Διαβήτης και μάτια: πώς επηρεάζει την όρασή σας;
Ο διαβήτης βλάπτει σιωπηλά τα μικρά αγγεία του αμφιβληστροειδούς μέσα στα χρόνια. Δείτε τα στάδια της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, από τη διαρροή μέχρι την αιμορραγία, καθώς και τα συμπτώματα, την πρόληψη και τη θεραπεία.
Ο διαβήτης και τα μάτια συνδέονται στενά, επειδή ο διαβήτης βλάπτει με τα χρόνια τα τοιχώματα των μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς. Στην αρχή τα αγγεία διαρρέουν και μπορεί να συσσωρευτεί υγρό στην ωχρά κηλίδα. Στη συνέχεια κάποια αγγεία αποφράσσονται και ο αμφιβληστροειδής δεν τροφοδοτείται. Στο προχωρημένο στάδιο αναπτύσσονται εύθραυστα νέα αγγεία, που μπορούν να αιμορραγήσουν μέσα στο μάτι και να τραβήξουν τον αμφιβληστροειδή. Αυτές οι αλλαγές συχνά δεν προκαλούν συμπτώματα για πολύ καιρό. Γι' αυτό ο έλεγχος του σακχάρου και της πίεσης και η τακτική εξέταση βυθού είναι ο σημαντικότερος τρόπος πρόληψης. Στη θεραπεία χρησιμοποιούνται laser, ενέσεις στο μάτι και χειρουργείο.
Διαβήτης και μάτια: πώς βλάπτεται ο αμφιβληστροειδής;
Ο αμφιβληστροειδής είναι ένας λεπτός νευρικός ιστός που καλύπτει το πίσω μέρος του ματιού και αντιλαμβάνεται την εικόνα. Τροφοδοτείται από πολλά μικρά αγγεία. Όταν το σάκχαρο παραμένει υψηλό για πολύ καιρό, βλάπτει τα κύτταρα που σχηματίζουν τα τοιχώματα αυτών των αγγείων. Μπορούμε να το παρομοιάσουμε με ένα λάστιχο κήπου: αν το τοίχωμά του αδυνατίσει, πρώτα στάζει και μετά φράσσεται. Έτσι οι περιοχές που δεν παίρνουν νερό ξεραίνονται.
«Στον διαβήτη πρώτα υποφέρουν τα κύτταρα του τοιχώματος των αγγείων και αρχίζει η διαρροή. Έπειτα τα αγγεία αποφράσσονται. Ο αμφιβληστροειδής που δεν τροφοδοτείται παράγει νέα αγγεία. Αυτά αιμορραγούν εύκολα και μπορούν να τραβήξουν τον αμφιβληστροειδή.»
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, από την εξήγησή του στο βίντεο
Τι μπορεί να προκαλέσει ο διαβήτης στα μάτια;
Ο Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu εξηγεί πώς ο διαβήτης επηρεάζει τα μάτια και πώς αντιμετωπίζεται.
Πώς επηρεάζει ο διαβήτης βήμα βήμα τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς;
Το υψηλό σάκχαρο βλάπτει με τα χρόνια τα τοιχώματα των μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς. Πρώτα εμφανίζεται διαρροή, έπειτα απόφραξη και τέλος αναπτύσσονται νέα αγγεία που αιμορραγούν εύκολα.
- Υγιές αγγείοΤα κύτταρα στήριξης του τοιχώματος (περικύτταρα) και τα κύτταρα της εσωτερικής επιφάνειας είναι υγιή. Το αίμα δεν διαρρέει προς τα έξω.
- ΔιαρροήΌταν το τοίχωμα αδυνατίζει, υγρό και λιπίδια διαρρέουν στον αμφιβληστροειδή. Το υγρό που συσσωρεύεται στην ωχρά κηλίδα (οίδημα ωχράς) θολώνει την όραση.
- ΑπόφραξηΜερικά μικρά αγγεία αποφράσσονται. Έτσι δημιουργούνται περιοχές του αμφιβληστροειδούς που δεν τροφοδοτούνται.
- Νέα αγγεία και αιμορραγίαΟ αμφιβληστροειδής που δεν τροφοδοτείται παράγει νέα αγγεία. Αυτά είναι εύθραυστα, μπορούν να αιμορραγήσουν μέσα στο μάτι και να τραβήξουν τον αμφιβληστροειδή.
Ποια συμπτώματα πρέπει να προσέχετε;
Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια συχνά δεν δίνει συμπτώματα μέχρι το προχωρημένο στάδιο. Γι' αυτό χρειάζεται τακτική εξέταση βυθού, ακόμη κι αν βλέπετε καλά. Τα παρακάτω συμπτώματα όμως απαιτούν εξέταση χωρίς καθυστέρηση:
Απευθυνθείτε αμέσως σε γιατρό
- Θόλωμα της όρασης, ιδίως στο κέντρο
- Ξαφνική αύξηση των μυγών, της «καπνιάς» ή αίσθηση παραπετάσματος
- Στραβή εμφάνιση των ευθειών γραμμών
- Όραση που αλλάζει αισθητά μέσα στην ημέρα
Στο άρθρο «Είναι επικίνδυνη η αιμορραγία στο μάτι;» εξήγησα τι σημαίνουν οι αιμορραγίες μέσα στο μάτι.
