Είναι επιβλαβής η επέμβαση laser στα μάτια;
Μαθαίνετε πώς διαφέρουν τα σημερινά laser από την παλιά ακτινωτή κερατοτομή και τι πρέπει να προσέξετε για μια ασφαλή επέμβαση laser στα μάτια.
Η επέμβαση laser στα μάτια είναι ασφαλής μέθοδος σε κατάλληλο ασθενή. Δεν πρέπει να συγχέεται με την ακτινωτή κερατοτομή, που δεν χρησιμοποιείται πια. Στη δεκαετία του 1980 ο χειρουργός έκανε ακτινωτές τομές στον κερατοειδή με νυστέρι. Στις σημερινές μεθόδους, όπως το SMILE Pro, το Femto-LASIK και το No Touch, ο κερατοειδής διαμορφώνεται με laser που σχεδιάζεται βάσει μετρήσεων. Επομένως, η ασφάλεια εξαρτάται κυρίως από το αν ο κερατοειδής και οι διοπτρίες σας μετρήθηκαν σωστά και είναι κατάλληλοι για laser.
Τι ήταν η παλιά μέθοδος, η ακτινωτή κερατοτομή;
Η παλιά μέθοδος ήταν η ακτινωτή κερατοτομή (RK). Την ανέπτυξε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 στη Μόσχα ο καθηγητής Svyatoslav Fyodorov. Στη δεκαετία του 1980 εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο. Για να μειώσει τη μυωπία, ο χειρουργός έκανε με διαμαντένιο νυστέρι ακτινωτές τομές στη διαφανή στιβάδα (κερατοειδής), σαν τις ακτίνες ενός τροχού ποδηλάτου. Οι τομές ισοπέδωναν το κέντρο του κερατοειδούς και έτσι μείωναν τη μυωπία.
Για την εποχή της, η μέθοδος ήταν σημαντικό βήμα. Ωστόσο, είχε σαφή όρια. Στη μελέτη PERK των ΗΠΑ, που διήρκεσε 10 χρόνια, το 70% των ασθενών έμεινε χωρίς γυαλιά για μακριά. Όμως στο 43% των ματιών παρατηρήθηκε με τα χρόνια μετατόπιση προς υπερμετρωπία 1 διοπτρίας ή περισσότερο. Επιπλέον, οι τομές άφηναν μόνιμη ουλή στον κερατοειδή. Σε ορισμένους ασθενείς προκαλούσαν διακυμάνσεις της όρασης μέσα στην ημέρα και διάχυση του φωτός τη νύχτα.
«Η ακτινωτή κερατοτομή είναι στην ουσία πολύ παλιά μέθοδος. Είχε κινδύνους και για ορισμένα μάτια ήταν ακόμη και επιβλαβής. Η μέθοδος αυτή ανήκει στο παρελθόν, αλλά ο κόσμος συχνά τη συγχέει ακόμη με τα σημερινά laser.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, από την παρουσίαση στο βίντεο
Είναι επιβλαβής η επέμβαση laser στα μάτια;
Ο Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu εξηγεί σε 1 λεπτό πώς διαφέρει η παλιά ακτινωτή κερατοτομή από τα σημερινά laser.
Γιατί η σημερινή επέμβαση laser στα μάτια διαφέρει από την ακτινωτή κερατοτομή;
Στις θεραπείες που γίνονται σήμερα δεν γίνεται τομή με νυστέρι. Η διόρθωση γίνεται με πρόγραμμα laser, που υπολογίζεται στον υπολογιστή βάσει των διοπτριών και του χάρτη του κερατοειδούς σας. Το laser δουλεύει με ακρίβεια μικρομέτρου και συνεργάζεται με συστήματα που παρακολουθούν τις κινήσεις του ματιού. Έτσι, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται πια από την ταχύτητα του χεριού του χειρουργού, αλλά από την ακρίβεια των μετρήσεων και του σχεδιασμού.
