Θεραπεία του αστιγματισμού
Ομαλός και ακανόνιστος αστιγματισμός · Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, FEBOS-CR · Veni Vidi Eye Clinic, Caddebostan – Kadıköy, Κωνσταντινούπολη
Ο αστιγματισμός είναι μια διαθλαστική ανωμαλία που προκαλεί θολή όραση σε όλες τις αποστάσεις, επειδή ο κερατοειδής έχει πιο απότομη καμπυλότητα προς μία κατεύθυνση. Μπορεί να διορθωθεί με γυαλιά και τορικούς φακούς επαφής, ενώ σε κατάλληλα άτομα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνιμα με laser, με τορικό φακό ICL ή με τορικό ενδοφακό. Επιπλέον, ο αστιγματισμός που μεγαλώνει γρήγορα μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι κερατοκώνου.
Τι είναι ο αστιγματισμός;
Ο αστιγματισμός είναι μια διαθλαστική ανωμαλία κατά την οποία το φως δεν μπορεί να εστιαστεί σε ένα σημείο, επειδή ο κερατοειδής (ή ο φακός του ματιού) έχει πιο απότομη καμπυλότητα στη μία κατεύθυνση απ’ ό,τι στην άλλη. Βλέπετε τις εικόνες θολές ή με σκιές σε όλες τις αποστάσεις, ενώ τη νύχτα τα φώτα έχουν διάχυση. Επίσης, συχνά συνυπάρχει με μυωπία ή υπερμετρωπία.
- Ομαλός αστιγματισμός: ο κερατοειδής έχει ομαλή καμπυλότητα, όπως μια μπάλα του ράγκμπι· τον διορθώνουν τα γυαλιά, οι τορικοί φακοί επαφής, το laser ή ο τορικός ενδοφακός.
- Ακανόνιστος αστιγματισμός: το σχήμα του κερατοειδούς είναι ακανόνιστο· η συχνότερη αιτία είναι ο κερατόκωνος. Επίσης, προηγούμενες επεμβάσεις και ουλές του κερατοειδούς μπορούν να προκαλέσουν ακανόνιστο αστιγματισμό. Τα γυαλιά δεν τον διορθώνουν πλήρως, γι’ αυτό μπορεί να είναι απαραίτητοι ειδικοί φακοί επαφής, διασύνδεση κολλαγόνου, δακτύλιοι κερατοειδούς ή laser καθοδηγούμενο από τοπογραφία/μέτωπο κύματος.
Συμπτώματα
- Θολή όραση, όραση με σκιές ή διπλή όραση από κοντά και από μακριά
- Διάχυση και ραβδώσεις γύρω από τους προβολείς και τα φώτα τη νύχτα
- Κόπωση των ματιών, πονοκέφαλοι, μισόκλεισμα των ματιών
- Συχνές αλλαγές της διάθλασης, ιδιαίτερα της τιμής του αστιγματισμού (προειδοποιητικό σημάδι για κερατόκωνο)
Θεραπεία του αστιγματισμού
| Επιλογή | Περιγραφή |
|---|---|
| Γυαλιά | Οι κυλινδρικοί φακοί διορθώνουν τον ομαλό αστιγματισμό |
| Τορικοί φακοί επαφής | Μαλακοί φακοί που διορθώνουν τον αστιγματισμό και είναι σχεδιασμένοι ώστε να μη γυρίζουν πάνω στο μάτι· για υψηλό ή ακανόνιστο αστιγματισμό χρησιμεύουν οι σκληροί αεροπερατοί, υβριδικοί ή σκληρικοί φακοί |
| Διόρθωση με laser | Ο ομαλός αστιγματισμός μπορεί να διορθωθεί με SMILE Pro, No Touch, Q-LASIK ή Femto-LASIK· το laser καθοδηγούμενο από τοπογραφία/μέτωπο κύματος προτιμάται σε ακανόνιστους κερατοειδείς και σε μάτια στα οποία ο διαθλαστικός αστιγματισμός και ο αστιγματισμός του κερατοειδούς δεν συμφωνούν |
| Τορικός φακός ICL | Νεαροί ενήλικες με υψηλή μυωπία και αστιγματισμό που δεν είναι κατάλληλοι για laser (φακικός ενδοφακός (ICL)) |
| Τορικός φακός | Ο τορικός φακός διορθώνει τον αστιγματισμό ταυτόχρονα κατά τη χειρουργική καταρράκτη ή την εμφύτευση πολυεστιακού ενδοφακού· υπάρχουν τορικά μοντέλα EDOF και τορικά τριεστιακά μοντέλα |
Μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι σε ασθενείς με καταρράκτη και αστιγματισμό του κερατοειδούς, οι τορικοί φακοί μειώνουν τον υπολειπόμενο αστιγματισμό και βελτιώνουν τη μακρινή οπτική οξύτητα χωρίς διόρθωση σε σύγκριση με τους μη τορικούς φακούς. Επιπλέον, στη θεραπεία με laser η συμφωνία μεταξύ του διαθλαστικού αστιγματισμού και του αστιγματισμού του κερατοειδούς είναι σημαντική· αν η διαφορά είναι μεγάλη, σχεδιάζουμε τη θεραπεία με βάση τις μετρήσεις του κερατοειδούς.
Για τη χρήση φακών επαφής, ο γιατρός καθορίζει κατά την εξέταση τον κατάλληλο τύπο και τη διοπτρική ισχύ του φακού· στη συνέχεια παραγγέλνετε τον φακό σύμφωνα με αυτή τη σύσταση. Επιπλέον, στους τακτικούς ελέγχους ο γιατρός παρακολουθεί την εφαρμογή του φακού και την υγεία του κερατοειδούς.
Μπορεί ο αστιγματισμός να είναι σημάδι κερατοκώνου;
Ναι. Ιδιαίτερα στους νέους, η αύξηση του αστιγματισμού σε μικρά χρονικά διαστήματα, η αδυναμία πλήρως καθαρής όρασης με γυαλιά και οι φακοί επαφής που δεν εφαρμόζουν καλά μπορεί να είναι τα πρώτα σημάδια του κερατοκώνου. Η τοπογραφία και η τομογραφία του κερατοειδούς ανιχνεύουν έγκαιρα τον κερατόκωνο, και η διασύνδεση κολλαγόνου μπορεί να ανακόψει την εξέλιξή του. Γι’ αυτό πρέπει να χαρτογραφούμε τον κερατοειδή κάθε ασθενούς με αυξανόμενο αστιγματισμό. Περισσότερα: κερατόκωνος.
Συχνές ερωτήσεις
Ναι. Ο ομαλός αστιγματισμός μπορεί να διορθωθεί σε κατάλληλους ασθενείς με SMILE Pro, No Touch ή LASIK. Ωστόσο, ο ακανόνιστος αστιγματισμός μπορεί να απαιτεί εξατομικευμένη θεραπεία (καθοδηγούμενη από τοπογραφία/μέτωπο κύματος).
Το όριο καθορίζουν το πάχος του κερατοειδούς και η επιλεγμένη μέθοδος. Ωστόσο, ο αστιγματισμός που είναι υπερβολικά υψηλός για laser μπορεί να διορθωθεί με τορικό φακό ICL ή τορικό ενδοφακό.
Ναι. Για τον ομαλό αστιγματισμό μπορείτε να φορέσετε μαλακούς τορικούς φακούς, και για τον υψηλό ή ακανόνιστο αστιγματισμό σκληρούς, υβριδικούς ή σκληρικούς φακούς. Σε κάθε περίπτωση, ο γιατρός καθορίζει τον κατάλληλο φακό κατά την εξέταση.
Ο ομαλός αστιγματισμός συνήθως παραμένει παρόμοιος σε όλη τη διάρκεια της ζωής, αν και ο άξονάς του μπορεί να αλλάξει με την ηλικία. Ο αστιγματισμός που μεγαλώνει γρήγορα σε σύντομο χρονικό διάστημα χρειάζεται έλεγχο για κερατόκωνο.
Ναι. Ο αστιγματισμός μπορεί επίσης να διορθωθεί κατά τη χειρουργική καταρράκτη με τορικό ενδοφακό.
Βιβλιογραφία
- Hao LH, Pei C. Toric versus non-toric intraocular lenses for pre-existing corneal astigmatism: a systematic review and meta-analysis. Front Med (Lausanne). 2026;13:1777267. doi:10.3389/fmed.2026.1777267
- Cheng SM et al. Topography-guided versus wavefront-optimized LASIK for myopia with and without astigmatism: a meta-analysis. J Refract Surg. 2021;37(10):707–714. doi:10.3928/1081597X-20210709-01
- Frings A et al. LASIK for spherical refractive myopia: effect of topographic astigmatism (ocular residual astigmatism, ORA) on refractive outcome. PLoS One. 2015;10(4):e0124313. doi:10.1371/journal.pone.0124313
- Wen D et al. Postoperative efficacy, predictability, safety, and visual quality of laser corneal refractive surgery: a network meta-analysis. Am J Ophthalmol. 2017;178:65–78. doi:10.1016/j.ajo.2017.03.013
Αυτή η σελίδα ενημερώνει τους ασθενείς και δεν αντικαθιστά την εξέταση ή την ιατρική αξιολόγηση. Τέλος, ο γιατρός καθορίζει τη θεραπεία που σας ταιριάζει μετά από οφθαλμολογική εξέταση και μετρήσεις.
Αξιολόγηση για τη θεραπεία του αστιγματισμού
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Caddesi No: 257, Caddebostan – Kadıköy, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία