Şeker Hastalığı Gözünüzü Nasıl Etkiler?
Diyabet retinadaki küçük damarları yıllar içinde sessizce bozar. Sızıntıdan kanamaya diyabetik retinopatinin aşamaları, belirtileri, korunma ve tedavi.
Şeker hastalığı, yıllar içinde retinadaki küçük damarların duvarını bozar. Önce damarlardan sızıntı olur ve sarı noktada sıvı birikebilir; ardından bazı damarlar tıkanır ve retina beslenemez. İleri evrede kırılgan yeni damarlar gelişir; bunlar göz içine kanayabilir ve retinayı çekebilir. Bu değişiklikler çoğu zaman uzun süre belirti vermez. Kan şekeri ve tansiyon kontrolü ile düzenli göz dibi muayenesi en önemli korunma yoludur; tedavide lazer, göz içi iğne ve ameliyat kullanılır.
Diyabet retinayı nasıl bozar?
Retina, gözün arka yüzünü kaplayan ve görüntüyü algılayan ince bir sinir tabakasıdır; çok sayıda küçük damarla beslenir. Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri bu damarların duvarını oluşturan hücrelere zarar verir. Bunu bir bahçe hortumuna benzetebiliriz: hortumun duvarı zayıflarsa önce sızdırır, sonra tıkanır; su gitmeyen bölgeler kurur.
“Şeker hastalığında önce damar duvarındaki hücreler hasar görüyor, sızıntı başlıyor, sonra damarlar tıkanıyor. Beslenemeyen retina yeni damarlar üretiyor; bu damarlar kolay kanıyor ve retinayı çekebiliyor.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, video anlatımından
Şeker hastalığı göze neler yapabilir?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, şeker hastalığının göze etkilerini ve tedaviyi anlatıyor.
Şeker hastalığı retinadaki damarları adım adım nasıl etkiler?
Yüksek kan şekeri yıllar içinde retinanın küçük damarlarının duvarını bozar. Önce sızıntı, sonra tıkanma, en sonunda kolay kanayan yeni damarlar gelişir.
- Sağlıklı damarDamar duvarındaki destek hücreleri (perisit) ve iç yüzey hücreleri sağlamdır; kan dışarı sızmaz.
- SızıntıDuvar zayıflayınca sıvı ve yağ artıkları retinaya sızar. Sarı noktada biriken sıvı (makula ödemi) görmeyi bulanıklaştırır.
- TıkanmaBazı küçük damarlar tıkanır; beslenemeyen retina alanları oluşur.
- Yeni damar ve kanamaBeslenemeyen retina yeni damar üretir. Bu damarlar kırılgandır; göz içine kanayabilir ve retinayı çekebilir.
Hangi belirtilere dikkat etmeli?
Diyabetik retinopati ileri evreye kadar çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle görmeniz iyi olsa bile düzenli göz dibi muayenesi gerekir. Şu belirtiler ise beklemeden muayene gerektirir:
Beklemeden başvurun
- Görmede bulanıklık, özellikle merkezde
- Aniden çoğalan uçuşan cisimler, is veya perde görme
- Düz çizgilerin eğri görünmesi
- Gün içinde belirgin dalgalanan görme
Göz içine olan kanamaların ne anlama geldiğini “Göz kanaması tehlikeli mi?” yazısında anlattım.
Korunmanın yolu: kontrol ve muayene
Dünya genelinde yaklaşık 93 milyon kişide diyabetik retinopati olduğu tahmin ediliyor; bunların yaklaşık 28 milyonunda görmeyi tehdit eden evre mevcut. Aynı çalışma, diyabet süresinin uzunluğu, kan şekeri kontrolünün bozukluğu ve yüksek tansiyonun en güçlü risk faktörleri olduğunu gösterdi.
- Kan şekerinizi (HbA1c) hekiminizin belirlediği hedefte tutun.
- Tansiyon ve kolesterol kontrolüne dikkat edin; sigarayı bırakın.
- Tip 2 diyabette tanı konduğu anda, tip 1 diyabette ise tanıdan birkaç yıl sonra göz dibi muayenesine başlayın ve genellikle yılda bir tekrarlayın.
- Gebelikte diyabet varsa göz muayenesi daha sık yapılır.
Tedavi seçenekleri
| Tedavi | Ne zaman? |
|---|---|
| Lazer tedavisi | Beslenemeyen retina alanlarında yeni damar oluşumunu engellemek; sızıntı yapan noktaları kapatmak |
| Göz içi iğne (anti-VEGF, kortizon) | Sarı noktada sıvı birikmesi (makula ödemi) ve yeni damar gelişimi |
| Vitrektomi ameliyatı | Emilmeyen göz içi kanama, retinayı çeken zarlar veya dekolman |
Lazer tedavisi görme kaybını önlemede etkilidir ama kaybedilen görmeyi geri getirmesi sınırlıdır; bu yüzden erken tedavi önemlidir. Göz içi iğneler sarı nokta ödeminde görmeyi iyileştirebilir. Ayrıntılar için diyabetik retinopati sayfasına bakabilirsiniz.
Diyabetin gözdeki diğer etkileri
- Numara dalgalanması: Kan şekeri hızla değiştiğinde göz merceği şişip büzülerek numarayı geçici olarak değiştirebilir. Şeker düzene girmeden gözlük yaptırmamak gerekir.
- Katarakt: Diyabetlilerde daha erken görülebilir.
- Göz kuruluğu ve kornea sorunları: Kornea sinirlerinin etkilenmesiyle yüzey iyileşmesi yavaşlayabilir.
- Glokom: İleri retinopatide gelişen yeni damarlar göz tansiyonunu yükseltebilir.
Muayene ve randevu
Durumunuzu değerlendirmek ve size uygun seçenekleri konuşmak için WhatsApp ile randevu alabilir ya da 0533 028 04 73 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Genellikle yılda bir göz dibi muayenesi önerilir. Retinopati saptanmışsa kontroller daha sık yapılır.
Erken evrede kan şekeri ve tansiyon kontrolüyle ilerleme yavaşlayabilir. İleri evrede tedavinin amacı görmeyi korumaktır; oluşmuş hasar her zaman geri dönmez.
İşlem damla ile uyuşturularak yapılır ve birkaç dakika sürer. Çoğu hasta yalnızca hafif bir basınç hisseder.
Evet. Diyabetik retinopati ileri evreye kadar belirti vermeyebilir. Erken dönemde yakalanan değişiklikler çok daha kolay tedavi edilir.
Evet. Ameliyat öncesi retinanın, özellikle sarı noktanın durumu değerlendirilir ve gerekirse önce retina tedavi edilir.
İlgili sayfalar
Kaynaklar
- Yau JW, Rogers SL, Kawasaki R, et al. Global prevalence and major risk factors of diabetic retinopathy. Diabetes Care. 2012;35(3):556-564. doi:10.2337/dc11-1909
- Cheung N, Mitchell P, Wong TY. Diabetic retinopathy. Lancet. 2010;376(9735):124-136. doi:10.1016/S0140-6736(09)62124-3
Bu yazı hasta bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi, göz muayenesi ve ölçümler sonrasında belirlenir. Yayın tarihi: 25 Eylül 2026.
Sorularınız için Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu’na ulaşın
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Göz, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / İstanbul