Behandeling van verziendheid (hypermetropie)
Wazig zien dichtbij en in de verte · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul
Verziendheid (hypermetropie) is een refractieafwijking waarbij het beeld pas achter het netvlies scherp is. Dat veroorzaakt inspanning bij zien dichtbij, vermoeide ogen en hoofdpijn. Een bril en contactlenzen kunnen de afwijking corrigeren. Blijvende behandelopties zijn een laserbehandeling bij lichte tot matige verziendheid bij volwassenen met een stabiele brilsterkte. Daarnaast is er refractieve lensvervanging met een multifocale lens boven de 45 jaar en bij hoge verziendheid. Bij kinderen is vroeg onderzoek belangrijk vanwege het risico op scheelzien en een lui oog.
Wat is verziendheid?
Verziendheid is een refractieafwijking waarbij het beeld pas achter het netvlies scherp is. De oorzaak is dat het oog van voor naar achter te kort is of de brekende kracht van hoornvlies en lens onvoldoende is. In de volksmond omschrijft men het als ‘veraf goed zien, maar dichtbij niet’. Bij een hogere waarde gaat echter ook het zien in de verte achteruit.
Bij jonge mensen compenseert de ooglens verziendheid gedeeltelijk met zijn scherpstellend (accommodatief) vermogen. De brilsterkte kan daardoor ‘latent’ blijven. De persoon levert dan wel voortdurend inspanning, ook terwijl hij scherp ziet. Dit compenserende vermogen neemt met de leeftijd af. Daardoor merken verziende mensen oudziendheid eerder op dan leeftijdsgenoten, vaak rond de leeftijd van 35–40 jaar. Later in het leven gaan ze ook voor de verte een bril nodig hebben.
- Lichte verziendheid: tot +2,00 D; geeft bij jonge mensen vaak geen klachten.
- Matige verziendheid: tussen +2,00 en +5,00 D; vermoeide ogen en moeite met zien dichtbij zijn uitgesproken.
- Hoge verziendheid: boven +5,00 D; zowel het zien in de verte als dichtbij is aangetast. Zeer hoge verziendheid kan voorkomen bij aandoeningen zoals nanoftalmie, waarbij het oog klein is.
Klachten
- Snel vermoeid raken bij werk dichtbij (lezen, beeldschermen), branderige en tranende ogen
- Hoofdpijn in het voorhoofd en bij de slapen, vooral aan het einde van de dag
- Wazig zien van tekst dichtbij; bij hogere waarden ook wazig zien in de verte
- Vroeg beginnende leesproblemen rond de leeftijd van 35–40 jaar
- Bij kinderen: naar binnen afwijken van het oog (accommodatieve esotropie), een lui oog, lezen vermijden
Verziendheid bij kinderen
De meeste baby’s en jonge kinderen zijn licht verziend, en dit neemt meestal af naarmate ze groeien. Hoge verziendheid of een verschil tussen beide ogen geeft echter een risico op scheelzien (vooral naar binnen) en een lui oog (amblyopie). Een oogonderzoek voordat het kind naar school gaat, is daarom belangrijk.
Het oog van een kind kan verziendheid met zijn scherpstellend vermogen maskeren. Daarom moeten we de brilsterkte meten met druppels die de pupil verwijden en het scherpstellen tijdelijk uitschakelen (cycloplegisch onderzoek). Een recente meta-analyse liet zien dat niet-cycloplegische metingen met apparaten verziendheid systematisch onderschatten. Daarnaast bleek een cycloplegisch onderzoek nodig voor een definitieve diagnose en een brilvoorschrift. Een Cochrane-review naar de vraag of een bril scheelzien bij verziende kinderen voorkomt, beoordeelde de bewijskracht als laag. Daarom nemen we de beslissing om een bril voor te schrijven individueel. Daarbij houden we rekening met de mate van verziendheid, het verschil tussen beide ogen, een eventuele scheelstand en de gezichtsscherpte. Bij kinderen voeren we geen laserbehandeling uit.
Behandeling van verziendheid
| Optie | Geschikt voor | Omschrijving |
|---|---|---|
| Bril | Alle leeftijden | Correctie met plusglazen (convergerende glazen); na het 40e levensjaar zijn progressieve glazen mogelijk voor zowel veraf als dichtbij |
| Contactlenzen | Volwassenen die geen bril willen, en geselecteerde kinderen | Zachte, torische of multifocale lenzen zijn mogelijk |
| Laserbehandeling | Ouder dan 18 jaar, stabiele brilsterkte, lichte tot matige verziendheid (in het algemeen tot ongeveer +4 D), geschikt hoornvlies | De laser maakt het centrale hoornvlies steiler om het brandpunt naar voren te brengen (No Touch, Femto-LASIK, Q-LASIK, PRK) |
| Multifocale lens / refractieve lensvervanging | Meestal boven de 40–45 jaar, matige tot hoge verziendheid, oudziendheid | We verwijderen de eigen lens en plaatsen een trifocale lens of EDOF-lens die gericht is op zien in de verte, op tussenafstand en dichtbij. Bij astigmatisme gebruiken we een torische lens |
| Fakische intraoculaire lens (ICL) | Geselecteerde jonge patiënten | Het gebruik is beperkt, omdat de voorste oogkamer bij verziendheid vaak ondiep is. We overwegen deze lens bij patiënten met geschikte afmetingen van de voorste oogkamer |
Resultaten van de laserbehandeling en advies over contactlenzen
Een laserbehandeling bij verziendheid kan tijdens de genezing meer regressie vertonen dan een laserbehandeling bij bijziendheid. In een studie met een follow-up van drie jaar trad de meeste regressie op in de eerste 12 maanden, waarna de resultaten stabieler waren. Sommige ogen hadden een nabehandeling nodig. Een Cochrane-review vergeleek PRK en LASIK bij hypermetropie. Volgens de review waren er weliswaar geen gerandomiseerde studies beschikbaar, maar leek de effectiviteit van beide methoden vergelijkbaar. Daarom bespreken we vóór de operatie uitgebreid de grenzen van laserbehandeling bij verziendheid en de veranderingen in het zicht dichtbij na het 40e levensjaar.
Wie contactlenzen wil dragen, hoort tijdens het onderzoek van de arts welk type lens en welke sterkte geschikt zijn. Vervolgens schaft u de lens volgens dit advies aan. Tijdens regelmatige controles volgen we de pasvorm van de lens en de gezondheid van het hoornvlies.
Een wegwijzer voor verziendheid per leeftijd
- Kindertijd: cycloplegisch onderzoek en zo nodig een bril; controle op scheelzien en een lui oog.
- Leeftijd 18–40 jaar: bril of contactlenzen; een laserbehandeling bij lichte tot matige verziendheid als de brilsterkte stabiel is en het hoornvlies geschikt is.
- Leeftijd 40–45 jaar: problemen met zien dichtbij worden snel merkbaar; lasermonovisie of opties voor de behandeling van oudziendheid worden overwogen.
- Boven de 45 jaar: voor verziende mensen die zowel voor veraf als dichtbij een bril dragen, is refractieve lensvervanging met een multifocale lens vaak de meest duurzame oplossing. Als er staar is ontstaan, corrigeren we de brilsterkte ook tijdens de staaroperatie.
Verziendheid en het risico op een nauwe kamerhoek (glaucoom)
Verziende ogen zijn meestal klein. Daardoor kan de kamerhoek waarlangs vocht uit het oog afvloeit nauwer zijn. Bovendien kan de eigen lens, die met de jaren dikker wordt, de kamerhoek verder vernauwen. Ogen met een nauwe kamerhoek lopen het risico op een plotselinge stijging van de oogdruk (acute kamerhoekafsluiting). Daarom beoordelen we bij elke verziende patiënt de diepte van de voorste oogkamer en de wijdte van de kamerhoek. Bij verziende patiënten van middelbare en oudere leeftijd met een nauwe kamerhoek kan lensvervanging dit risico ook verkleinen, doordat de kamerhoek wijder wordt. Bij de behandelbeslissing houden we rekening met deze metingen.
