Scheelzienoperatie
Scheelzien bij kinderen en volwassenen · Lui oog (amblyopie) · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul
Een scheelzienoperatie is soms nodig bij scheelzien (strabismus). Dan kunnen beide ogen niet naar hetzelfde punt kijken, omdat één oog naar binnen, naar buiten, naar boven of naar beneden afwijkt. Het komt voor bij ongeveer 2% van de bevolking. Bij kinderen kan het leiden tot een lui oog en bij volwassenen tot dubbelzien. De behandeling bestaat uit een bril, afplakken en zo nodig een operatie aan de uitwendige oogspieren; tijdens de scheelzienoperatie halen we het oog niet uit de oogkas.
Scheelzienoperatie en scheelzien in het kort
- Komt voor bij ongeveer 2% van de bevolking.
- Bij kinderen kan het leiden tot een lui oog. Daarom moet een arts elke scheelstand die na de leeftijd van 4–6 maanden aanhoudt, onderzoeken.
- Tijdens de operatie halen we het oog niet uit de oogkas. Wel stellen we de uitwendige oogspieren bij.
- Een scheelzienoperatie bij volwassenen kan dubbelzien opheffen en de kwaliteit van leven verbeteren.
Wat is scheelzien?
Bij scheelzien kunnen beide ogen niet naar hetzelfde punt kijken. Dat wil zeggen dat één oog naar binnen, naar buiten, naar boven of naar beneden afwijkt. Het kan voortdurend of met tussenpozen aanwezig zijn. Het kan bijvoorbeeld alleen optreden bij vermoeidheid, bij het in de verte kijken of bij dagdromen. Volgens een meta-analyse met gegevens van 229.000 mensen komt scheelzien voor bij ongeveer 2% van de bevolking. Naar buiten afwijken (exotropie) komt daarbij vaker voor dan naar binnen afwijken (esotropie).
Hoe verloopt een scheelzienoperatie?
Toont de correctie aan de oogspieren, stap voor stap.
- Rechtuit kijkenBij gezonde ogen kijken beide ogen naar hetzelfde punt. Daarbij ligt de lichtreflex in beide ogen in het midden van de pupil.
- Scheelzien (voorbeeld: exotropie)Eén oog kan naar binnen (esotropie), naar buiten (exotropie), naar boven of naar beneden afwijken. Bij kinderen kan dit ook leiden tot een lui oog.
- Spieroperatie (recessie)Zo herstelt de chirurg het evenwicht. Daarbij verplaatst hij de aanhechting van de spier die het oog naar buiten trekt over een afgemeten afstand naar achteren (recessie) of hij verkort een spier.
- ResultaatDe ogen staan weer recht. We halen het oog niet uit de oogkas. De operatie vindt namelijk plaats aan de uitwendige oogspieren.
Scheelzien en lui oog bij kinderen
Het belangrijkste gevolg van scheelzien bij kinderen is een lui oog (amblyopie). Dat ontstaat wanneer de hersenen het beeld van het afwijkende oog onderdrukken. Amblyopie komt wereldwijd voor bij ongeveer 1,75% van de kinderen en kan blijvend worden als de behandeling niet op jonge leeftijd begint.
- Af en toe scheel kijken in de eerste levensmaanden kan bij pasgeborenen normaal zijn. Een arts moet echter elke scheelstand beoordelen die na de leeftijd van 4–6 maanden aanhoudt.
- Sommige naar binnen gerichte scheelstanden die door verziendheid ontstaan (accommodatieve esotropie), corrigeren we alleen met een bril.
- Bij een lui oog passen we eerst een bril en afplakken toe (het afdekken van het goede oog). Daarna plannen we zo nodig een operatie.
- Verder raden we aan om alle kinderen ten minste één keer een uitgebreid oogonderzoek te laten doen voordat ze naar school gaan.
Scheelzien bij volwassenen
Bij volwassenen kan scheelzien een overblijfsel zijn van scheelzien uit de kindertijd. Het kan ook ontstaan na zenuwverlammingen (diabetes, hoge bloeddruk, trauma), een schildklieroogziekte of een eerdere oogoperatie. Nieuw ontstane scheelstanden veroorzaken vaak dubbelzien, en een arts moet de onderliggende oorzaak onderzoeken. Een scheelzienoperatie bij volwassenen is namelijk niet puur cosmetisch. Zo kan ze dubbelzien opheffen, het gezichtsveld vergroten en een positief effect hebben op het zelfvertrouwen en het sociale leven. In een studie met 79 volwassenen met scheelzien dat in de kindertijd was ontstaan, was aanhoudend dubbelzien na de operatie zeldzaam (1–2%). Bovendien stegen de scores voor kwaliteit van leven binnen een jaar duidelijk.
Scheelzienoperatie en andere behandelmogelijkheden
- Bril: de eerste behandeling, vooral bij naar binnen gerichte scheelstanden door verziendheid.
- Afplakken en behandeling van amblyopie: om het zicht van beide ogen bij kinderen gelijk te trekken.
