Göz Çizdirmek Zararlı mı?
“Göz çizdirme” adının nereden geldiği, bugünkü lazer yöntemlerinin farkı ve güvenli bir tedavi için gerçekten neye dikkat etmeniz gerektiği.
Bugün halk arasında “göz çizdirme” denilen işlemler aslında lazer tedavileridir ve uygun hastada güvenli yöntemlerdir. “Çizdirme” adı, 1980’lerde korneaya bıçakla ışınsal kesiler yapılan ve artık kullanılmayan radyal keratotomiden kalmadır. SMILE Pro, Femto-LASIK ve No Touch gibi güncel yöntemlerde kornea, ölçümlerle planlanan lazerle şekillendirilir. Güvenliği belirleyen asıl şey, korneanızın ve göz numaranızın lazere uygun olup olmadığının doğru ölçülmesidir.
Muayene ve randevu için WhatsApp ile randevu alabilir veya 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
“Göz çizdirme” adı nereden geliyor?
“Göz çizdirme” terimi, 1970’lerin sonunda Moskova’da Prof. Svyatoslav Fyodorov’un geliştirdiği ve 1980’lerde dünyada yaygınlaşan radyal keratotomi (RK) ameliyatından gelir. Bu yöntemde miyopiyi azaltmak için saydam tabakaya (kornea) elmas bıçakla, bisiklet tekerleğinin telleri gibi ışınsal kesiler yapılırdı. Kesiler korneanın ortasını düzleştirir ve miyopiyi azaltırdı.
Yöntem o dönem için önemli bir adımdı ama belirgin sınırları vardı. ABD’de yürütülen ve 10 yıl süren PERK çalışmasında hastaların %70’i uzak için gözlüksüz kalabilmişti; ancak gözlerin %43’ünde yıllar içinde 1 dioptri veya daha fazla hipermetropiye doğru kayma görüldü. Kesiler korneada kalıcı iz bırakıyor, bazı hastalarda gün içinde görme dalgalanması ve gece ışık saçılması yapıyordu.
“Göz çizdirme terimi esasında çok eski bir terim. Riskleri vardı, hatta bazı gözler için zararlıydı. Bu yöntem eskide kaldı ama halk bugünkü lazerler için de çoğu zaman aynı adı kullanıyor.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Göz çizdirmek zararlı mı?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, “göz çizdirme” teriminin nereden geldiğini ve bugünkü lazer yöntemlerinin farkını 1 dakikada anlatıyor.
Bugünkü lazerler neden farklı?
Bugün yapılan tedavilerde bıçakla kesi yapılmaz. Düzeltme, göz numaranıza ve kornea haritanıza göre bilgisayarda hesaplanan bir lazer programıyla yapılır. Lazer, mikron düzeyinde hassasiyetle çalışır ve göz hareketlerini izleyen takip sistemleriyle uygulanır. Böylece sonuç cerrahın elinin hızına değil, ölçümlerin ve planlamanın doğruluğuna bağlı hale gelmiştir.
Bu fark sonuçlara da yansır. 1995–2003 arasında yapılmış yüksek kaliteli çalışmaları bir araya getiren kapsamlı bir derlemede, LASIK sonrası hasta memnuniyeti ortalama %95,4 bulunmuştur; yazarlar LASIK’i en başarılı planlı (elektif) cerrahi işlemlerden biri olarak değerlendirmiştir. Aradan geçen yıllarda femtosaniye lazerler, kişiye özel topografi planlaması ve SMILE gibi kapaksız yöntemlerle teknoloji daha da ilerlemiştir.
“Göz çizdirme”den bugünkü lazerlere
Halk arasındaki “göz çizdirme” adı, 1980’lerde kornea yüzeyine bıçakla ışınsal kesiler yapılan radyal keratotomiden kalmadır. Bugünkü yöntemlerde kornea, ölçümlere göre hesaplanmış lazer enerjisiyle yeniden şekillendirilir.