Het onderzoek van prof. dr. Fırat Helvacıoğlu in verband met verziendheid
Wetenschappelijk onderzoek
Prof. dr. Fırat Helvacıoğlu en zijn team onderzochten met optische coherentietomografie (OCT) maculaplooien bij een patiënt met bilaterale nanoftalmie. Bij deze aandoening is het oog uitzonderlijk klein, wat zeer hoge hypermetropie veroorzaakt. De resultaten verschenen in Case Reports in Ophthalmological Medicine (2014). Daarnaast presenteerde het team de studie op het 46e Nationale Oogheelkundecongres van het Turks Oogheelkundig Genootschap (2012). Daarom maakt een uitgebreide beoordeling van het netvlies en de macula deel uit van het onderzoek bij hoge verziendheid.
Veelgestelde vragen
Lichte verziendheid bij kinderen kan afnemen naarmate ze groeien. Bij volwassenen gaat verziendheid niet over. Integendeel: naarmate het scherpstellend vermogen afneemt, komt de latente hypermetropie aan het licht. Vanaf het 40e levensjaar kan bovendien de behoefte aan een bril voor zowel dichtbij als veraf toenemen.
Ja. Een laserbehandeling kan lichte tot matige verziendheid corrigeren bij volwassenen met een stabiele brilsterkte en een geschikt hoornvlies. Bij hoge verziendheid en boven de 45 jaar is refractieve lensvervanging met een multifocale lens vaak de geschiktere optie.
Nee. Verziendheid is een refractieafwijking die voortkomt uit de bouw van het oog en op elke leeftijd kan voorkomen. Oudziendheid is het probleem met zien dichtbij dat ontstaat wanneer men in de 40 is, doordat de ooglens zijn soepelheid verliest. Mensen met verziendheid merken oudziendheid eerder op.
Zonder correctie kunnen hoge verziendheid of een verschil tussen de ogen leiden tot een scheelstand (strabismus) en een lui oog. Of een bril nodig is, bepaalt een kinderoogarts na een cycloplegisch onderzoek.
Ja. Zachte, torische of multifocale contactlenzen zijn een mogelijkheid. De arts bepaalt tijdens het onderzoek het geschikte type lens en de sterkte.
Bronnen
- Roque BJ et al. Instrument-based, non-cycloplegic versus cycloplegic refraction in pediatric and young adult populations (≤25 years): a systematic review and meta-analysis. Adv Ophthalmol Pract Res. 2025. doi:10.1016/j.aopr.2025.11.004
- Jones-Jordan L et al. Spectacle correction versus no spectacles for prevention of strabismus in hyperopic children. Cochrane Database Syst Rev. 2020;4(4):CD007738. doi:10.1002/14651858.CD007738.pub3
- Plaza-Puche AB et al. Three-year follow-up of hyperopic LASIK using a 500-Hz excimer laser system. J Refract Surg. 2015;31(10):674–682. doi:10.3928/1081597X-20150928-06
- Settas G et al. Photorefractive keratectomy (PRK) versus laser assisted in situ keratomileusis (LASIK) for hyperopia correction. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(6):CD007112. doi:10.1002/14651858.CD007112.pub3
- Karam M et al. Extended depth of focus versus trifocal for intraocular lens implantation: an updated systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2023;251:52–70. doi:10.1016/j.ajo.2023.01.024
- Helvacıoğlu F, Kapran Z, Şencan S, Uyar OM, Çam O. Optical coherence tomography of bilateral nanophthalmos with macular folds and high hyperopia. Case Rep Ophthalmol Med. 2014;2014:173853. doi:10.1155/2014/173853
Deze pagina is bedoeld als informatie voor patiënten en vervangt geen onderzoek of medische beoordeling. Welke behandeling bij u past, bepalen we na een oogonderzoek en metingen.
Onderzoek voor de behandeling van verziendheid
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul, Turkije