Θεραπεία της υπερμετρωπίας
Θολή κοντινή και μακρινή όραση · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Κωνσταντινούπολη
Η υπερμετρωπία είναι μια διαθλαστική ανωμαλία κατά την οποία το μάτι εστιάζει την εικόνα πίσω από τον αμφιβληστροειδή. Έτσι προκαλεί καταπόνηση στην κοντινή όραση, κόπωση των ματιών και πονοκεφάλους. Για τη θεραπεία της υπερμετρωπίας μπορείτε να χρησιμοποιήσετε γυαλιά και φακούς επαφής. Μόνιμη θεραπευτική επιλογή είναι το laser για χαμηλή έως μέτρια υπερμετρωπία σε ενήλικες με σταθερή διάθλαση. Μετά την ηλικία των 45 ετών και στην υψηλή υπερμετρωπία, μόνιμη επιλογή είναι επίσης η διαθλαστική αντικατάσταση του φακού με πολυεστιακό ενδοφακό. Επιπλέον, στα παιδιά η έγκαιρη εξέταση είναι σημαντική λόγω του κινδύνου στραβισμού και τεμπέλικου ματιού.
Τι είναι η υπερμετρωπία;
Η υπερμετρωπία είναι μια διαθλαστική ανωμαλία κατά την οποία το μάτι εστιάζει την εικόνα πίσω από τον αμφιβληστροειδή. Αυτό συμβαίνει επειδή το μάτι είναι πολύ κοντό από μπροστά προς τα πίσω ή επειδή η διαθλαστική ισχύς του κερατοειδούς και του φακού είναι ανεπαρκής. Στην καθομιλουμένη οι ασθενείς την περιγράφουν ως «βλέπω μακριά αλλά όχι κοντά». Ωστόσο, όσο ανεβαίνουν οι βαθμοί, χειροτερεύει και η μακρινή όραση.
Στους νέους, ο φακός του ματιού αντισταθμίζει εν μέρει την υπερμετρωπία με την εστιαστική του ικανότητα (προσαρμογή). Γι’ αυτό η υπερμετρωπία μπορεί να παραμένει «λανθάνουσα», και το άτομο καταβάλλει συνεχή προσπάθεια ακόμη κι όταν βλέπει καθαρά. Με την ηλικία όμως αυτή η αντισταθμιστική ικανότητα λιγοστεύει. Έτσι, τα άτομα με υπερμετρωπία αντιλαμβάνονται την πρεσβυωπία νωρίτερα από τους συνομηλίκους τους, συχνά γύρω στην ηλικία των 35–40 ετών. Αργότερα στη ζωή αρχίζουν να έχουν ανάγκη από γυαλιά και για μακριά.
- Χαμηλή υπερμετρωπία: έως +2,00 D· στους νέους συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.
- Μέτρια υπερμετρωπία: μεταξύ +2,00 και +5,00 D· η κόπωση των ματιών και η δυσκολία στην κοντινή όραση είναι έντονες.
- Υψηλή υπερμετρωπία: πάνω από +5,00 D· επηρεάζει τόσο τη μακρινή όσο και την κοντινή όραση. Πολύ υψηλή υπερμετρωπία μπορεί να εμφανιστεί σε καταστάσεις όπως η νανοφθαλμία, κατά την οποία το μάτι είναι μικρό.
Συμπτώματα
- Γρήγορη κόπωση κατά την κοντινή εργασία (διάβασμα, οθόνες), κάψιμο και δακρύρροια
- Πονοκέφαλοι στο μέτωπο και στους κροτάφους, ιδιαίτερα στο τέλος της ημέρας
- Θόλωση των κοντινών κειμένων· σε υψηλότερους βαθμούς, θολή και η μακρινή όραση
- Πρώιμη εμφάνιση δυσκολίας στην ανάγνωση γύρω στην ηλικία των 35–40 ετών
- Στα παιδιά: απόκλιση του ματιού προς τα μέσα (προσαρμοστική εσωτροπία), τεμπέλικο μάτι, αποφυγή του διαβάσματος
Διάγνωση και θεραπεία της υπερμετρωπίας στα παιδιά
Τα περισσότερα βρέφη και μικρά παιδιά έχουν ήπια υπερμετρωπία, η οποία συνήθως λιγοστεύει με την ανάπτυξη. Ωστόσο, η υψηλή υπερμετρωπία ή η υπερμετρωπία που διαφέρει μεταξύ των δύο ματιών ενέχει κίνδυνο στραβισμού, ιδιαίτερα απόκλισης προς τα μέσα. Επίσης, ενέχει κίνδυνο τεμπέλικου ματιού (αμβλυωπίας). Επομένως, είναι σημαντική μια οφθαλμολογική εξέταση πριν από το σχολείο.
