Διοπτρίες μετά το laser: επιστρέφουν; Γίνεται νέο laser;
Γιατί μένουν ή επιστρέφουν διοπτρίες μετά το laser; Εξηγώ πότε μπορεί να γίνει δεύτερη διόρθωση (retouch) και πότε δεν πρέπει.
Στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών το αποτέλεσμα του laser διατηρείται. Ωστόσο, σε ορισμένα μάτια μπορεί να μείνουν λίγες διοπτρίες ή να επανέλθουν με τα χρόνια. Τους πρώτους 6 μήνες περιμένουμε να σταθεροποιηθούν. Αν οι διοπτρίες είναι σταθερές, ο κερατοειδής έχει επαρκές πάχος και καλό χάρτη και δεν υπάρχει καταρράκτης, η δεύτερη διόρθωση (retouch) γίνεται συνήθως από την επιφάνεια. Όταν οι διοπτρίες αυξάνονται μετά από χρόνια, πρέπει πρώτα να βρούμε την αιτία. Ο καταρράκτης, η επιμήκυνση του ματιού ή η εξασθένηση του κερατοειδούς δεν λύνονται με νέο laser.
Διοπτρίες μετά το laser: οι πρώτοι 6 μήνες
Τις πρώτες εβδομάδες μετά το laser η όραση μπορεί να κυμαίνεται. Καθώς επουλώνεται η επιφάνεια του κερατοειδούς, οι διοπτρίες σταθεροποιούνται σταδιακά. Γι' αυτό λίγες διοπτρίες τους πρώτους μήνες δεν σημαίνουν αμέσως ότι «το laser δεν έπιασε». Συνήθως παρακολουθούμε το μάτι για 6 μήνες. Στο διάστημα αυτό θεραπεύουμε την ξηροφθαλμία και επαναλαμβάνουμε τις μετρήσεις.
Την περίοδο της ανάρρωσης την έχω περιγράψει στο άρθρο «Τι σας περιμένει μετά την επέμβαση laser;».
«Μετά την επέμβαση laser περιμένουμε 6 μήνες, ώστε να σταθεροποιηθούν οι διοπτρίες. Αν έχουν μείνει διοπτρίες, μπορούμε να κάνουμε νέα διόρθωση, ανάλογα με την κατάσταση του ματιού και του κερατοειδούς.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, από το βίντεό του
Μπορεί να γίνει νέο laser μετά από επέμβαση laser;
Ο Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu εξηγεί σε 1 λεπτό πότε μπορούν να διορθωθούν ξανά οι διοπτρίες που έμειναν μετά το laser.
Πόσο συχνά χρειάζεται δεύτερη διόρθωση;
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η δεύτερη διόρθωση δεν είναι σπάνια. Χρειάζεται, όμως, μόνο σε μικρό μέρος των ασθενών:
- Σε μια μελέτη με παρακολούθηση περίπου 850 ματιών, το ποσοστό δεύτερης διόρθωσης ήταν 6,3%. Το ποσοστό ήταν υψηλότερο στα υπερμετρωπικά μάτια (12,8%) και σε όσους είχαν αστιγματισμό 1 διοπτρίας και άνω (9,1%). Αντίθετα, η ηλικία, το φύλο και η εποχή δεν επηρέασαν το αποτέλεσμα.
- Μια άλλη μελέτη παρακολούθησε επί 10 χρόνια μάτια που έκαναν LASIK για μυωπία έως −10 διοπτρίες. Το 73% των ματιών έμεινε εντός ±1 διοπτρίας από τον στόχο. Η μέση υποτροπή ήταν πολύ μικρή, περίπου 0,12 διοπτρίες τον χρόνο, και επιβραδυνόταν με τον καιρό. Μέσα σε 10 χρόνια, περίπου ένα στα πέντε μάτια χρειάστηκε retouch.
Επομένως, η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη στις υψηλές διοπτρίες, στην υπερμετρωπία και στον αστιγματισμό. Γι' αυτό το συζητάμε με τον ασθενή πριν από τον σχεδιασμό.
Γιατί αλλάζουν οι διοπτρίες μετά το laser μετά από χρόνια;
Οι διοπτρίες που εμφανίζονται μετά από χρόνια δεν σημαίνουν πάντα ότι «επέστρεψε» το laser. Αν δεν βρεθεί πρώτα η αιτία, δεν γίνεται νέο laser.
- Διοπτρίες που έμειναν ή επέστρεψανΗ επιφάνεια του κερατοειδούς μπορεί να αναδιαμορφωθεί με τον καιρό. Έτσι, ιδίως στις υψηλές διοπτρίες, μπορεί να επανέλθουν λίγες διοπτρίες.
- Επιμήκυνση του ματιούΑν το μάτι συνεχίσει να επιμηκύνεται σε όσους έκαναν laser σε νεαρή ηλικία, μπορεί να αναπτυχθεί νέα μυωπία.
- ΚαταρράκτηςΗ σκλήρυνση του φακού μετατοπίζει τις διοπτρίες προς τη μυωπία. Η θεραπεία δεν είναι το laser, αλλά η επέμβαση καταρράκτη.
- ΕκτασίαΣπάνια ο κερατοειδής εξασθενεί και προβάλλει προς τα εμπρός. Σε αυτή την περίπτωση δεν γίνεται νέο laser, αλλά ενισχύουμε τον κερατοειδή.
Όταν οι διοπτρίες μετά το laser αυξάνονται ξανά
Η θολή όραση 5–10 χρόνια μετά το laser μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες. Πριν αποφασίσουμε τη θεραπεία, αναζητούμε απαντήσεις στα εξής:
| Πιθανή αιτία | Πώς διαπιστώνεται; | Τι γίνεται; |
|---|---|---|
| Αναδιαμόρφωση της επιφάνειας του κερατοειδούς | Τοπογραφία, πάχος κερατοειδούς και επιθηλίου | Δεύτερη διόρθωση από την επιφάνεια, αν ο κερατοειδής είναι κατάλληλος |
| Συνεχιζόμενη επιμήκυνση του ματιού (μυωπία) | Μέτρηση του μήκους του ματιού (βιομετρία) | Αξιολόγηση όταν σταθεροποιηθούν οι διοπτρίες |
| Αρχόμενος καταρράκτης | Εξέταση του φακού· η όραση δεν βελτιώνεται με γυαλιά | Επέμβαση καταρράκτη και κατάλληλος ενδοφακός |
| Εξασθένηση του κερατοειδούς (εκτασία) | Χάρτης και μέτρηση πάχους του κερατοειδούς | Δεν γίνεται νέο laser· ενίσχυση με διασύνδεση κολλαγόνου (CXL) |
Ειδικά μετά τα 45–50 έτη, η μυωπία που αυξάνεται γρήγορα συχνά δεν είναι επιστροφή του laser. Είναι σύμπτωμα καταρράκτη. Το έχω εξηγήσει με ένα περιστατικό στο άρθρο «Αν οι διοπτρίες σας αυξάνονται χρόνια μετά το laser».
Προϋποθέσεις για νέο laser
Για τη δεύτερη διόρθωση συνήθως απαιτούνται τα εξής
- Οι διοπτρίες να είναι σταθερές εδώ και αρκετούς μήνες
- Το πάχος και ο υπολειπόμενος ιστός του κερατοειδούς να είναι εντός ασφαλών ορίων
- Ο χάρτης του κερατοειδούς να είναι φυσιολογικός, χωρίς ένδειξη εκτασίας
- Να μην υπάρχει άλλη αιτία, όπως καταρράκτης ή πρόβλημα στον αμφιβληστροειδή
- Η ξηροφθαλμία να είναι υπό έλεγχο
Σημασία έχει και το πόσο μεγάλο μέρος του κερατοειδούς άλλαξε στην πρώτη επέμβαση. Οι μελέτες δείχνουν ότι στη μεγάλη πλειονότητα των ματιών με φυσιολογική τοπογραφία που ανέπτυξαν εκτασία μετά από LASIK, είχε αλλάξει υψηλό ποσοστό του κερατοειδούς. Γι' αυτό, κατά τον σχεδιασμό της δεύτερης διόρθωσης, λαμβάνουμε υπόψη και τα στοιχεία της πρώτης επέμβασης.
Πώς γίνεται η δεύτερη διόρθωση;
Επιλέγουμε τη μέθοδο ανάλογα με την πρώτη επέμβαση και την κατάσταση του κερατοειδούς:
- Διόρθωση από την επιφάνεια (No Touch / PRK): Προτιμάται στις περισσότερες περιπτώσεις. Δεν σηκώνεται κρημνός και δεν αγγίζεται ο βαθύς ιστός του κερατοειδούς.
- Ανύψωση του κρημνού: Σε επιλεγμένα μάτια, μπορεί να χρησιμοποιηθεί λίγο μετά το LASIK.
- Εξατομικευμένος σχεδιασμός με τοπογραφία: Αν η επιφάνεια του κερατοειδούς είναι ανώμαλη, μπορούμε να τη διορθώσουμε με θεραπεία καθοδηγούμενη από τοπογραφία.
Αν το μάτι έχει κάνει παλαιότερα επιφανειακό laser, επαναλαμβάνουμε επιφανειακό laser. Αν έχει κάνει laser με κρημνό ή χωρίς κρημνό, συνήθως διορθώνουμε πάλι από την επιφάνεια. Την απόφαση παίρνουμε μετά από λεπτομερή εξέταση και μετρήσεις.
Συχνές ερωτήσεις
Στους περισσότερους ασθενείς το αποτέλεσμα διατηρείται. Ωστόσο, σε ορισμένα μάτια μπορεί να μείνουν λίγες διοπτρίες ή να επανέλθουν με τα χρόνια. Αυτό ισχύει ιδίως στις υψηλές διοπτρίες, στην υπερμετρωπία και στον αστιγματισμό.
Συνήθως περιμένουμε 6 μήνες, ώστε να σταθεροποιηθούν οι διοπτρίες. Αν οι διοπτρίες είναι σταθερές και ο κερατοειδής κατάλληλος, μπορούμε να σχεδιάσουμε δεύτερη διόρθωση.
Όταν το πάχος και ο χάρτης του κερατοειδούς είναι κατάλληλα, η δεύτερη διόρθωση γίνεται με ασφάλεια. Αν όμως ο κερατοειδής έχει λεπτύνει ή υπάρχει ένδειξη εκτασίας, δεν γίνεται νέο laser.
Η αιτία μπορεί να είναι αλλαγή στην επιφάνεια του κερατοειδούς, επιμήκυνση του ματιού ή αρχόμενος καταρράκτης. Μπορεί επίσης να είναι η μείωση της κοντινής όρασης μετά τα 40. Για τη σωστή θεραπεία, πρέπει πρώτα να βρούμε την αιτία με εξέταση.
Στις περισσότερες περιπτώσεις κάνουμε διόρθωση από την επιφάνεια (No Touch ή PRK). Την απόφαση παίρνουμε με βάση τις μετρήσεις του κερατοειδούς.
Σχετικές σελίδες
Πηγές
- Randleman JB, White AJ Jr, Lynn MJ, Hu MH, Stulting RD. Incidence, outcomes, and risk factors for retreatment after wavefront-optimized ablations with PRK and LASIK. J Refract Surg. 2009;25(3):273-276. doi:10.3928/1081597X-20090301-06
- Alió JL, Muftuoglu O, Ortiz D, et al. Ten-year follow-up of laser in situ keratomileusis for myopia of up to -10 diopters. Am J Ophthalmol. 2008;145(1):46-54. doi:10.1016/j.ajo.2007.09.010
- Santhiago MR, Smadja D, Gomes BF, et al. Association between the percent tissue altered and post-LASIK ectasia in eyes with normal preoperative topography. Am J Ophthalmol. 2014;158(1):87-95. doi:10.1016/j.ajo.2014.04.002
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Visual, refractive, topographic and wavefront outcomes of trans-photorefractive keratectomy in virgin eyes. 37ο Συνέδριο ESCRS, Παρίσι, Σεπτέμβριος 2019 (ανακοίνωση).
- Helvacıoğlu F. Haze after excimer laser. Schwind User Meeting, Κωνσταντινούπολη, Μάρτιος 2016 (παρουσίαση).
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και την ιατρική αξιολόγηση. Η κατάλληλη θεραπεία καθορίζεται μετά την οφθαλμολογική εξέταση και τις μετρήσεις. Ημερομηνία δημοσίευσης: 25 Σεπτεμβρίου 2026.
Για ερωτήσεις, επικοινωνήστε με τον Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Κωνσταντινούπολη