- Radyal keratotomi (eski)Kornea bıçakla ışınsal olarak kesilirdi; sonuçlar cerrahın eline ve iyileşmeye bağlıydı, yıllar içinde numara kayabiliyordu.
- LASIK / SMILE Pro (bugün)Femtosaniye lazerle kornea içinde çalışılır; düzeltme, topografiyle planlanan lazer programıyla yapılır.
- No Touch (bugün)Excimer lazer yüzeyden, göze temas etmeden uygulanır; kesi ve kapak oluşturulmaz.
Güncel yöntemler kısaca
| Yöntem | Nasıl uygulanır? | Öne çıkan özelliği |
|---|---|---|
| No Touch lazer | Excimer lazer korneanın yüzeyine, göze hiç temas etmeden uygulanır. | Kesi ve kapak yok; ince korneada güvenli seçenek. İlk 3–4 gün batma olabilir. |
| Femto-LASIK (iLASIK) / Q-LASIK | Femtosaniye lazerle ince bir kapak hazırlanır, düzeltme altta yapılır. | Görme çok hızlı düzelir; ertesi gün günlük hayata dönülür. |
| SMILE Pro | Düzeltme kornea içinde bir mercekçik olarak hazırlanır, 2–4 mm’lik kesiden çıkarılır. | Kapak yok; hızlı iyileşme, temas sporları yapanlar için avantajlı. |
Hangi yöntemin size uygun olduğunu nasıl seçtiğimizi “En iyi lazer yöntemi hangisi?” yazısında ayrıntılı anlattım.
Asıl risk nerede: uygunluk
Güncel lazerlerde en önemli güvenlik konusu yöntemin kendisi değil, doğru hasta seçimidir. En ciddi (ama nadir) komplikasyon, korneanın zayıflayıp öne doğru bombeleşmesi, yani ektazidir. Bunun en güçlü göstergelerinden biri korneanın ne kadarının değiştirildiğini gösteren “değiştirilen doku yüzdesi”dir (PTA): topografisi normal olup LASIK sonrası ektazi gelişen gözlerin %97’sinde bu oran %40 veya üzerindeydi. Bu nedenle her planda kornea kalınlığı, topografi ve PTA birlikte hesaplanır; riskli bir plan yerine daha güvenli bir yöntem seçilir ya da lazer hiç önerilmez.
Lazer yerine başka bir çözüm önerebileceğimiz durumlar
- Kornea incesi veya keratokonus şüphesi olan kornea haritası
- Son bir yılda belirgin değişen göz numarası (özellikle 18 yaş altı)
- Çok yüksek numaralar — bu durumda göz içi lens (ICL) daha uygun olabilir
- Gebelik ve emzirme dönemi, kontrolsüz diyabet, belirgin göz kuruluğu
“Korneanız uygunsa, numaralarınız uygunsa doktorunuzdan detaylı bilgi alarak siz de güvenle tedavi olabilirsiniz.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Olası yan etkiler
Her cerrahi işlem gibi lazer tedavisinin de yan etkileri olabilir. Bunları önceden bilmek, beklentiyi doğru kurmayı sağlar:
- Göz kuruluğu: İlk aylarda sık görülür; çoğunlukla damlalarla kontrol edilir ve zamanla azalır.
- Gece ışık saçılması (hale, parlama): Özellikle ilk haftalarda olabilir; genellikle geçicidir.
- Kalan veya geri gelen küçük numara: Bazı gözlerde rötuş (ikinci düzeltme) gerekebilir; kornea uygunsa yapılabilir.
- Yüzey lazerlerinde bulanıklık (haze): Yüksek numaralarda görülebilir; uygun ilaç protokolüyle riski azaltılır.
Yüzey lazerlerinde haze ve trans-PRK sonuçları, kliniğimizin uluslararası kongrelerde paylaştığı konular arasındadır.
Lazer öncesi neler ölçülür?
Lazer uygunluk muayenesi yaklaşık 1–1,5 saat sürer ve aşağıdaki ölçümleri içerir:
- Göz numarasının damla ile (göz uyumu gevşetilerek) doğrulanması
- Kornea topografisi/tomografisi (kornea haritası) ve kalınlık ölçümü
- Göz kuruluğu testleri ve gözyaşı kalitesi
- Karanlıkta göz bebeği çapı ve göz içi basıncı
- Göz dibi (retina) muayenesi
Kontakt lens kullanıyorsanız, ölçümlerin doğru çıkması için muayeneden önce lenslerinize ara vermeniz gerekir; süreyi randevu sırasında öğrenebilirsiniz.
Muayene ve randevu
Durumunuzu değerlendirmek ve size uygun seçenekleri konuşmak için WhatsApp ile randevu alabilir ya da 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Halk arasında aynı anlamda kullanılıyor, ancak tıbben değil. “Çizdirme”, 1980’lerde bıçakla yapılan ve artık uygulanmayan radyal keratotomiden kalma bir addır. Bugünkü işlemler bilgisayar kontrollü lazerlerle yapılır.
Uygun şekilde seçilmiş hastalarda ciddi görme kaybı son derece nadirdir. Riskleri en aza indirmenin yolu, ameliyattan önce kornea haritası ve kalınlık gibi ölçümlerin eksiksiz yapılması ve uygun olmayan gözlerde lazer yapılmamasıdır.
Genellikle 18 yaşından sonra ve göz numarası en az bir yıldır belirgin değişmiyorsa yapılır. 40 yaş sonrası yakın görme ihtiyacı da planlamada dikkate alınır.
Çoğu hastada sonuç kalıcıdır. Bazı gözlerde zamanla küçük bir numara kalabilir veya geri gelebilir; kornea uygunsa ikinci bir düzeltme (rötuş) yapılabilir.
Radyal keratotomi geçirmiş gözlerde numara yıllar içinde değişebilir. Bu gözlerde lazer veya katarakt ameliyatı planlanacaksa özel ölçümler ve lens hesaplama formülleri gerekir; ayrıntılı bir muayeneyle size uygun seçenek belirlenir.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Fyodorov SN, Durnev VV. Operation of dosaged dissection of corneal circular ligament in cases of myopia of mild degree. Ann Ophthalmol. 1979;11(12):1885-1890. PMID: 556142.
- Waring GO 3rd, Lynn MJ, McDonnell PJ. Results of the Prospective Evaluation of Radial Keratotomy (PERK) Study 10 years after surgery. Arch Ophthalmol. 1994;112(10):1298-1308. doi:10.1001/archopht.1994.01090220048022
- Solomon KD, Fernández de Castro LE, Sandoval HP, et al. LASIK world literature review: quality of life and patient satisfaction. Ophthalmology. 2009;116(4):691-701. doi:10.1016/j.ophtha.2008.12.037
- Santhiago MR, Smadja D, Gomes BF, et al. Association between the percent tissue altered and post-LASIK ectasia in eyes with normal preoperative topography. Am J Ophthalmol. 2014;158(1):87-95. doi:10.1016/j.ajo.2014.04.002
- Shortt AJ, Allan BDS, Evans JR. Laser-assisted in-situ keratomileusis (LASIK) versus photorefractive keratectomy (PRK) for myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD005135. doi:10.1002/14651858.CD005135.pub3
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Visual, refractive, topographic and wavefront outcomes of trans-photorefractive keratectomy in virgin eyes. XXXVII. ESCRS Kongresi, Paris, Eylül 2019 (bildiri).
- Helvacıoğlu F. Haze after excimer laser. Schwind User Meeting, İstanbul, Mart 2016 (sunum).
Bu yazı hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, göz muayenesi ve ölçümler sonrasında belirlenir. Yayın tarihi: 25 Eylül 2026.
Sorularınız için Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’na ulaşın
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul