Göz Tansiyonu (Glokom) Nasıl Tedavi Edilir?
Göz içi basınç neden yükselir, açık açılı ve dar açılı glokomun farkı nedir, damla, lazer ve cerrahi tedavi hangi durumda seçilir?
Göz tansiyonu, göz içindeki sıvının üretimi ile boşalması arasındaki dengenin bozulmasıyla yükselir. Tedavi, glokomun tipine göre seçilir: açık açılı glokomda ilk tercih genellikle damlalar veya seçici lazer trabeküloplastidir (SLT); yeterli olmazsa cerrahi yapılır. Dar veya kapalı açıda ise lazer iridotomi ya da cerrahi öne çıkar. Glokom çoğu zaman belirti vermeden görme alanını daralttığı için 40 yaşından sonra düzenli göz tansiyonu ölçümü önemlidir.
Göz tansiyonu neden yükselir?
Gözün ön bölümünü dolduran berrak sıvı (hümör aköz), irisin arkasındaki siliyer cisimde sürekli üretilir. Bu sıvı göz bebeğinden geçer ve iris ile korneanın birleştiği açıdaki süzgeç benzeri dokudan (trabeküler ağ) boşalır. Basınç üç nedenle yükselebilir:
- Sıvının fazla üretilmesi (daha nadir)
- Süzgeç dokunun sıvıyı yeterince geçirmemesi: açık açılı glokom
- Açının anatomik olarak dar olması ya da kapanması: dar / kapalı açılı glokom
“Göz tansiyonu sinsi bir hastalık. Tedavi, açının açık ya da kapalı olmasına göre değişiyor; en önemlisi kontrolleri ihmal etmemek.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Göz tansiyonu tedavisi
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, göz tansiyonunun nedenlerini ve tedavi seçeneklerini 1 dakikada anlatıyor.
Göz tansiyonu nasıl yükselir?
Göz içindeki sıvı, iris arkasındaki siliyer cisimde üretilir, göz bebeğinden geçerek iris ile korneanın birleştiği açıdan boşalır. Üretim ile boşalma arasındaki denge bozulursa göz içi basınç yükselir.
- Normal akışSıvı üretilir ve açıdaki süzgeç dokudan (trabeküler ağ) boşalır; basınç dengede kalır.
- Açık açılı glokomAçı açıktır ama süzgeç doku sıvıyı yeterince geçirmez. Sinsi ilerler; tedavi genellikle damlayla başlar.
- Dar veya kapalı açıİris öne doğru bombeleşip açıyı daraltır ya da kapatır. Tedavide lazer veya cerrahi öne çıkar.
Neden “sinsi” bir hastalık?
Glokomda yüksek basınç görme sinirine zarar verir. Hasar önce görme alanının kenarlarından başlar; merkezi görme uzun süre korunduğu için kişi çoğu zaman bir şey fark etmez. Kaybedilen görme alanı geri gelmez. Bu nedenle glokom erken tanının en değerli olduğu hastalıklardandır.
Dünyada glokomlu kişi sayısının 2040 yılında 111,8 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor. Göz tansiyonu yüksek bulunan ama henüz sinir hasarı olmayan kişilerin izlendiği büyük bir çalışmada, damla tedavisi 5 yıl içinde glokom gelişme oranını %9,5’ten %4,4’e düşürdü. Yani erken başlanan tedavi, görme kaybını önlemede etkilidir.
Açık açılı glokomda tedavi
| Tedavi | Nasıl etki eder? |
|---|---|
| Göz damlaları | Sıvı üretimini azaltır veya boşalmasını artırır. Çoğu hastada ilk tercihtir; her gün düzenli kullanılmalıdır. |
| Seçici lazer trabeküloplasti (SLT) | Süzgeç dokuya uygulanan kısa bir lazerle boşalma kolaylaşır. Büyük bir çalışmada ilk tedavi olarak SLT uygulanan hastaların çoğu 3 yıl boyunca damlasız kontrol altında kaldı. |
| Cerrahi | Damla ve lazerle basınç yeterince düşmüyorsa sıvı için yeni bir boşalma yolu oluşturulur (trabekülektomi, tüp veya daha az invaziv yöntemler). |
Damlaların etkili olması için düzenli kullanılması şarttır; unutulan dozlar basıncı yeniden yükseltebilir. Yan etki yaşıyorsanız damlayı bırakmak yerine hekiminizle konuşun; alternatif ilaçlar veya lazer seçenekleri vardır.
