Kunstlens vervangen: kan dat?
Kunstlens vervangen is soms mogelijk na een staaroperatie of een operatie met een slimme lens. In dit artikel leest u wanneer dat gebeurt, waarom we een lens niet vervangen omdat er een “nieuw model” is en welke oplossingen we eerst proberen.
Ja, een kunstlens kan zo nodig vervangen worden, maar dit is geen routine-ingreep. We vervangen een lens meestal bij een onverwacht hoge brilsterkte. Ook doen we dat als u na maanden niet went aan de lichtreflecties in het donker bij een multifocale lens. Een goed werkende lens vervangen we niet omdat er een “nieuw model” is. Bovendien lossen we de meeste klachten op met eenvoudiger middelen, zoals een behandeling voor droge ogen, een YAG-laser of een fijnafstemming met de laser.
Wanneer is kunstlens vervangen nodig?
Een kunstlens is bedoeld om levenslang in het oog te blijven en gaat niet kapot. Daarom raad ik niet aan om bij een oog dat goed ziet de lens te vervangen, alleen omdat er een nieuwere lens bestaat. Een vervanging komt in de volgende situaties aan de orde:
- Onverwacht hoge brilsterkte: Er blijft een duidelijke brilsterkte over ondanks de berekening van de lenssterkte, en die is op een andere manier niet te corrigeren.
- Lichtreflecties waar u niet aan went: Bij multifocale (trifocale) lenzen nemen ringen, schittering of contrastverlies rond lichtjes in het donker na maanden niet af. In dat geval stappen we meestal over op een EDOF-lens of een monofocale lens.
- Verplaatsing van de lens: In zeldzame gevallen schuift de lens uit het midden of worden de steunpunten zwakker.
“Een kunstlens kan vervangen worden, maar dit zijn geen operaties waar wij blij van worden. Het belangrijkste is dat we vóór de operatie heel zorgvuldig meten en de juiste lens kiezen.”
— Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu, uit zijn videouitleg
Kan een kunstlens vervangen worden?
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu legt in 1 minuut uit in welke gevallen een kunstlens vervangen kan worden.
Kunstlens vervangen: eerst deze oplossingen
Een onderzoek bij patiënten met klachten na een multifocale lens liet zien wat de oorzaak was. Wazig zien kwam het vaakst door vertroebeling van het achterste lenskapsel. Daarna volgden een reststerkte en droge ogen. Bij 81% van de ogen verdwenen de klachten met eenvoudige behandelingen. Slechts bij 7% was een lensvervanging nodig.
| Oorzaak van de klacht | Oplossing |
|---|---|
| Droge ogen | Druppels en verzorging van de oogleden |
| Vertroebeling van het achterste lenskapsel (nastaar) | YAG-laser (wordt uitgesteld als lensvervanging overwogen wordt) |
| Kleine reststerkte | Fijnafstemming met de laser via het oppervlak (PRK) of een bril |
| Verschuiving van de sterkte door gel die in de lens achterbleef | Wordt chirurgisch schoongemaakt als het vroeg wordt opgemerkt |
Wij presenteerden op ESCRS-congressen onze resultaten van fijnafstemming met PRK na een multifocale lens. Ook presenteerden we de hoornvlieskenmerken die tot ontevredenheid na een trifocale lens leiden.
Niet tevreden met uw lens: stap voor stap
Een kunstlens vervangen is de laatste optie. Een groot deel van de klachten komt door oorzaken die we eenvoudiger oplossen, zoals droge ogen, vertroebeling van het achterste lenskapsel of een kleine reststerkte.
- De oorzaak vindenWe onderzoeken één voor één droge ogen, vertroebeling van het achterste kapsel, reststerkte en problemen met de gele vlek.
- Eenvoudige oplossingenWe behandelen droge ogen en doen zo nodig een YAG-laser. Bij een reststerkte doen we een fijnafstemming met de laser via het oppervlak.
- LensvervangingBij lichtreflecties waar u niet aan went of bij een grote sterktefout vervangen we de lens, waarbij het kapsel behouden blijft.
Waarom is de timing bij kunstlens vervangen belangrijk?