- Prismabril: bij kleine afwijkingen en dubbelzien.
- Botulinetoxine: om in geselecteerde gevallen de betreffende spier tijdelijk te ontspannen.
- Scheelzienoperatie: de chirurg verplaatst de aanhechting van de uitwendige spieren die het oog bewegen over een afgemeten afstand naar achteren (recessie). Ook kan hij de spier inkorten (resectie/plicatie). We halen het oog niet uit de oogkas. Daarvoor maken we de incisie in het vlies over het oogwit en die laat geen zichtbaar litteken achter. Verder gebruiken we bij kinderen algehele narcose en bij geschikte volwassenen plaatselijke verdoving. Bovendien kunnen we met de techniek van de verstelbare hechting bij geselecteerde volwassenen na de operatie nog bijstellen.
Na de operatie treden enkele dagen roodheid en een zanderig gevoel op. De meeste patiënten hervatten echter binnen enkele dagen hun dagelijkse bezigheden. Sommige patiënten hebben mogelijk een tweede operatie nodig.
Het onderzoek van prof. dr. Fırat Helvacıoğlu naar scheelzien
Wetenschappelijk onderzoek
De resultaten van het aanbrengen van amnionmembraan rond de spieren bij patiënten die een herhaalde scheelzienoperatie nodig hadden en bij restrictief scheelzien door verklevingen, publiceerde prof. dr. Fırat Helvacıoğlu in het Japanese Journal of Ophthalmology (2013). In deze prospectieve studie daalde de gemiddelde afwijking van 34,3 naar 4,6 prismadioptrie. Bovendien bereikte 86% van de patiënten een afwijking van minder dan 8 prismadioptrie met volledige oogbewegingen. Daarnaast hield hij op nationale congressen presentaties over de klinische kenmerken van paralytisch scheelzien, de resultaten van scheelzienoperaties, congenitale esotropie en het gebruik van amnionmembraan bij een dubbele elevatorparese.
Veelgestelde vragen
Er is geen leeftijdsgrens. Bij aangeboren naar binnen gerichte scheelstanden gebeurt de operatie meestal op jonge leeftijd. Bij andere vormen hangt het moment echter af van de grootte van de afwijking, het zicht en de behandeling van amblyopie. Ook bij volwassenen voeren we de operatie met succes uit.
Nee. De operatie vindt plaats aan de uitwendige spieren. Via het dunne vlies over het oogwit bereiken we die spieren en we halen het oog niet uit de oogkas.
Als u een refractieafwijking hebt, zult u uw bril moeten blijven dragen. Een bril kan deel uitmaken van de behandeling van scheelzien.
Afgezien van tijdelijk scheel kijken in de eerste levensmaanden verdwijnt scheelzien meestal niet vanzelf. Vroeg onderzoek is belangrijk om een lui oog bij kinderen te voorkomen.
Ja. Een scheelzienoperatie bij volwassenen kan dubbelzien opheffen, het gezichtsveld vergroten en het psychosociaal welzijn duidelijk verbeteren.
Bronnen
- Hashemi H et al. Global and regional prevalence of strabismus: a comprehensive systematic review and meta-analysis. Strabismus. 2019;27(2):54–65. doi:10.1080/09273972.2019.1604773
- Hashemi H et al. Global and regional estimates of prevalence of amblyopia: a systematic review and meta-analysis. Strabismus. 2018;26(4):168–183. doi:10.1080/09273972.2018.1500618
- Wang JY et al. Diplopia after strabismus surgery for adults with nondiplopic childhood-onset strabismus. J AAPOS. 2019;23(6):313.e1–313.e5. doi:10.1016/j.jaapos.2019.07.005
- Hassan S et al. Adjustable versus non-adjustable sutures for strabismus. Cochrane Database Syst Rev. 2018;3(3):CD004240. doi:10.1002/14651858.CD004240.pub4
- Tuğcu B, Helvacıoğlu F, Yüzbaşıoğlu E, Gürez C, Yiğit U. Amniotic membrane in the management of strabismus reoperations. Jpn J Ophthalmol. 2013;57(2):239–244. doi:10.1007/s10384-012-0217-5
Deze pagina is bedoeld als informatie voor patiënten en vervangt geen onderzoek of medische beoordeling. Na een oogonderzoek en metingen bepalen we welke behandeling bij u past.
Onderzoek naar scheelzien en lui oog
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul, Turkije
Gerelateerde pagina's
- OogonderzoekOogonderzoek: gezichtsscherpte, brilsterkte, oogdruk, netvliesonderzoek, OCT en hoornvliestopografie. Wat u kunt verwachten.
- RefractieafwijkingenRefractieafwijkingen: bijziendheid, verziendheid, astigmatisme en oudziendheid. Oorzaken, klachten en correctie met bril, contactlenzen, laser of kunstlens.
- OogaandoeningenGlaucoom, droge ogen, blefaritis, pterygium, hoornvliesaandoeningen, scheelzien, ooglidcorrectie en DCR: diagnose en behandeling in Istanbul.