Η διαφορά φαίνεται και στα αποτελέσματα. Μια εκτενής ανασκόπηση ποιοτικών μελετών των ετών 1995–2003 έδειξε μέση ικανοποίηση ασθενών μετά το LASIK 95,4%. Οι συγγραφείς θεώρησαν το LASIK μία από τις πιο επιτυχημένες προγραμματισμένες (εκλεκτικές) χειρουργικές επεμβάσεις. Στα χρόνια που πέρασαν, η τεχνολογία προχώρησε ακόμη περισσότερο. Για παράδειγμα, εμφανίστηκαν τα femtosecond laser, ο εξατομικευμένος σχεδιασμός με τοπογραφία και μέθοδοι χωρίς κρημνό, όπως το SMILE.
Από την ακτινωτή κερατοτομή στα σημερινά laser
Στην ακτινωτή κερατοτομή, την παλιά μέθοδο της δεκαετίας του 1980, ο χειρουργός έκανε ακτινωτές τομές στην επιφάνεια του κερατοειδούς με νυστέρι. Στη σημερινή επέμβαση laser στα μάτια, ο κερατοειδής διαμορφώνεται εκ νέου με ενέργεια laser, που υπολογίζεται βάσει των μετρήσεων.
- Ακτινωτή κερατοτομή (παλιά)Ο κερατοειδής κοβόταν ακτινωτά με νυστέρι. Το αποτέλεσμα εξαρτιόταν από το χέρι του χειρουργού και από την επούλωση. Με τα χρόνια, οι διοπτρίες μπορούσαν να μετατοπιστούν.
- LASIK / SMILE Pro (σήμερα)Το femtosecond laser δουλεύει μέσα στον κερατοειδή. Η διόρθωση γίνεται με πρόγραμμα laser που σχεδιάζεται με τοπογραφία.
- No Touch (σήμερα)Το excimer laser εφαρμόζεται από την επιφάνεια, χωρίς καμία επαφή με το μάτι. Δεν γίνονται τομές και δεν δημιουργείται κρημνός.
Οι σημερινές μέθοδοι εν συντομία
| Μέθοδος | Πώς εφαρμόζεται; | Κύριο χαρακτηριστικό |
|---|---|---|
| Laser No Touch | Το excimer laser εφαρμόζεται στην επιφάνεια του κερατοειδούς, χωρίς καμία επαφή με το μάτι. | Χωρίς τομή και κρημνό. Είναι ασφαλής επιλογή σε λεπτό κερατοειδή. Τις πρώτες 3–4 ημέρες μπορεί να υπάρχει τσούξιμο. |
| Femto-LASIK (iLASIK) / Q-LASIK | Ένας λεπτός κρημνός δημιουργείται με femtosecond laser. Η διόρθωση γίνεται από κάτω. | Η όραση βελτιώνεται πολύ γρήγορα. Την επόμενη ημέρα επιστρέφετε στην καθημερινότητά σας. |
| SMILE Pro | Η διόρθωση προετοιμάζεται μέσα στον κερατοειδή ως ένα μικρό φακίδιο. Αφαιρείται από τομή 2–4 mm. | Χωρίς κρημνό. Η επούλωση είναι γρήγορη και αποτελεί πλεονέκτημα για όσους κάνουν αθλήματα επαφής. |
Στο άρθρο «Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος laser;» εξηγώ αναλυτικά πώς επιλέγουμε τη μέθοδο που σας ταιριάζει.
Πού βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος: η καταλληλότητα
Στα σημερινά laser, το σημαντικότερο θέμα ασφάλειας δεν είναι η ίδια η μέθοδος, αλλά η σωστή επιλογή ασθενούς. Η πιο σοβαρή (αλλά σπάνια) επιπλοκή είναι η εκτασία, δηλαδή η εξασθένηση του κερατοειδούς και το φούσκωμά του προς τα εμπρός. Ένας από τους ισχυρότερους δείκτες είναι το «ποσοστό αλλοιωμένου ιστού» (PTA), που δείχνει πόσο μέρος του κερατοειδούς αλλάζει. Στο 97% των ματιών με φυσιολογική τοπογραφία που ανέπτυξαν εκτασία μετά το LASIK, το ποσοστό αυτό ήταν 40% ή περισσότερο. Γι' αυτό, σε κάθε σχέδιο υπολογίζουμε μαζί το πάχος του κερατοειδούς, την τοπογραφία και το PTA. Αντί για ένα επικίνδυνο σχέδιο, επιλέγουμε ασφαλέστερη μέθοδο ή δεν προτείνουμε καθόλου laser.
Περιπτώσεις όπου μπορεί να προτείνουμε άλλη λύση αντί για laser
- Λεπτός κερατοειδής ή χάρτης κερατοειδούς με υποψία κερατοκώνου
- Διοπτρίες που άλλαξαν αισθητά τον τελευταίο χρόνο (ιδίως κάτω των 18 ετών)
- Πολύ υψηλές διοπτρίες, όπου ο φακικός ενδοφακός (ICL) μπορεί να είναι καταλληλότερος
- Εγκυμοσύνη και θηλασμός, μη ελεγχόμενος διαβήτης, έντονη ξηροφθαλμία
«Αν ο κερατοειδής σας είναι κατάλληλος και οι διοπτρίες σας επίσης, μπορείτε κι εσείς να κάνετε τη θεραπεία με ασφάλεια, αφού ενημερωθείτε αναλυτικά από τον γιατρό σας.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, από την παρουσίαση στο βίντεο
Πιθανές παρενέργειες
Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση, η θεραπεία με laser μπορεί να έχει παρενέργειες. Αν τις γνωρίζετε από πριν, έχετε σωστές προσδοκίες:
- Ξηροφθαλμία: Είναι συχνή τους πρώτους μήνες. Συνήθως ελέγχεται με σταγόνες και υποχωρεί με τον χρόνο.
- Διάχυση φωτός τη νύχτα (φωτοστέφανα, θάμβος): Μπορεί να εμφανιστεί ιδίως τις πρώτες εβδομάδες. Συνήθως είναι παροδική.
- Μικρή υπολειπόμενη ή επιστρέφουσα διοπτρία: Σε ορισμένα μάτια χρειάζεται επανεπέμβαση (δεύτερη διόρθωση). Αν ο κερατοειδής είναι κατάλληλος, μπορεί να γίνει.
- Θολερότητα (haze) στα επιφανειακά laser: Μπορεί να εμφανιστεί σε υψηλές διοπτρίες. Με το κατάλληλο πρωτόκολλο φαρμάκων ο κίνδυνος μειώνεται.
Το haze μετά από επιφανειακά laser και τα αποτελέσματα του trans-PRK είναι θέματα που η κλινική μας έχει παρουσιάσει σε διεθνή συνέδρια.
Τι μετριέται πριν από το laser;
Η εξέταση καταλληλότητας για laser διαρκεί περίπου 1–1,5 ώρες. Περιλαμβάνει τις παρακάτω μετρήσεις:
- Επιβεβαίωση των διοπτριών με σταγόνες (με χαλάρωση της προσαρμογής του ματιού)
- Τοπογραφία/τομογραφία του κερατοειδούς (χάρτης κερατοειδούς) και μέτρηση του πάχους
- Τεστ ξηροφθαλμίας και ποιότητα των δακρύων
- Διάμετρος της κόρης στο σκοτάδι και ενδοφθάλμια πίεση
- Εξέταση του βυθού του ματιού (αμφιβληστροειδής)
Αν φοράτε φακούς επαφής, πρέπει να τους διακόψετε πριν από την εξέταση, ώστε οι μετρήσεις να βγουν σωστές. Τη διάρκεια της διακοπής θα τη μάθετε κατά το ραντεβού.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι, ιατρικά δεν είναι το ίδιο. Η ακτινωτή κερατοτομή ήταν μια παλιά μέθοδος που γινόταν με νυστέρι τη δεκαετία του 1980 και δεν εφαρμόζεται πια. Οι σημερινές επεμβάσεις γίνονται με laser που ελέγχεται από υπολογιστή.
Σε ασθενείς που έχουν επιλεγεί σωστά, η σοβαρή απώλεια όρασης είναι εξαιρετικά σπάνια. Ο τρόπος να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι είναι να ολοκληρωθούν πριν από την επέμβαση όλες οι μετρήσεις, όπως ο χάρτης και το πάχος του κερατοειδούς. Επίσης, δεν γίνεται laser στα μάτια που δεν είναι κατάλληλα.
Συνήθως γίνεται μετά τα 18 έτη, εφόσον οι διοπτρίες δεν έχουν αλλάξει αισθητά τουλάχιστον για ένα χρόνο. Μετά τα 40, λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό και η ανάγκη για κοντινή όραση.
Στους περισσότερους ασθενείς το αποτέλεσμα είναι μόνιμο. Σε ορισμένα μάτια μπορεί με τον χρόνο να μείνει ή να επιστρέψει μικρή διοπτρία. Αν ο κερατοειδής είναι κατάλληλος, μπορεί να γίνει δεύτερη διόρθωση (επανεπέμβαση).
Στα μάτια που έχουν υποβληθεί σε ακτινωτή κερατοτομή, οι διοπτρίες μπορεί να αλλάξουν με τα χρόνια. Αν σε αυτά τα μάτια σχεδιάζεται laser ή επέμβαση καταρράκτη, χρειάζονται ειδικές μετρήσεις και τύποι υπολογισμού του φακού. Μετά από αναλυτική εξέταση, καθορίζεται η κατάλληλη επιλογή για εσάς.
Σχετικές σελίδες
Πηγές
- Fyodorov SN, Durnev VV. Operation of dosaged dissection of corneal circular ligament in cases of myopia of mild degree. Ann Ophthalmol. 1979;11(12):1885-1890. PMID: 556142.
- Waring GO 3rd, Lynn MJ, McDonnell PJ. Results of the Prospective Evaluation of Radial Keratotomy (PERK) Study 10 years after surgery. Arch Ophthalmol. 1994;112(10):1298-1308. doi:10.1001/archopht.1994.01090220048022
- Solomon KD, Fernández de Castro LE, Sandoval HP, et al. LASIK world literature review: quality of life and patient satisfaction. Ophthalmology. 2009;116(4):691-701. doi:10.1016/j.ophtha.2008.12.037
- Santhiago MR, Smadja D, Gomes BF, et al. Association between the percent tissue altered and post-LASIK ectasia in eyes with normal preoperative topography. Am J Ophthalmol. 2014;158(1):87-95. doi:10.1016/j.ajo.2014.04.002
- Shortt AJ, Allan BDS, Evans JR. Laser-assisted in-situ keratomileusis (LASIK) versus photorefractive keratectomy (PRK) for myopia. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(1):CD005135. doi:10.1002/14651858.CD005135.pub3
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Visual, refractive, topographic and wavefront outcomes of trans-photorefractive keratectomy in virgin eyes. 37ο Συνέδριο ESCRS, Παρίσι, Σεπτέμβριος 2019 (ανακοίνωση).
- Helvacıoğlu F. Haze after excimer laser. Schwind User Meeting, Κωνσταντινούπολη, Μάρτιος 2016 (παρουσίαση).
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα για τους ασθενείς και δεν αντικαθιστά την εξέταση και την ιατρική αξιολόγηση. Η κατάλληλη θεραπεία για εσάς καθορίζεται μετά από οφθαλμολογική εξέταση και μετρήσεις. Ημερομηνία δημοσίευσης: 25 Σεπτεμβρίου 2026.
Επικοινωνήστε με τον Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu για τις ερωτήσεις σας
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Κωνσταντινούπολη