Behandeling van astigmatisme
Regelmatig en onregelmatig astigmatisme · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul
Astigmatisme is een refractieafwijking die op alle afstanden wazig zien veroorzaakt, omdat het hoornvlies in één richting sterker gekromd is. Zo kunnen een bril en torische contactlenzen de afwijking corrigeren. Bij geschikte personen behandelen we haar bovendien blijvend met een laserbehandeling, een torische ICL of een torische kunstlens. Een snel toenemende afwijking kan het eerste teken van keratoconus zijn.
Wat is astigmatisme?
Astigmatisme is een refractieafwijking waarbij het licht niet in één punt kan worden scherpgesteld, omdat het hoornvlies (of de ooglens) in de ene richting sterker gekromd is dan in de andere. Daardoor zijn beelden op alle afstanden wazig of schaduwachtig, en ’s nachts lijken lichten uit te stralen. Het komt bovendien vaak samen met bijziendheid of verziendheid voor.
- Regelmatig astigmatisme: het hoornvlies is op een regelmatige manier gekromd, zoals een rugbybal; een bril, torische contactlenzen, een laserbehandeling of een torische kunstlens corrigeert dit.
- Onregelmatig astigmatisme: de vorm van het hoornvlies is onregelmatig; de meest voorkomende oorzaak is keratoconus. Ook eerdere operaties en littekens in het hoornvlies kunnen de oorzaak zijn. Een bril corrigeert dit niet volledig; daarom kunnen speciale contactlenzen, crosslinking, intracorneale ringsegmenten of een topografie-/wavefrontgeleide laserbehandeling nodig zijn.
Klachten
- Wazig, schaduwachtig of dubbel zien dichtbij en in de verte
- Uitstralen en strepen van koplampen en lichten in het donker
- Vermoeide ogen, hoofdpijn, met samengeknepen ogen kijken
- Vaak veranderende brilsterkte, vooral van de astigmatismewaarde (een waarschuwingsteken voor keratoconus)
Behandelmogelijkheden bij astigmatisme
| Optie | Omschrijving |
|---|---|
| Bril | Regelmatig astigmatisme corrigeert men met cilindrische glazen |
| Torische contactlenzen | Zachte lenzen die de afwijking corrigeren en dankzij hun ontwerp niet op het oog draaien; bij hoog of onregelmatig astigmatisme gebruikt men harde zuurstofdoorlatende, hybride of sclerale lenzen |
| Laserbehandeling | Een regelmatige afwijking kunnen we corrigeren met SMILE Pro, No Touch, Q-LASIK of Femto-LASIK; een topografie-/wavefrontgeleide laserbehandeling heeft de voorkeur bij een onregelmatig hoornvlies en bij ogen waarbij het refractieve en het corneale astigmatisme niet overeenkomen |
| Torische ICL | Jongvolwassenen met hoge bijziendheid en astigmatisme die niet geschikt zijn voor een laserbehandeling (fakische intraoculaire lens (ICL)) |
| Torische lens | Tijdens een staaroperatie of multifocale lensimplantatie corrigeren we dit tegelijk; er bestaan torische EDOF- en torische trifocale modellen |
Meta-analyses hebben bovendien aangetoond dat torische lenzen bij staarpatiënten met corneaal astigmatisme de restafwijking verminderen en het ongecorrigeerde zicht in de verte verbeteren in vergelijking met niet-torische lenzen. Ook is bij een laserbehandeling de overeenkomst tussen refractief en corneaal astigmatisme belangrijk; als het verschil groot is, plannen we de behandeling op basis van de metingen van het hoornvlies.
Wie contactlenzen wil dragen, krijgt tijdens het onderzoek van de arts te horen welk type lens en welke sterkte geschikt zijn; vervolgens schaft u de lens volgens dit advies aan. Ook volgen we tijdens regelmatige controles de pasvorm van de lens en de gezondheid van het hoornvlies.
Kan astigmatisme een teken van keratoconus zijn?
Ja. Vooral bij jonge mensen kunnen een toename van de afwijking met korte tussenpozen, met een bril niet volledig scherp kunnen zien en slecht passende contactlenzen de eerste tekenen van keratoconus zijn. Met topografie en tomografie van het hoornvlies spoort de arts keratoconus vroeg op, en crosslinking kan de progressie stoppen. Daarom is bij elke patiënt met een toenemende afwijking een hoornvlieskaart nodig. Meer: keratoconus.
Veelgestelde vragen
Ja. Bij geschikte patiënten kunnen we de regelmatige vorm corrigeren met SMILE Pro, No Touch of LASIK. Een onregelmatige vorm kan daarentegen een gepersonaliseerde (topografie-/wavefrontgeleide) behandeling vereisen.
De grens hangt namelijk af van de dikte van het hoornvlies en van de gekozen methode. Is de afwijking te hoog voor een laserbehandeling, dan kunnen we het corrigeren met een torische ICL of een torische kunstlens.
Ja. Bij regelmatig astigmatisme kunt u torische zachte lenzen gebruiken, en bij hoog of onregelmatig astigmatisme harde, hybride of sclerale lenzen. Welke lens geschikt is, bepaalt de arts echter tijdens het onderzoek.
Regelmatig astigmatisme blijft meestal het hele leven ongeveer gelijk, al kan de as met de leeftijd veranderen. Een afwijking die in korte tijd snel toeneemt, onderzoeken we op keratoconus.
Ja. Met een torische kunstlens kunnen we de afwijking ook tijdens een staaroperatie corrigeren.
Bronnen
- Hao LH, Pei C. Toric versus non-toric intraocular lenses for pre-existing corneal astigmatism: a systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2026;13:1777267. doi:10.3389/fmed.2026.1777267
- Cheng SM et al. Topography-guided versus wavefront-optimized LASIK for myopia with and without astigmatism: a meta-analysis. J Refract Surg. 2021;37(10):707–714. doi:10.3928/1081597X-20210709-01
- Frings A et al. LASIK for spherical refractive myopia: effect of topographic astigmatism (ocular residual astigmatism, ORA) on refractive outcome. PLoS One. 2015;10(4):e0124313. doi:10.1371/journal.pone.0124313
- Wen D et al. Postoperative efficacy, predictability, safety, and visual quality of laser corneal refractive surgery: a network meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2017;178:65–78. doi:10.1016/j.ajo.2017.03.013
Deze pagina is bedoeld als informatie voor patiënten en vervangt dus geen onderzoek of medische beoordeling. Na een oogonderzoek en metingen bepalen we welke behandeling bij u past.
Onderzoek voor de behandeling van astigmatisme
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul, Turkije