Een lensvervanging is makkelijker en veiliger in de eerste maanden, zolang de lens nog niet aan het kapsel is vastgegroeid. Naarmate de tijd verstrijkt, wordt het kapsel rond de lens harder. Bovendien wordt het lastiger om de lens veilig te verwijderen als het achterste kapsel met een YAG-laser is geopend. Daarom adviseren we bij klachten na een multifocale lens om geen YAG-laser te doen, zolang een lensvervanging nog niet is uitgesloten.
In een serie van 50 ogen steeg de tevredenheid van de patiënten na de lensvervanging gemiddeld van 1,2 naar 3,8 op een schaal van 5. Een lensvervanging is dus een effectieve oplossing bij de juiste patiënt. Toch heeft ze, zoals elke oogoperatie, eigen risico’s en vraagt ze om zorgvuldige chirurgie die het kapsel behoudt.
De echte oplossing: goede planning
U beperkt de kans op een lensvervanging het beste met metingen vóór de operatie en een eerlijk gesprek over uw verwachtingen:
- Beoordeling van de topografie van het hoornvlies, het astigmatisme en de kwaliteit van het hoornvliesoppervlak
- Meting van de oogas met optische biometrie en berekening van de lens met actuele formules
- Behandeling van droge ogen vóór de operatie, als u die heeft
- Keuze van het lenstype op basis van uw beroep en uw gewoonte om ’s nachts auto te rijden
Het verschil tussen trifocale en EDOF-lenzen heb ik uitgelegd in het artikel “Trifocaal of EDOF?”.
Veelgestelde vragen
Ja, zo nodig wel. Omdat een lens niet kapotgaat, is dat zelden nodig. De vaakst voorkomende redenen zijn een onverwacht hoge brilsterkte en het niet wennen aan een multifocale lens.
Eerst zoeken we naar de oorzaak van uw klacht. Droge ogen, vertroebeling van het achterste kapsel of een kleine reststerkte los je vaak op met eenvoudige behandelingen. Bovendien kost het uw hersenen in de eerste maanden tijd om aan het nieuwe zien te wennen.
Wennen aan multifocale lenzen kan enkele maanden duren. Houden de klachten dan nog aan, dan plannen we de vervanging zolang het kapsel nog niet hard is. Dat is bij voorkeur binnen de eerste maanden.
Ja. Een kunstlens veroudert niet en hoeft niet vervangen te worden.
Bij een oog dat goed ziet en geen problemen geeft, raden we af om de lens te vervangen voor alleen een nieuwer model. De risico’s van de operatie wegen dan zwaarder dan het voordeel.
Gerelateerde pagina’s
Bronnen
- Woodward MA, Randleman JB, Stulting RD. Dissatisfaction after multifocal intraocular lens implantation. J Cataract Refract Surg. 2009;35(6):992-997. doi:10.1016/j.jcrs.2009.01.031
- Kamiya K, Hayashi K, Shimizu K, Negishi K, Sato M, Bissen-Miyajima H. Multifocal intraocular lens explantation: a case series of 50 eyes. Am J Ophthalmol. 2014;158(2):215-220. doi:10.1016/j.ajo.2014.04.010
- Helvacıoğlu F, Sunay E, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Akyurt A, Akın T. PRK fine tuning after multifocal IOL implantation. 36e ESCRS-congres, Wenen, september 2018 (voordracht).
- Kaya Ünsal S, Helvacıoğlu F, Sunay E. Topographic factors affecting dissatisfaction after trifocal IOL implantation. 36e ESCRS-congres, Wenen, september 2018 (voordracht).
- Helvacıoğlu F, Sunay E, Kaya Ünsal S, Kavalcıoğlu Ö, Akyurt A. Residual viscoelastic material in the bag, an important factor yielding refractive shifts after plate haptic multifocal IOL implantation. 35e ESCRS-congres, Lissabon, oktober 2017 (voordracht).
Dit artikel dient ter informatie van patiënten en vervangt geen onderzoek of medische beoordeling. Welke behandeling bij u past, bepalen we na een oogonderzoek en metingen. Publicatiedatum: 25 september 2026.
Neem voor uw vragen contact op met Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu
Prof. Dr. Fırat Helvacıoğlu · Veni Vidi Eye Clinic, Bağdat Cad. No: 257, Caddebostan – Kadıköy / Istanbul