Dar ve kapalı açıda tedavi
Özellikle hipermetrop ve kısa gözlerde ön kamara açısı dar olabilir. Açının kapanma riski yüksekse, irise yapılan küçük bir lazer deliği (lazer iridotomi) sıvıya ikinci bir geçiş yolu açar. Toplum taramasında dar açı saptanan kişilerde yapılan bir çalışmada bu lazerin koruyucu etkisi ılımlı bulundu; bu yüzden karar, açının ne kadar dar olduğuna ve risk faktörlerine göre kişiye özel verilir.
Akut açı kapanması: acil durum
- Gözde ani, şiddetli ağrı ve kızarıklık
- Işıkların çevresinde renkli halkalar, bulanık görme
- Baş ağrısı, bulantı ve kusma
Bu belirtiler aynı gün tedavi gerektirir. Açının kapanmasında göz merceğinin kalınlaşması da rol oynadığı için bazı hastalarda katarakt ameliyatı açıyı genişleterek tedavinin parçası olabilir.
Tedavi ömür boyu takip ister
- Göz içi basınç ölçümü
- Görme alanı testi
- Görme sinirinin ve sinir lifi tabakasının OCT ile incelenmesi
- Ön kamara açısının değerlendirilmesi
40 yaş üstünde, ailesinde glokom olanlarda, yüksek miyop veya hipermetroplarda ve uzun süre kortizon kullananlarda düzenli göz tansiyonu ölçümü özellikle önemlidir. Ayrıntılı bilgiyi glokom (göz tansiyonu) sayfasında bulabilirsiniz.
Muayene ve randevu
Durumunuzu değerlendirmek ve size uygun seçenekleri konuşmak için WhatsApp ile randevu alabilir ya da 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Glokom çoğu zaman ömür boyu süren bir hastalıktır; tedaviyle kontrol altına alınır. Amaç, görme sinirinin daha fazla hasar görmesini önlemektir.
Çoğu hastada evet. Bazı hastalarda lazer veya cerrahi tedaviyle damla ihtiyacı azalabilir ya da ortadan kalkabilir.
Açık açılı glokom genellikle belirti vermez. Akut açı kapanması ise ani ağrı, kızarıklık, bulanık görme ve bulantıyla kendini gösterir.
Genellikle 10–21 mmHg arası normal kabul edilir. Ancak her göz için hedef basınç farklıdır; korneanın kalınlığı ve görme sinirinin durumu birlikte değerlendirilir.
Tedavi edilmeyen glokom kalıcı görme kaybına yol açabilir. Erken tanı ve düzenli tedaviyle çoğu hastada görme korunur.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Tham YC, Li X, Wong TY, Quigley HA, Aung T, Cheng CY. Global prevalence of glaucoma and projections of glaucoma burden through 2040: a systematic review and meta-analysis. Ophthalmology. 2014;121(11):2081-2090. doi:10.1016/j.ophtha.2014.05.013
- Kass MA, Heuer DK, Higginbotham EJ, et al. The Ocular Hypertension Treatment Study: a randomized trial determines that topical ocular hypotensive medication delays or prevents the onset of primary open-angle glaucoma. Arch Ophthalmol. 2002;120(6):701-713. doi:10.1001/archopht.120.6.701
- Gazzard G, Konstantakopoulou E, Garway-Heath D, et al. Selective laser trabeculoplasty versus eye drops for first-line treatment of ocular hypertension and glaucoma (LiGHT): a multicentre randomised controlled trial. Lancet. 2019;393(10180):1505-1516. doi:10.1016/S0140-6736(18)32213-X
- He M, Jiang Y, Huang S, et al. Laser peripheral iridotomy for the prevention of angle closure: a single-centre, randomised controlled trial. Lancet. 2019;393(10181):1609-1618. doi:10.1016/S0140-6736(18)32607-2
Bu yazı hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, göz muayenesi ve ölçümler sonrasında belirlenir. Yayın tarihi: 25 Eylül 2026.
Sorularınız için Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’na ulaşın
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul