Diabetes en ogen: hoe tast suikerziekte uw ogen aan?
Diabetes beschadigt de kleine bloedvaten in het netvlies stilletjes, over jaren heen. Lees over de stadia van diabetische retinopathie, van lekkage tot bloeding, over de klachten, de preventie en de behandeling.
Diabetes en ogen hangen nauw samen. Suikerziekte beschadigt over de jaren de wand van de kleine bloedvaten in het netvlies. Eerst lekken die vaten, waardoor zich vocht kan ophopen in de gele vlek. Daarna raken sommige vaten verstopt, zodat het netvlies te weinig voeding krijgt. In een gevorderd stadium groeien er breekbare nieuwe vaatjes. Die kunnen in het oog bloeden en aan het netvlies trekken. Deze veranderingen geven vaak lange tijd geen klachten. Daarom zijn een goede bloedsuiker- en bloeddrukinstelling en regelmatig onderzoek van de achterkant van de oogleden de belangrijkste bescherming. Bij de behandeling gebruiken we laser, ooginjecties en een operatie.
Diabetes en ogen: hoe beschadigt diabetes het netvlies?
Het netvlies is een dun zenuwlaagje aan de achterkant van het oog. Het neemt beelden waar en wordt door veel kleine bloedvaatjes gevoed. Een bloedsuiker die lang te hoog is, beschadigt de cellen in de wand van deze vaatjes. U kunt het vergelijken met een tuinslang: wordt de wand zwak, dan gaat de slang eerst lekken en raakt daarna verstopt. Gebieden die geen water meer krijgen, drogen vervolgens uit.
“Bij diabetes raken eerst de cellen in de vaatwand beschadigd, waarna er lekkage ontstaat. Daarna raken de vaten verstopt. Het netvlies dat geen voeding krijgt, maakt nieuwe vaten aan. Die bloeden gemakkelijk en kunnen aan het netvlies trekken.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, uit de videotoelichting
Wat kan suikerziekte met uw ogen doen?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu legt uit wat diabetes met de ogen doet en hoe we dit behandelen.
Diabetes en ogen: de bloedvaten in het netvlies stap voor stap
Een hoge bloedsuiker beschadigt over de jaren de wand van de kleine netvliesvaten. Eerst ontstaat lekkage, daarna verstopping. Ten slotte groeien er nieuwe vaatjes die gemakkelijk bloeden.
- Gezond bloedvatDe steuncellen (pericyten) en de cellen aan de binnenkant van de vaatwand zijn intact. Er lekt geen bloed naar buiten.
- LekkageWordt de wand zwakker, dan lekken vocht en vetresten naar het netvlies. Vocht in de gele vlek (maculaoedeem) maakt het zicht wazig.
- VerstoppingSommige kleine vaten raken verstopt. Hierdoor ontstaan netvliesgebieden die geen voeding krijgen.
- Nieuwe vaten en bloedingHet netvlies zonder voeding maakt nieuwe vaten aan. Deze vaten zijn breekbaar. Ze kunnen in het oog bloeden en aan het netvlies trekken.
Welke klachten bij diabetes en ogen vragen aandacht?
Diabetische retinopathie geeft meestal pas in een gevorderd stadium klachten. Daarom hebt u ook bij goed zicht regelmatig een oogonderzoek nodig. De volgende klachten vragen echter direct om onderzoek:
Neem direct contact op
- Wazig zien, vooral in het midden
- Plotseling meer zwevende vlekjes, roet of een gordijn voor het oog
- Rechte lijnen die er krom uitzien
- Zicht dat gedurende de dag duidelijk schommelt
Wat bloedingen in het oog betekenen, heb ik uitgelegd in het artikel “Is een bloeding in het oog gevaarlijk?”.
Diabetes en ogen: voorkomen door controle en onderzoek
Wereldwijd hebben naar schatting ongeveer 93 miljoen mensen diabetische retinopathie. Bij ongeveer 28 miljoen van hen is er een stadium dat het zicht bedreigt. Dezelfde studie liet bovendien zien dat de duur van de diabetes, een slecht ingestelde bloedsuiker en hoge bloeddruk de sterkste risicofactoren zijn.
- Houd uw bloedsuiker (HbA1c) op de streefwaarde van uw arts.
- Let daarnaast op uw bloeddruk en cholesterol, en stop met roken.
- Bij type 2-diabetes begint u met oogonderzoek zodra de diagnose is gesteld. Bij type 1-diabetes begint u enkele jaren na de diagnose. Meestal herhaalt u het onderzoek daarna elk jaar.
- Bij diabetes tijdens de zwangerschap vindt het oogonderzoek vaker plaats.
Behandelopties
| Behandeling | Wanneer? |
|---|---|
| Laserbehandeling | Om in netvliesgebieden zonder voeding nieuwe vaten te voorkomen en om lekkende plekken te sluiten |
| Ooginjectie (anti-VEGF, corticosteroïd) | Bij vocht in de gele vlek (maculaoedeem) en bij de groei van nieuwe vaten |
| Vitrectomie (operatie) | Bij een bloeding in het oog die niet oplost, bij membranen die aan het netvlies trekken of bij netvliesloslating |
Laserbehandeling voorkomt effectief verlies van zicht. Verloren zicht herstelt het echter maar beperkt, en daarom is vroege behandeling belangrijk. Ooginjecties kunnen het zicht bij vocht in de gele vlek verbeteren. Meer informatie vindt u op de pagina over diabetische retinopathie.
Andere gevolgen van diabetes voor het oog
- Schommelende sterkte: Verandert de bloedsuiker snel, dan kan de ooglens opzwellen en weer slinken. Daardoor verandert de brilsterkte tijdelijk. Laat daarom pas een bril maken wanneer de suiker stabiel is.
- Staar: Bij mensen met diabetes kan staar eerder optreden.
- Droge ogen en hoornvliesproblemen: Als de hoornvlieszenuwen zijn aangetast, kan het oppervlak trager herstellen.
- Glaucoom: Bij gevorderde retinopathie kunnen de nieuwe vaten de oogdruk verhogen.
Veelgestelde vragen
Meestal adviseren we één keer per jaar een onderzoek van de achterkant van het oog. Is er retinopathie vastgesteld, dan zijn de controles vaker nodig.
In een vroeg stadium kan een goede instelling van bloedsuiker en bloeddruk de voortgang vertragen. In een gevorderd stadium is het doel van de behandeling om het zicht te behouden. Bestaande schade herstelt niet altijd.
We verdoven het oog met druppels en de ingreep duurt enkele minuten. De meeste patiënten voelen alleen een lichte druk.
Ja. Diabetische retinopathie kan tot een gevorderd stadium zonder klachten verlopen. Veranderingen die vroeg worden ontdekt, zijn bovendien veel makkelijker te behandelen.
Ja. Vóór de operatie beoordelen we het netvlies, vooral de gele vlek. Is dat nodig, dan behandelen we eerst het netvlies.
Gerelateerde pagina's
Bronnen
- Yau JW, Rogers SL, Kawasaki R, et al. Global prevalence and major risk factors of diabetic retinopathy. Diabetes Care. 2012;35(3):556-564. doi:10.2337/dc11-1909
- Cheung N, Mitchell P, Wong TY. Diabetic retinopathy. Lancet. 2010;376(9735):124-136. doi:10.1016/S0140-6736(09)62124-3
Dit artikel dient ter informatie van patiënten. Het vervangt geen onderzoek en geen medische beoordeling. De behandeling die bij u past, bepalen we na het oogonderzoek en de metingen. Publicatiedatum: 25 september 2026.
Neem voor uw vragen contact op met Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Istanbul