt mee of we één of beide ogen behandelen.
Voor internationale patiënten: stuur ons uw eerdere oogheelkundige verslagen en uw topografie via WhatsApp voor een persoonlijk behandelplan en kostenoverzicht. Bij een operatie aan beide ogen raden we aan om ongeveer een week in Istanbul te verblijven. Zo kunnen we na de operatie ook de positie van de lens controleren. Consulten zijn mogelijk in het Engels.
Veelgestelde vragen
Een torische lens is een kunstlens die astigmatisme corrigeert. De chirurg plaatst hem tijdens een staaroperatie of multifocale lensimplantatie. De lens heeft in verschillende meridianen een verschillende brekingskracht. Daarom lijnt de chirurg hem uit op de as van het astigmatisme van het hoornvlies.
Ja. Dat is mogelijk bij patiënten met een relevant regelmatig astigmatisme van het hoornvlies. De chirurg gebruikt daarvoor tijdens de staaroperatie een torische kunstlens.
De huidige torische lenzen zijn zeer stabiel; meta-analyses vonden een gemiddelde rotatie van ongeveer 2–3 graden. Een relevante rotatie is zeldzaam. Als die toch optreedt, kan de chirurg de lens met een korte ingreep weer op de juiste as zetten.
Torisch is een ontwerpkenmerk. Er bestaan namelijk torische versies van monofocale, EDOF- en trifocale lenzen. Torische EDOF- en torische trifocale lenzen corrigeren het astigmatisme en werken tegelijk als premiumlens.
Dat hangt af van het stadium van de keratoconus en de regelmaat van het hoornvlies. Bij lichte, stabiele keratoconus kunnen we met zorgvuldige metingen een torische lens overwegen. Bij gevorderde keratoconus met een onregelmatig hoornvlies raden we dit echter in het algemeen af.
Voor één oog zijn enkele dagen meestal voldoende, inclusief het onderzoek vooraf en de controle de volgende dag. Voor beide ogen raden we daarentegen ongeveer een week aan. Het precieze plan maken we nadat we uw verslagen hebben beoordeeld.
Bronnen
- Hao LH, Pei C. Toric versus non-toric intraocular lenses for pre-existing corneal astigmatism: a systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2026;13:1777267. doi:10.3389/fmed.2026.1777267
- Li ES et al. Rotational stability of toric intraocular lenses by lens model and haptic design: systematic review and single-arm meta-analysis. J Cataract Refract Surg. 2024;50(9):976–984. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001486
- Yen WT et al. Femtosecond laser-assisted astigmatic keratotomy versus toric IOL implantation for correcting astigmatism in cataract patients: a systematic review and meta-analysis with trial sequential analysis. Br J Ophthalmol. 2025;109(3):324–332. doi:10.1136/bjo-2024-325195
- Lake JC et al. Toric intraocular lens versus limbal relaxing incisions for corneal astigmatism after phacoemulsification. Cochrane Database Syst Rev. 2019;12(12):CD012801. doi:10.1002/14651858.CD012801.pub2
- Yu JG et al. Digital marking versus manual marking technique for toric intraocular lens alignment: a meta-analysis. BMC Ophthalmol. 2025;25(1):499. doi:10.1186/s12886-025-04329-9
- Kohnen T et al. Standards for analyzing astigmatic outcomes: Part I: astigmatism basics. J Cataract Refract Surg. 2025;51(6):440–446. doi:10.1097/j.jcrs.0000000000001644
Deze pagina is bedoeld als informatie voor patiënten en vervangt geen onderzoek of medische beoordeling. Welke behandeling bij u past, bepalen we daarom na een oogonderzoek en metingen.
Maak een afspraak voor een geschiktheidsonderzoek voor een torische lens
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul, Turkije