Το μάτι του παιδιού μπορεί να συγκαλύψει την υπερμετρωπία με την εστιαστική του ικανότητα. Γι’ αυτό πρέπει να μετράμε τη διάθλαση με σταγόνες που διαστέλλουν την κόρη και χαλαρώνουν προσωρινά την εστίαση (εξέταση με κυκλοπληγία). Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση έδειξε ότι οι μετρήσεις με όργανα χωρίς κυκλοπληγία υποεκτιμούν συστηματικά την υπερμετρωπία. Επομένως, η οριστική διάγνωση και η συνταγογράφηση γυαλιών απαιτούν εξέταση με κυκλοπληγία. Επιπλέον, μια ανασκόπηση Cochrane εξέτασε αν τα γυαλιά προλαμβάνουν τον στραβισμό σε παιδιά με υπερμετρωπία. Η ανασκόπηση διαπίστωσε ότι το επίπεδο τεκμηρίωσης είναι χαμηλό. Γι’ αυτό η απόφαση για συνταγογράφηση γυαλιών είναι εξατομικευμένη. Λαμβάνουμε υπόψη τον βαθμό της υπερμετρωπίας, τη διαφορά μεταξύ των δύο ματιών, τυχόν απόκλιση του ματιού και την οπτική οξύτητα. Στα παιδιά δεν κάνουμε θεραπεία με laser.
Θεραπεία της υπερμετρωπίας
| Επιλογή | Κατάλληλος για | Περιγραφή |
|---|---|---|
| Γυαλιά | Όλες οι ηλικίες | Διορθώνουν την υπερμετρωπία θετικοί (συγκλίνοντες) φακοί· μετά τα 40 είναι δυνατή η χρήση προοδευτικών φακών για μακριά και για κοντά |
| Φακοί επαφής | Ενήλικες που δεν θέλουν γυαλιά και επιλεγμένα παιδιά | Είναι δυνατή η χρήση μαλακών, τορικών ή πολυεστιακών φακών |
| Διόρθωση με laser | Άνω των 18 ετών, σταθερή διάθλαση, χαμηλή έως μέτρια υπερμετρωπία (γενικά έως περίπου +4 D), κατάλληλος κερατοειδής | Το laser κάνει τον κεντρικό κερατοειδή πιο κυρτό, ώστε η εστία να μετακινηθεί προς τα εμπρός (No Touch, Femto-LASIK, Q-LASIK, PRK) |
| Πολυεστιακός ενδοφακός / διαθλαστική αντικατάσταση του φακού | Συνήθως άνω των 40–45 ετών, μέτρια έως υψηλή υπερμετρωπία, πρεσβυωπία | Αφαιρούμε τον φυσικό φακό και εμφυτεύουμε τριεστιακό φακό ή φακό EDOF που στοχεύει στη μακρινή, την ενδιάμεση και την κοντινή όραση. Αν υπάρχει αστιγματισμός, επιλέγουμε τορικό φακό |
| Φακικός ενδοφακός (ICL) | Επιλεγμένοι νέοι ασθενείς | Η χρήση του είναι περιορισμένη, επειδή στην υπερμετρωπία ο πρόσθιος θάλαμος είναι συχνά ρηχός. Τον εξετάζουμε ως επιλογή σε ασθενείς με κατάλληλες μετρήσεις του πρόσθιου θαλάμου |
Θεραπεία της υπερμετρωπίας με laser: αποτελέσματα και παρακολούθηση
Η θεραπεία της υπερμετρωπίας με laser μπορεί να παρουσιάσει μεγαλύτερη υποστροφή από τη θεραπεία της μυωπίας με laser. Η υποστροφή αυτή συμβαίνει κατά την επούλωση. Για παράδειγμα, σε μελέτη με παρακολούθηση τριών ετών, το μεγαλύτερο μέρος της υποστροφής συνέβη τους πρώτους 12 μήνες. Μετά από αυτό το διάστημα, τα αποτελέσματα ήταν πιο σταθερά. Ωστόσο, ορισμένα μάτια είχαν ανάγκη από επαναληπτική θεραπεία. Επιπλέον, μια ανασκόπηση Cochrane συνέκρινε το PRK και το LASIK στην υπερμετρωπία. Σύμφωνα με αυτήν, αν και δεν υπήρχαν διαθέσιμες τυχαιοποιημένες μελέτες, η αποτελεσματικότητα των δύο μεθόδων έμοιαζε παρόμοια. Γι’ αυτό, πριν από την επέμβαση, συζητάμε λεπτομερώς τα όρια της διόρθωσης της υπερμετρωπίας με laser. Συζητάμε επίσης τις αλλαγές της κοντινής όρασης μετά τα 40.
Για τη χρήση φακών επαφής, ο γιατρός καθορίζει κατά την εξέταση τον κατάλληλο τύπο και τη διοπτρική ισχύ του φακού. Στη συνέχεια, η προμήθεια του φακού ακολουθεί αυτή τη σύσταση. Επιπλέον, στους τακτικούς ελέγχους παρακολουθούμε την εφαρμογή του φακού και την υγεία του κερατοειδούς.
Θεραπεία της υπερμετρωπίας ανά ηλικία
- Παιδική ηλικία: εξέταση με κυκλοπληγία και γυαλιά, εάν χρειάζεται· παρακολούθηση για στραβισμό και τεμπέλικο μάτι.
- Ηλικία 18–40 ετών: γυαλιά ή φακοί επαφής. Επίσης, laser για χαμηλή έως μέτρια υπερμετρωπία, αν η διάθλαση είναι σταθερή και ο κερατοειδής κατάλληλος.
- Ηλικία 40–45 ετών: νιώθετε γρήγορα τα προβλήματα στην κοντινή όραση. Σε αυτή την περίπτωση, εξετάζουμε τη μονοόραση με laser ή τις επιλογές θεραπείας της πρεσβυωπίας.
- Άνω των 45 ετών: για άτομα με υπερμετρωπία που φορούν γυαλιά και για μακριά και για κοντά, η διαθλαστική αντικατάσταση του φακού με πολυεστιακό ενδοφακό είναι συχνά η πιο διαρκής λύση. Αν υπάρχει καταρράκτης, διορθώνουμε επίσης τη διάθλαση κατά τη χειρουργική καταρράκτη.
Υπερμετρωπία και κίνδυνος στενής γωνίας (γλαύκωμα)
Τα υπερμετρωπικά μάτια είναι συνήθως μικρά. Γι’ αυτό η γωνία μέσω της οποίας το μάτι αποχετεύει το υγρό του μπορεί να είναι στενότερη. Επιπλέον, ο φυσικός φακός, που παχαίνει με την ηλικία, μπορεί να τη στενέψει ακόμη περισσότερο. Τα μάτια με στενή γωνία διατρέχουν κίνδυνο αιφνίδιας αύξησης της ενδοφθάλμιας πίεσης (οξεία σύγκλειση της γωνίας). Επομένως, σε κάθε ασθενή με υπερμετρωπία αξιολογούμε το βάθος του πρόσθιου θαλάμου και το εύρος της γωνίας. Σε μεσήλικες και μεγαλύτερους ασθενείς με υπερμετρωπία και στενή γωνία, η αντικατάσταση του φακού διευρύνει τη γωνία. Έτσι μπορεί επίσης να μειώσει αυτόν τον κίνδυνο. Συνεπώς, η θεραπευτική απόφαση λαμβάνει υπόψη αυτές τις μετρήσεις.
Η έρευνα του καθηγητή Fırat Helvacıoğlu σχετικά με την υπερμετρωπία
Έρευνα
Ο καθηγητής Fırat Helvacıoğlu και η ομάδα του μελέτησαν με οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) τις πτυχές της ωχράς κηλίδας σε μια περίπτωση αμφοτερόπλευρης νανοφθαλμίας. Σε αυτή την κατάσταση το μάτι είναι ασυνήθιστα μικρό, με αποτέλεσμα πολύ υψηλή υπερμετρωπία. Την περίπτωση τη δημοσίευσαν στο Case Reports in Ophthalmological Medicine (2014). Επίσης, η ομάδα παρουσίασε τη μελέτη στο 46ο Εθνικό Συνέδριο Οφθαλμολογίας της Τουρκικής Οφθαλμολογικής Εταιρείας (2012). Γι’ αυτό η λεπτομερής αξιολόγηση του αμφιβληστροειδούς και της ωχράς κηλίδας αποτελεί μέρος της εξέτασης στην υψηλή υπερμετρωπία.
Συχνές ερωτήσεις
Η ήπια υπερμετρωπία στα παιδιά μπορεί να μειωθεί με την ανάπτυξη. Στους ενήλικες δεν υποχωρεί. Αντίθετα, καθώς η εστιαστική ικανότητα λιγοστεύει, η λανθάνουσα υπερμετρωπία βγαίνει στην επιφάνεια. Έτσι, μετά τα 40 η ανάγκη για γυαλιά και για κοντά και για μακριά μπορεί να αυξηθεί.
Ναι. Η χαμηλή έως μέτρια υπερμετρωπία μπορεί να διορθωθεί με laser σε ενήλικες με σταθερή διάθλαση και κατάλληλο κερατοειδή. Στην υψηλή υπερμετρωπία και μετά την ηλικία των 45 ετών, η διαθλαστική αντικατάσταση του φακού με πολυεστιακό ενδοφακό είναι συχνά η καταλληλότερη επιλογή.
Όχι. Η υπερμετρωπία είναι διαθλαστική ανωμαλία με αιτία τη δομή του ματιού και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία. Αντίθετα, η πρεσβυωπία είναι το πρόβλημα της κοντινής όρασης που ξεκινά στη δεκαετία των 40, καθώς ο φακός του ματιού χάνει την ελαστικότητά του. Επίσης, τα άτομα με υπερμετρωπία αντιλαμβάνονται την πρεσβυωπία νωρίτερα.
Χωρίς διόρθωση της υψηλής υπερμετρωπίας ή της υπερμετρωπίας που διαφέρει μεταξύ των ματιών, το παιδί μπορεί να αναπτύξει απόκλιση του ματιού (στραβισμό) και τεμπέλικο μάτι. Γι’ αυτό, την ανάγκη για γυαλιά την καθορίζει ο παιδοφθαλμίατρος μετά από εξέταση με κυκλοπληγία.
Ναι. Είναι δυνατή η χρήση μαλακών, τορικών ή πολυεστιακών φακών επαφής. Ωστόσο, ο γιατρός καθορίζει κατά την εξέταση τον κατάλληλο τύπο και τη διοπτρική ισχύ του φακού.
Βιβλιογραφία
- Roque BJ et al. Instrument-based, non-cycloplegic versus cycloplegic refraction in pediatric and young adult populations (≤25 years): a systematic review and meta-analysis. Adv Ophthalmol Pract Res. 2025. doi:10.1016/j.aopr.2025.11.004
- Jones-Jordan L et al. Spectacle correction versus no spectacles for prevention of strabismus in hyperopic children. Cochrane Database Syst Rev. 2020;4(4):CD007738. doi:10.1002/14651858.CD007738.pub3
- Plaza-Puche AB et al. Three-year follow-up of hyperopic LASIK using a 500-Hz excimer laser system. J Refract Surg. 2015;31(10):674–682. doi:10.3928/1081597X-20150928-06
- Settas G et al. Photorefractive keratectomy (PRK) versus laser assisted in situ keratomileusis (LASIK) for hyperopia correction. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(6):CD007112. doi:10.1002/14651858.CD007112.pub3
- Karam M et al. Extended depth of focus versus trifocal for intraocular lens implantation: an updated systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2023;251:52–70. doi:10.1016/j.ajo.2023.01.024
- Helvacıoğlu F, Kapran Z, Şencan S, Uyar OM, Çam O. Optical coherence tomography of bilateral nanophthalmos with macular folds and high hyperopia. Case Rep Ophthalmol Med. 2014;2014:173853. doi:10.1155/2014/173853
Αυτή η σελίδα έχει στόχο την ενημέρωση των ασθενών και δεν αντικαθιστά την εξέταση ή την ιατρική αξιολόγηση. Επομένως, τη θεραπεία που είναι κατάλληλη για εσάς την καθορίζουμε μετά από οφθαλμολογική εξέταση και μετρήσεις.
Αξιολόγηση για τη θεραπεία της υπερμετρωπίας
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία