Trifokal mi EDOF mu? Akıllı Lens Seçimi
İki popüler akıllı lensin nasıl çalıştığı, araştırmaların ne söylediği ve mesleğinize, yaşam tarzınıza göre hangisinin size daha uygun olabileceği.
İkisi de başarılı akıllı lenslerdir; fark, hangi mesafede daha güçlü olduklarındadır. Trifokal lens yakında (yaklaşık 40 cm) en güçlü seçenektir; kitap, telefon ve ince yakın işiyle uğraşanlar için avantajlıdır, ancak geceleri ışıkların çevresinde hale görülebilir. EDOF lens uzak ve ara mesafede kesintisiz, kaliteli görme sağlar ve gece hale daha azdır; yakın okuma ise daha sınırlı kalabilir. Doğru seçimi göz yapınız, mesleğiniz ve beklentiniz belirler.
Muayene ve randevu için WhatsApp ile randevu alabilir veya 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Trifokal lens nasıl çalışır?
Trifokal lensin yüzeyinde, ışığı kırınım (difraksiyon) yoluyla bölen ince halkalar bulunur. Bu halkalar gelen ışığı üç odağa dağıtır: uzak, ara mesafe (yaklaşık 55–60 cm, bilgisayar) ve yakın (yaklaşık 40–45 cm, kitap ve telefon). Böylece çoğu hasta gündelik hayatta gözlüğe ihtiyaç duymaz.
Bedeli, ışığın bölünmesidir: kontrast bir miktar azalabilir ve geceleri far ya da sokak lambalarının çevresinde halkalar (hale) görülebilir. Beyin bu yeni görme biçimine zamanla uyum sağlar; fonksiyonel MR ile yapılan bir çalışmada bu uyumun (nöroadaptasyon) ilk haftalarda yoğun dikkat gerektirdiği, 6. ayda ise beyin aktivitesinin normale döndüğü gösterilmiştir.
“Bilgisayar kullanan, muhasebecilik yapan, kitap ve gazete okumayı çok seven, yakında yoğun çalışan insanlar için trifokal lenslerin sağladığı yakın görmeyi başka hiçbir lens sağlayamıyor. Yakın için bir ihtiyaç varsa trifokal lensler bence hâlâ bir numara.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Akıllı lens seçimi: trifokal lensler öldü mü?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, EDOF lenslerin gelişimini ve trifokal lensleri hangi hastalarda hâlâ ilk tercih olarak gördüğünü anlatıyor.
EDOF lens nasıl çalışır?
EDOF (İngilizce extended depth of focus, genişletilmiş odak derinliği) lensler ışığı ayrı odaklara bölmek yerine odağı bir hat boyunca uzatır. Uzak görme kalitesi tek odaklı (monofokal) lense çok yakındır ve yaklaşık 50–60 cm’den itibaren kesintisiz bir görüş sunar. Belirgin halkaları olmadığı için gece hale ve parlama daha azdır.
Eski EDOF lensler yakında yeterince güçlü değildi; yeni nesil modeller yakın görmeyi belirgin şekilde geliştirdi. Yine de küçük yazılarda ve 40 cm’nin altındaki mesafelerde trifokal kadar güçlü değildir. Bu farkı kapatmak için iki gözden birini hafif yakına ayarlayan mini-monovizyon planlaması yapılabilir. Trifokal ve EDOF’un güçlü yanlarını birleştiren yeni “hibrit” lensler de seçenekler arasındadır. Ayrıntılar için EDOF lens sayfasına bakabilirsiniz.
Trifokal ve EDOF lens: yapı ve görme mesafeleri
Trifokal lens ışığı yüzeyindeki halkalarla üç odağa böler; EDOF lens ise odağı bir hat boyunca uzatır. Grafik, iki lensin mesafelere göre netlik profilini temsili olarak gösterir.
- Trifokal lensUzak, ara (bilgisayar) ve yakın (okuma) için üç odak. Yakın görmede en güçlü seçenek; gece ışık çevresinde hale görülebilir.
- EDOF lensUzaktan kol mesafesine kesintisiz netlik. Yakın okuma daha sınırlı olabilir; gece hale ve parlama daha azdır.
- Odak eğrisiTrifokal 40 cm’de ikinci bir tepe yapar; EDOF ise uzak ve ara mesafede geniş, yakında daha düşük bir netlik sunar.
