Medische retina
Diabetische retinopathie · Maculadegeneratie · Retinitis pigmentosa · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul
Medische retina is de behandeling van netvliesaandoeningen zoals diabetische retinopathie, maculadegeneratie en retinitis pigmentosa met intravitreale injecties (anti-VEGF), laser en medicamenteuze behandeling. Omdat deze aandoeningen vaak sluipend voortschrijden, is een vroege diagnose door regelmatig onderzoek van de oogachtergrond met verwijde pupil en OCT de sleutel tot het behoud van het zicht.
Wat zijn netvliesaandoeningen en wat is medische retina?
Medische retina is het deelgebied van de oogheelkunde dat aandoeningen van het netvlies — de lichtgevoelige laag achter in het oog — en van de macula behandelt met medicijnen, laser en intravitreale injecties. Het netvlies bekleedt de binnenkant van het oog als een film en zet licht om in zenuwsignalen; de macula in het midden ervan is verantwoordelijk voor lezen, het herkennen van gezichten en scherp zien.
Netvliesaandoeningen geven in het beginstadium vaak geen klachten. Regelmatig onderzoek van de oogachtergrond met verwijde pupil is daarom de meest effectieve manier om verlies van zicht te voorkomen, vooral bij mensen met diabetes, mensen ouder dan 50 en mensen bij wie netvliesaandoeningen in de familie voorkomen.
De belangrijkste netvliesaandoeningen die wij behandelen
| Aandoening | Wat gebeurt er? | Belangrijkste behandeling |
|---|---|---|
| Diabetische retinopathie | Diabetes beschadigt de bloedvaten van het netvlies, met lekkage, bloedingen en de groei van nieuwe bloedvaten als gevolg | Bloedsuikerregulatie, intravitreale injecties (anti-VEGF), laserbehandeling van het netvlies, zo nodig vitrectomie |
| Maculadegeneratie (LMD) | Leeftijdsgebonden beschadiging van de macula; het centrale zicht gaat achteruit | Intravitreale injecties bij de natte vorm; controles, voedingssupplementen en beheersing van risicofactoren bij de droge vorm |
| Nachtblindheid (retinitis pigmentosa) | Erfelijk verlies van staafjes en kegeltjes; het zien in het donker en het perifere zicht nemen af | Behandeling van complicaties (maculaoedeem, staar), erfelijkheidsadvies, gentherapie bij patiënten die daarvoor in aanmerking komen |
Onderzoek en beeldvorming bij netvliesaandoeningen
- Onderzoek van de oogachtergrond met verwijde pupil: we verwijden de pupil met druppels en onderzoeken daarna het netvlies en de oogzenuw uitgebreid.
- Optische coherentietomografie (OCT): een contactloze scan die de lagen van het netvlies op micrometerniveau zichtbaar maakt; dit is bovendien het belangrijkste instrument om maculaoedeem en vocht op te sporen en de behandeling te volgen.
- Fundusfotografie en angiografie: zo nodig brengen we lekkende en nieuw gevormde bloedvaten met behulp van een kleurstof in beeld.
- Gezichtsveldonderzoek en tests van het kleurenzien: vooral gebruikt om het stadium van erfelijke netvliesaandoeningen te volgen.
Behandelingen van netvliesaandoeningen binnen de medische retina
- Intravitreale injecties (anti-VEGF): medicijnen die abnormale vaatgroei en lekkage stoppen, spuiten we in het oog; dit is ook de standaardbehandeling bij natte maculadegeneratie en diabetisch maculaoedeem.
- Intravitreale steroïden: gebruiken we daarnaast bij geselecteerde gevallen van maculaoedeem.
- Laserbehandeling van het netvlies (panretinale fotocoagulatie): vermindert de groei van nieuwe bloedvaten en het risico op bloedingen bij proliferatieve diabetische retinopathie.
- Druppels en orale medicatie: bijvoorbeeld bij cystoïd maculaoedeem bij retinitis pigmentosa.
Hoe verloopt een intravitreale injectie? De ingreep vindt plaats onder steriele operatieomstandigheden, onder plaatselijke verdoving met druppels, en duurt enkele minuten. Eerst reinigen we het oog en de omgeving met een antiseptische oplossing, houden we de oogleden met een sperder open en spuiten we het medicijn met een zeer dunne naald via het oogwit in het oog. De meeste patiënten voelen echter alleen lichte druk. Daarna kunt u enkele dagen antibiotische druppels gebruiken; zoek bij pijn, toenemende roodheid of verminderd zicht onmiddellijk medische hulp. Ernstige bijwerkingen zoals een infectie (endoftalmitis) zijn zeldzaam.
Het werk van prof. dr. Fırat Helvacıoğlu op het gebied van het netvlies
Wetenschappelijk onderzoek
Samen met prof. dr. Zafer Kapran schreef prof. dr. Fırat Helvacıoğlu het hoofdstuk ‘Anti-VEGF-therapie bij leeftijdsgebonden maculadegeneratie’ in een speciale uitgave van het tijdschrift Retina-Vitreus (2015). Het naar hem vernoemde algoritme ‘Helvacıoğlu reproducibility index’, dat beoordeelt welk effect een verkeerde uitlijning heeft op metingen van de zenuwvezellaag van het netvlies met spectral-domain OCT, publiceerde hij in het International Journal of Ophthalmology (2015). Daarnaast omvat zijn overige werk over het netvlies OCT-bevindingen van maculaplooien bij nanoftalmie en het ontstaan van excentrische maculagaten na vitrectomie.
Veelgestelde vragen
Veel ervan zijn te behandelen, of we kunnen hun verloop vertragen. Bij natte maculadegeneratie en diabetisch maculaoedeem kunnen intravitreale injecties het zicht behouden en zelfs verbeteren. Bovendien is een vroege diagnose de belangrijkste factor die de uitkomst bepaalt.
We voeren de ingreep uit met verdovende druppels; de meeste patiënten voelen echter alleen lichte druk. Hij duurt enkele minuten en u gaat dezelfde dag naar huis.
Voor mensen met diabetes zonder retinopathie raden we in het algemeen een jaarlijks onderzoek van de oogachtergrond met verwijde pupil aan; als we retinopathie vaststellen, verkorten we de tussenpoos afhankelijk van het stadium. Ook tijdens een zwangerschap zijn vaker onderzoeken nodig.
De pupilverwijdende druppels veroorzaken enkele uren wazig zicht en lichtgevoeligheid; daarom raden we af om in die tijd auto te rijden.
Bronnen
- Teo ZL et al. Global prevalence of diabetic retinopathy and projection of burden through 2045: systematic review and meta-analysis. Ophthalmology. 2021;128(11):1580–1591. doi:10.1016/j.ophtha.2021.04.027
- Wong WL et al. Global prevalence of age-related macular degeneration and disease burden projection for 2020 and 2040: a systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health. 2014;2(2):e106–e116. doi:10.1016/S2214-109X(13)70145-1
- Virgili G et al. Anti-vascular endothelial growth factor for diabetic macular oedema: a network meta-analysis. Cochrane Database Syst Rev. 2023;6(6):CD007419. doi:10.1002/14651858.CD007419.pub7
- Solomon SD et al. Anti-vascular endothelial growth factor for neovascular age-related macular degeneration. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3(3):CD005139. doi:10.1002/14651858.CD005139.pub4
- Hartong DT et al. Retinitis pigmentosa. Lancet. 2006;368(9549):1795–1809. doi:10.1016/S0140-6736(06)69740-7
- Kapran Z, Helvacıoğlu F. Anti-VEGF therapy in age-related macular degeneration. Retina-Vitreus. 2015;Special issue:233–243 (in het Turks).
- Helvacıoğlu F, Uyar OM, Şencan S, Tunç Z, Kapran Z. Helvacioglu reproducibility index: a new algorithm to evaluate the effects of misalignments on the measurements of retinal nerve fiber layer by spectral-domain OCT. Int J Ophthalmol. 2015;8(5). doi:10.3980/j.issn.2222-3959.2015.05.28
Deze pagina is bedoeld als informatie voor patiënten en vervangt geen onderzoek of medische beoordeling. Na een oogonderzoek en metingen bepalen we welke behandeling bij u past.
Maak een afspraak voor een netvliesonderzoek en OCT-beoordeling
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Istanbul, Turkije