Διαβήτης και μάτια: ο τρόπος πρόληψης είναι ο έλεγχος και η εξέταση
Παγκοσμίως υπολογίζεται ότι περίπου 93 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Σε περίπου 28 εκατομμύρια από αυτούς υπάρχει στάδιο που απειλεί την όραση. Η ίδια μελέτη έδειξε ότι οι ισχυρότεροι παράγοντες κινδύνου είναι η μεγάλη διάρκεια του διαβήτη, η κακή ρύθμιση του σακχάρου και η υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Διατηρήστε το σάκχαρό σας (HbA1c) στον στόχο που έχει ορίσει ο γιατρός σας.
- Προσέξτε την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη και κόψτε το κάπνισμα.
- Στον διαβήτη τύπου 2 ξεκινήστε την εξέταση βυθού τη στιγμή της διάγνωσης. Στον διαβήτη τύπου 1 ξεκινήστε μερικά χρόνια μετά τη διάγνωση. Συνήθως την επαναλαμβάνετε μία φορά τον χρόνο.
- Αν υπάρχει διαβήτης στην εγκυμοσύνη, η οφθαλμολογική εξέταση γίνεται πιο συχνά.
Επιλογές θεραπείας
| Θεραπεία | Πότε; |
|---|---|
| Θεραπεία με laser | Για να αποτραπεί ο σχηματισμός νέων αγγείων στις περιοχές του αμφιβληστροειδούς που δεν τροφοδοτούνται και για να κλείσουν τα σημεία που διαρρέουν |
| Ένεση στο μάτι (anti-VEGF, κορτιζόνη) | Συσσώρευση υγρού στην ωχρά κηλίδα (οίδημα ωχράς) και ανάπτυξη νέων αγγείων |
| Χειρουργείο υαλοειδεκτομής | Αιμορραγία μέσα στο μάτι που δεν απορροφάται, μεμβράνες που τραβούν τον αμφιβληστροειδή ή αποκόλληση |
Η θεραπεία με laser είναι αποτελεσματική στην πρόληψη της απώλειας όρασης. Ωστόσο, η δυνατότητά της να επαναφέρει την όραση που χάθηκε είναι περιορισμένη. Γι' αυτό η έγκαιρη θεραπεία είναι σημαντική. Οι ενέσεις στο μάτι μπορούν να βελτιώσουν την όραση στο οίδημα ωχράς. Για λεπτομέρειες μπορείτε να δείτε τη σελίδα για τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Διαβήτης και μάτια: οι άλλες επιπτώσεις
- Διακυμάνσεις του νούμερου των γυαλιών: Όταν το σάκχαρο αλλάζει γρήγορα, ο φακός του ματιού πρήζεται και συστέλλεται, οπότε το νούμερο μπορεί να αλλάξει προσωρινά. Γι' αυτό δεν πρέπει να φτιάξετε γυαλιά πριν ρυθμιστεί το σάκχαρο.
- Καταρράκτης: Στους διαβητικούς μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα.
- Ξηροφθαλμία και προβλήματα του κερατοειδούς: Όταν επηρεάζονται τα νεύρα του κερατοειδούς, η επούλωση της επιφάνειας μπορεί να καθυστερήσει.
- Γλαύκωμα: Τα νέα αγγεία που αναπτύσσονται στην προχωρημένη αμφιβληστροειδοπάθεια μπορούν να αυξήσουν την ενδοφθάλμια πίεση.
Συχνές ερωτήσεις
Συνήθως συνιστάται εξέταση βυθού μία φορά τον χρόνο. Αν έχει διαπιστωθεί αμφιβληστροειδοπάθεια, οι έλεγχοι γίνονται πιο συχνά.
Στο αρχικό στάδιο η εξέλιξη μπορεί να επιβραδυνθεί με έλεγχο του σακχάρου και της πίεσης. Στο προχωρημένο στάδιο στόχος της θεραπείας είναι η διατήρηση της όρασης. Η βλάβη που έχει δημιουργηθεί δεν υποχωρεί πάντα.
Η διαδικασία γίνεται με αναισθησία με σταγόνες και διαρκεί λίγα λεπτά. Οι περισσότεροι ασθενείς νιώθουν μόνο μια ελαφριά πίεση.
Ναι. Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να μην δίνει συμπτώματα μέχρι το προχωρημένο στάδιο. Επιπλέον, οι αλλαγές που εντοπίζονται νωρίς αντιμετωπίζονται πολύ πιο εύκολα.
Ναι. Πριν από το χειρουργείο εξετάζεται η κατάσταση του αμφιβληστροειδούς, ιδίως της ωχράς κηλίδας. Αν χρειαστεί, πρώτα γίνεται θεραπεία του αμφιβληστροειδούς.
Σχετικές σελίδες
Πηγές
- Yau JW, Rogers SL, Kawasaki R, et al. Global prevalence and major risk factors of diabetic retinopathy. Diabetes Care. 2012;35(3):556-564. doi:10.2337/dc11-1909
- Cheung N, Mitchell P, Wong TY. Diabetic retinopathy. Lancet. 2010;376(9735):124-136. doi:10.1016/S0140-6736(09)62124-3
Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό σκοπό για τους ασθενείς και δεν αντικαθιστά την εξέταση και την ιατρική εκτίμηση. Η κατάλληλη θεραπεία καθορίζεται μετά την οφθαλμολογική εξέταση και τις μετρήσεις. Ημερομηνία δημοσίευσης: 25 Σεπτεμβρίου 2026.
Επικοινωνήστε με τον Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu για τις ερωτήσεις σας
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Κωνσταντινούπολη