Araştırmalar ne diyor?
- Trifokal ve EDOF lensleri karşılaştıran bir meta-analizde uzak görme iki grupta benzer bulundu; EDOF ara mesafede daha iyi, trifokal yakında daha iyiydi. Gözlükten tamamen kurtulma oranı trifokal grupta daha yüksekti; hasta memnuniyeti her iki lensle de yüksekti.
- Başka bir meta-analizde trifokal lenslerin yakın görmede üstün olduğu, ancak hale şikâyetinin trifokal grupta daha sık görüldüğü bildirildi.
- 27 randomize çalışmayı birleştiren bir ağ meta-analizinde, iki göze trifokal lens uygulamasının uzak görmeden ödün vermeden en iyi yakın görmeyi sağlayabileceği sonucuna varıldı.
- Cochrane derlemesine göre çok odaklı lenslerle gözlük bağımsızlığı tek odaklı lenslere göre belirgin şekilde daha yüksektir; buna karşılık hale ve parlama daha sık görülür.
Yani bilimsel veriler de şunu söylüyor: iki lens de iyi, ama farklı ihtiyaçlara hizmet ediyor.
Kim hangisine daha uygun?
Trifokal için iyi aday
- Çok kitap, gazete okuyan; telefonu yakından kullanan
- Muhasebeci, terzi, berber gibi yakında ince iş yapanlar
- Gözlükten mümkün olduğunca tamamen kurtulmak isteyenler
- 45 yaş üstü, hem yakını hem uzağı göremeyen hipermetroplar
EDOF için iyi aday
- Geceleri çok araç kullananlar, profesyonel sürücüler ve pilotlar
- Uzak görme kalitesi ve kontrast önceliği olanlar
- Daha çok bilgisayar ve ara mesafede çalışanlar
- Işık halelerine karşı hassas olduğunu bilenler
Bu karar yalnızca lens broşürüne bakılarak verilmez. Ameliyat öncesinde kornea, astigmat, sarı nokta ve görme sinirinin durumu ayrıntılı ölçümlerle değerlendirilir; sonra hayatınızda gözlerinizi en çok nerede kullandığınızı birlikte konuşuruz.
Dikkat edilmesi gereken durumlar
- Sarı nokta (makula) hastalığı, ileri glokom veya düzensiz kornea: Işığı bölen lensler bu gözlerde görme kalitesini düşürebilir; genellikle tek odaklı (monofokal) lens tercih edilir.
- Astigmat: Hem trifokal hem EDOF lenslerin astigmatı düzelten torik modelleri vardır. Hesaplamada gözlükteki değil korneadaki astigmat esas alınır.
- 50 yaş civarı miyoplar: Yakını gözlüksüz çok iyi gören miyop hastalar, ameliyattan sonra hangi lens takılırsa takılsın 20 cm gibi çok yakın mesafedeki bu avantajı kaybedebilir. Beklentiyi doğru kurmak bu grupta çok önemlidir.
- Daha önce lazer olmuş gözler: Lens gücünün hesaplanmasında özel formüller kullanılır; korneanın düzgün ve lazerin merkezde olması önemlidir.
- Küçük bir numara kalırsa: Modern ölçümlerle nadir olsa da çok odaklı lenslerde küçük bir numara bile rahatsız edebilir; bu durumda yüzey lazeri (PRK) ile ince ayar yapılabilir.
“Mükemmel lens, tek bir mükemmel tedavi yok. Amacımız 20 yaşındaki sağlıklı gözünüze en yakın görmeyi sunmak; bunun için de beklentileri gerçek sonuçlara göre ayarlamak gerekiyor.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, akıllı lens söyleşisinden
Kliniğimizin çalışmaları
Akıllı lensler uzun yıllardır pratiğimizin önemli bir parçası. Bu alandaki klinik sonuçlarımızı uluslararası kongrelerde paylaşıyoruz. Bunlar arasında bifokal ve trifokal difraktif lenslerle ameliyat sonrası görsel performans (ESCRS 2019), trifokal lens sonrası memnuniyetsizliği etkileyen kornea (topografik) faktörleri (ESCRS 2018) ve çok odaklı lens sonrası PRK ile ince ayar (ESCRS 2018) çalışmaları yer alıyor.
Katarakt olmadan, yalnızca gözlükten kurtulmak için yapılan akıllı lens ameliyatı hakkında bilgi için akıllı lens ve presbiyopi tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz. Katarakt ameliyatında SGK’nın karşıladığı standart mercek monofokal lenstir; akıllı lens tercih edildiğinde lens farkı hasta tarafından karşılanır.
Muayene ve randevu
Durumunuzu değerlendirmek ve size uygun seçenekleri konuşmak için WhatsApp ile randevu alabilir ya da 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Evet, hastaların büyük çoğunluğu gece araç kullanabilir. İlk aylarda farların çevresinde halkalar görülebilir; beyin genellikle 6 ay içinde buna uyum sağlar. Gece çok uzun süre araç kullanıyorsanız EDOF lens daha uygun olabilir.
Yeni nesil EDOF lenslerle telefon ve normal boyuttaki yazılar çoğu hastada okunabilir. Çok küçük yazılar ve uzun süreli yakın okuma için bazen ince bir okuma gözlüğü gerekebilir; mini-monovizyon planlaması bu ihtiyacı azaltabilir.
Çoğu hastada zamanla belirgin şekilde azalır; bu uyum sürecine nöroadaptasyon denir ve genellikle 6 ay içinde tamamlanır. Az sayıda hastada şikâyet sürebilir; bu durumda değerlendirme yapılır ve gerekirse ek çözümler uygulanır.
Evet. Göz içine yerleştirilen lensler bozulmadan ömür boyu kalacak şekilde üretilir ve bir daha katarakt olunmaz. Yıllar içinde lensin arkasındaki kapsülde bulanıklık gelişirse, bu durum kısa bir YAG lazer işlemiyle giderilir.
Gerekirse değiştirilebilir, ancak “yeni model çıktı” gerekçesiyle yapılan bir ameliyat değildir. Tolere edilemeyen görme şikâyetleri veya belirgin numara sapması gibi durumlarda, kapsül korunarak dikkatle yapılır.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Guo Y, Wang Y, Hao R, Jiang X, Liu Z, Li X. Comparison of patient outcomes following implantation of trifocal and extended depth of focus intraocular lenses: a systematic review and meta-analysis. J Ophthalmol. 2021;2021:1115076. doi:10.1155/2021/1115076
- Zhong Y, Wang K, Yu X, Liu X, Yao K. Comparison of trifocal or hybrid multifocal-extended depth of focus intraocular lenses: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2021;11(1):6699. doi:10.1038/s41598-021-86222-1
- Cho JY, Won YK, Park J, et al. Visual outcomes and optical quality of accommodative, multifocal, extended depth-of-focus, and monofocal intraocular lenses in presbyopia-correcting cataract surgery: a systematic review and Bayesian network meta-analysis. JAMA Ophthalmol. 2022;140(11):1045-1053. doi:10.1001/jamaophthalmol.2022.3667
- de Silva SR, Evans JR, Kirthi V, Ziaei M, Leyland M. Multifocal versus monofocal intraocular lenses after cataract extraction. Cochrane Database Syst Rev. 2016;12:CD003169. doi:10.1002/14651858.CD003169.pub4
- Rosa AM, Miranda ÂC, Patrício MM, et al. Functional magnetic resonance imaging to assess neuroadaptation to multifocal intraocular lenses. J Cataract Refract Surg. 2017;43(10):1287-1296. doi:10.1016/j.jcrs.2017.07.031
- Helvacıoğlu F, Sunay E, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Bulut E. Postoperative visual performance with a bifocal and trifocal diffractive intraocular lens. XXXVII. ESCRS Kongresi, Paris, Eylül 2019 (bildiri).
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Topographic factors affecting dissatisfaction after trifocal IOL implantation. XXXVI. ESCRS Kongresi, Viyana, Eylül 2018 (bildiri).
- Helvacıoğlu F, Sunay E, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Akyurt A, Akın T. PRK fine tuning after multifocal IOL implantation. XXXVI. ESCRS Kongresi, Viyana, Eylül 2018 (bildiri).
Bu yazı hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, göz muayenesi ve ölçümler sonrasında belirlenir. Yayın tarihi: 25 Eylül 2026.
Sorularınız için Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’na ulaşın
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul